ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ ଵେଦାଶ୍ ଚ ମୂର୍ତିମନ୍ତସ୍ତେ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଦେବ ଢୋଳ ଦେଗେଇଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନାଚିଲେ, ଦେବତା ରୂପୀ ବେଦମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ଦେଵୋ ଽପି ଦେଵୀମାଲୋକ୍ଯ ସଲଜ୍ଜାଂ ହିମଶୈଲଜାମ୍

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଦେବଦେବ, ଉମାଙ୍କ ପତି, ହିମପର୍ବତର ଝିଅ ଲଜ୍ଜାରେ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ନ ତୃପ୍ଯତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ସା ଚ ଦେଵଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ ଵରଦୋ ଽସ୍ମୀତି ତଂ ପ୍ରାହ ହରିଂ ସୋ ଽପ୍ଯାହ ଶଙ୍କରମ୍

ସେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ତାକୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ, ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ। ସେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଵର ଦେଉଛି,' ତାପରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।

ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସୀଦେତି ବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯାଂ ଚ ଦଦୌ ତୁ ସଃ ତତସ୍ତୁ ପୁନରେଵାହ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଜ୍ଞାପଯନ୍ପ୍ରଭୁମ୍

'ତୁମେ ଉପରେ ଭକ୍ତି ବଢ଼ୁ,' ବୋଲି ସେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ନାମ ଦେଲେ। ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ହଵିର୍ଜୁହୋମି ଵହ୍ନୌ ତୁ ଉପାଧ୍ଯାଯପଦେ ସ୍ଥିତଃ ଦଦାସି ମମ ଯଦ୍ଯାଜ୍ଞାଂ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହ୍ଯକୃତୋ ଵିଧିଃ

'ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଛି, ଉପାଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ବସିଛି। ଯଦି ଆପଣ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟଟି ଏବେ କରିବି।'

ତମାହ ଶଙ୍କରୋ ଦେଵଂ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଯଦ୍ଯଦିଷ୍ଟଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଯଥେପ୍ସିତମ୍

ଶଙ୍କର, ଦେବଦେବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ, କହିଲେ, 'ଦେବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଯାହା, ସେହିପରି କର।'

କର୍ତାସ୍ମି ଵଚନଂ ସର୍ଵଂ ଦେଵଦେଵ ପିତାମହ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ

'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ସବୁ କରିବି, ଦେବଦେବ, ପିତାମହ,' ବୋଲି, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ।

ହସ୍ତଂ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ ଚ ଯୁଯୋଜ ପରମଂ ପ୍ରଭୁଃ ଜ୍ଵଲନଶ୍ ଚ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର କୃତାଞ୍ଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ

ପରମ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କ ହାତ ମିଶାଇଲେ; ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ଶ୍ରୌତୈରେତୈର୍ମହାମନ୍ତ୍ରୈର୍ ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିର୍ ଉପସ୍ଥିତୈଃ ଯଥୋକ୍ତଵିଧିନା ହୁତ୍ଵା ଲାଜାନପି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏହି ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତିରେ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଲାଜା ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

ଆନୀତାନ୍ଵିଷ୍ଣୁନା ଵିପ୍ରାନ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଵିଧୈର୍ଵରୈଃ ତ୍ରିଶ୍ ଚ ତଂ ଜ୍ଵଲନଂ ଦେଵଂ କାରଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଆଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ତିନିଥର ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରାଇଲେ।

ମୁକ୍ତ୍ଵା ହସ୍ତସମାଯୋଗଂ ସହିତୈଃ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ ସୁରୈଶ୍ ଚ ମାନଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା

ହାତ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବଗଣ ମନରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।

ନନାମ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ତତଃ ପାଦ୍ଯଂ ତଯୋର୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶଂଭୋରାଚମନଂ ତଥା

ତାପରେ ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଓ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କଲେ।

ମଧୁପର୍କଂ ତଥା ଗାଂ ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ଶିଵମ୍ ଅତିଷ୍ଠଦ୍ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵୈରିନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମୈଃ

ସେ ମଧୁପର୍କ ଓ ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ, ପୁଣି ଶିବଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଉଭୟେ ଉଭୟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଚାକ୍ଷତୈସ୍ତିଲତଣ୍ଡୁଲୈଃ ସୂର୍ଯାଦଯଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍

ଭୃଗୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଋଷି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅକ୍ଷତ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଏବଂ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଶିଵଃ ସମାପ୍ଯ ଦେଵୋକ୍ତଂ ଵହ୍ନିମାରୋପ୍ଯ ଚାତ୍ମନି ତଯା ସମାଗତୋ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵଲୋକହିତାଯ ଵୈ

ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର କରିବାକୁ କହିଥିଲେ, ଶିବ ସେହି ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ମନରେ ଧାରଣ କରି, ସେ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଭଵୋଦ୍ଵାହଂ ଶୁଚିସ୍ମିତଃ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଞ୍ଛୁଦ୍ଧାନ୍ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାନ୍

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶୁଚି ହସରେ ଭବଙ୍କ ବିବାହ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାନ୍ତି—

ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଭଵେନ ସହ ମୋଦତେ ଯତ୍ରାଯଂ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଵିପ୍ରୈସ୍ ତାଵଦାସ୍ତେ ତଦା ଭଵଃ

ସେ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଭବଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସେଠି ଭବ ନିଜେ ବସିଥାନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ କୀର୍ତଯେନ୍ନାନ୍ଯଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ଉଦ୍ଵାହେ ଚ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସେଥିପାଇଁ, ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ଏହି କଥାକୁ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିବାହରେ।

କୀର୍ତନୀଯମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଭଵୋଦ୍ଵାହମନୁତ୍ତମମ୍ କୃତୋଦ୍ଵାହସ୍ତଦା ଦେଵ୍ଯା ହୈମଵତ୍ଯା ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ଭବଙ୍କ ଏହି ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବୀ ହେମବତୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ।

ସଗଣୋ ନନ୍ଦିନା ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତଃ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ଦିଵ୍ଯାମ୍ ଆଜଗାମ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ନନ୍ଦିନ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଗଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଶିବ ଦିବ୍ୟ କାଶୀ ନଗରକୁ ଗଲେ।

ଅଵିମୁକ୍ତେ ସୁଖାସୀନଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ ଅପୃଚ୍ଛତ୍କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭଵାନୀ ହର୍ଷିତାନନା

ଅବିମୁକ୍ତରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଭବାନୀ ଆନନ୍ଦ ମୁହଁରେ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ଏଇ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

ଅଥାହାର୍ଧେନ୍ଦୁତିଲକଃ କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଚ୍ଛକ୍ଯତେ ନହି

ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ କହିଲେ, 'ଅବିମୁକ୍ତର ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।'

ଵକ୍ତୁଂ ମଯା ସୁରେଶାନି ଋଷିସଂଘାଭିପୂଜିତମ୍ କିଂ ମଯା ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଦେଵୀ ହ୍ଯ୍ ଅଵିମୁକ୍ତଫଲୋଦଯଃ

'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ, ଅନେକ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ମୁଁ କିପରି ଅବିମୁକ୍ତର ମୁକ୍ତି ଫଳ ଦେଇଥିବା ମହିମାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?'

ପାପିନାଂ ଯତ୍ର ମୁକ୍ତିଃ ସ୍ଯାନ୍ ମୃତାନାମ୍ ଏକଜନ୍ମନା ଅନ୍ଯତ୍ର ତୁ କୃତଂ ପାପଂ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି

'ଏଠି, ଯେଉଁମାନେ ପାପୀ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ହେଲେ, କେବଳ କାଶୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦୂରିଯାଏ।'

ଵାରାଣସ୍ଯାଂ କୃତଂ ପାପଂ ପୈଶାଚ୍ଯନରକାଵହମ୍ କୃତ୍ଵା ପାପସହସ୍ରାଣି ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଵରଂ ନୃଣାମ୍

'କାଶୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପିଶାଚ ଓ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ; ଯଦିଓ ଲୋକେ ହଜାର ହଜାର ପାପ କରନ୍ତି, ତଥାପି ପିଶାଚ ହେବା ଉତ୍ତମ।'

ନ ତୁ ଶକ୍ରସହସ୍ରତ୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗେ କାଶୀପୁରୀଂ ଵିନା ଯତ୍ର ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପୋ ଦେଵୋ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଵିଭୁଃ

'କିନ୍ତୁ ସହସ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ହେବା ମଧ୍ୟ କାଶୀ ପୁରୀ ସମାନ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଲୋକର ଦେବତା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ବସିଛନ୍ତି।'

ଓଂକାରେଶଃ କୃତ୍ତିଵାସା ମୃତାନାଂ ନ ପୁନର୍ଭଵଃ ଉକ୍ତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛଶିଶେଖରଃ

'ଓଂକାରେଶ୍ୱର, ଚର୍ମଧାରୀ, ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ।' ଏଭଳି କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ସଂକ୍ଷେପରେ କହି, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର—

ଦର୍ଶଯାମାସ ଚୋଦ୍ଯାନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଣେଶ୍ଵରାନ୍ ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନ୍ ଜାତୋ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଵିନାଯକଃ

ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖାଇ, ଗଣପତିମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଠି ଭଗବାନ୍ ଗଜମୁଖ ବିନାୟକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵିଘ୍ନରୂପାର୍ଥମ୍ ଅଵିଘ୍ନାଯ ଦିଵୌକସାମ୍ ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କଥାସର୍ଵସ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍

ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ନିମିତ୍ତରେ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାର ସାର ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।