ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ମୂର୍ତିଭିର୍ ଵିହିତଂ ଜଗତ୍ କ୍ଷ୍ମାବଗ୍ନିଖେନ୍ଦୁସୂର୍ଯାତ୍ମପଵନାତ୍ମା ଯତୋ ଭଵଃ

ଏହି ଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଆକୃତିରେ ଏହି ଜଗତ ତିଆରି; ଭୂମି, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଆକାଶ ତାଙ୍କୁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ତଥାପି ତସ୍ମୈ ଦାତଵ୍ଯା ଵଚନାଚ୍ଚ ଗିରେର୍ମମ ଏଷା ହ୍ଯ୍ ଅଜା ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣା ଲୋହିତା ପ୍ରକୃତିର୍ଭଵାନ୍

ତଥାପି, ଶୈଳ ଏବଂ ମୋର କଥାରେ, ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଅଜା, ଧଳା, କଳା, ଲାଲ — ପ୍ରକୃତି ତୁମେ, ମହାପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରେଯୋ ଽପି ଶୈଲରାଜେନ ସଂବନ୍ଧୋ ଽଯଂ ତଵାପି ଚ ତଵ ପାଦ୍ମେ ସମୁଦ୍ଭୂତଃ କଲ୍ପେ ନାଭ୍ଯଂବୁଜାଦହମ୍

ତଥାପି, ଶୈଳରାଜ ସହିତ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କଳ୍ପରେ ମୁଁ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଛି।

ମଦଂଶସ୍ଯାସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ମମାପି ଚ ଗୁରୁର୍ଭଵାନ୍ ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯଜମ୍ ଆହାସୌ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ

ସେହିବେଳେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କହିଲେ, 'ଏହି ଗର୍ବିତ ପାହାଡ଼ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଆପଣେ ଗୁରୁ ଅଟୁଟ୍‌।'

ଦେଵାଶ୍ ଚ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଦେଵଦେଵଶ୍ ଚ ଶଙ୍କରଃ ତତଶ୍ଚୋତ୍ଥାଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାମ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ଦେବଦେବ ଶଙ୍କର ଓ ପଦ୍ମନାଭ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କରାଭ୍ଯାଂ କମଲେକ୍ଷଣଃ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷଦ୍ ଆତ୍ମନୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ ଚ ଗିରେସ୍ ତଥା

ପଦ୍ମନୟନ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦେବଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ପରେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଓ ପାହାଡ଼ର ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ।

ତ୍ଵଦୀଯୈଷା ଵିଵାହାର୍ଥଂ ମେନଜା ହ୍ଯନୁଜା ମମ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଦକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵୀଂ ଦେଵେଶ୍ଵରାଯ ତାମ୍

'ଏହା ମୋ ଭଉଣୀ, ମେନାଙ୍କ ଝିଅ, ତୁମ ସହ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଉଛି,' ବୋଲି ଜଳ ଦେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେବଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ସ୍ଵାତ୍ମାନମପି ଦେଵାଯ ସୋଦକଂ ପ୍ରଦଦୌ ହରିଃ ଅଥ ସର୍ଵେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥପାରଗାଃ

ହରି ମଧ୍ୟ ଜଳ ସହିତ ନିଜକୁ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଋଷି, ସମସ୍ତ ବେଦ ଜଣା ମହାପୁରୁଷମାନେ,

ଊଚୁର୍ଦାତା ଗୃହୀତା ଚ ଫଲଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିଚାରତଃ ଏଷ ଦେଵୋ ହରୋ ନୂନଂ ମାଯଯା ହି ତତୋ ଜଗତ୍

କହିଲେ, 'ଦେବା, ଗ୍ରହୀତା, ଫଳ ଓ ବସ୍ତୁ—ସବୁ ଭାବିଲେ, ଏହି ଦେବ ହର ନିଶ୍ଚୟ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ପ୍ରଣେମୁଶ୍ ଚ ପ୍ରୀତିକଣ୍ଟକିତତ୍ଵଚଃ ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଖେଚରାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ

ଏପରି କହି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଦେହ କାଂପିଲା; ଆକାଶରୁ ଦେବଗଣ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।

ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ ଵେଦାଶ୍ ଚ ମୂର୍ତିମନ୍ତସ୍ତେ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଦେବ ଢୋଳ ଦେଗେଇଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନାଚିଲେ, ଦେବତା ରୂପୀ ବେଦମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ଦେଵୋ ଽପି ଦେଵୀମାଲୋକ୍ଯ ସଲଜ୍ଜାଂ ହିମଶୈଲଜାମ୍

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଦେବଦେବ, ଉମାଙ୍କ ପତି, ହିମପର୍ବତର ଝିଅ ଲଜ୍ଜାରେ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ନ ତୃପ୍ଯତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ସା ଚ ଦେଵଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ ଵରଦୋ ଽସ୍ମୀତି ତଂ ପ୍ରାହ ହରିଂ ସୋ ଽପ୍ଯାହ ଶଙ୍କରମ୍

ସେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ତାକୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ, ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ। ସେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଵର ଦେଉଛି,' ତାପରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।

ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସୀଦେତି ବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯାଂ ଚ ଦଦୌ ତୁ ସଃ ତତସ୍ତୁ ପୁନରେଵାହ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଜ୍ଞାପଯନ୍ପ୍ରଭୁମ୍

'ତୁମେ ଉପରେ ଭକ୍ତି ବଢ଼ୁ,' ବୋଲି ସେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ନାମ ଦେଲେ। ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ହଵିର୍ଜୁହୋମି ଵହ୍ନୌ ତୁ ଉପାଧ୍ଯାଯପଦେ ସ୍ଥିତଃ ଦଦାସି ମମ ଯଦ୍ଯାଜ୍ଞାଂ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହ୍ଯକୃତୋ ଵିଧିଃ

'ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଛି, ଉପାଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ବସିଛି। ଯଦି ଆପଣ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟଟି ଏବେ କରିବି।'

ତମାହ ଶଙ୍କରୋ ଦେଵଂ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଯଦ୍ଯଦିଷ୍ଟଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଯଥେପ୍ସିତମ୍

ଶଙ୍କର, ଦେବଦେବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ, କହିଲେ, 'ଦେବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଯାହା, ସେହିପରି କର।'

କର୍ତାସ୍ମି ଵଚନଂ ସର୍ଵଂ ଦେଵଦେଵ ପିତାମହ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ

'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ସବୁ କରିବି, ଦେବଦେବ, ପିତାମହ,' ବୋଲି, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ।

ହସ୍ତଂ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ ଚ ଯୁଯୋଜ ପରମଂ ପ୍ରଭୁଃ ଜ୍ଵଲନଶ୍ ଚ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର କୃତାଞ୍ଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ

ପରମ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କ ହାତ ମିଶାଇଲେ; ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ଶ୍ରୌତୈରେତୈର୍ମହାମନ୍ତ୍ରୈର୍ ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିର୍ ଉପସ୍ଥିତୈଃ ଯଥୋକ୍ତଵିଧିନା ହୁତ୍ଵା ଲାଜାନପି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏହି ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତିରେ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଲାଜା ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

ଆନୀତାନ୍ଵିଷ୍ଣୁନା ଵିପ୍ରାନ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଵିଧୈର୍ଵରୈଃ ତ୍ରିଶ୍ ଚ ତଂ ଜ୍ଵଲନଂ ଦେଵଂ କାରଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଆଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ତିନିଥର ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରାଇଲେ।

ମୁକ୍ତ୍ଵା ହସ୍ତସମାଯୋଗଂ ସହିତୈଃ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ ସୁରୈଶ୍ ଚ ମାନଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା

ହାତ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବଗଣ ମନରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।

ନନାମ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ତତଃ ପାଦ୍ଯଂ ତଯୋର୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶଂଭୋରାଚମନଂ ତଥା

ତାପରେ ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଓ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କଲେ।

ମଧୁପର୍କଂ ତଥା ଗାଂ ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ଶିଵମ୍ ଅତିଷ୍ଠଦ୍ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵୈରିନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମୈଃ

ସେ ମଧୁପର୍କ ଓ ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ, ପୁଣି ଶିବଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଉଭୟେ ଉଭୟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଚାକ୍ଷତୈସ୍ତିଲତଣ୍ଡୁଲୈଃ ସୂର୍ଯାଦଯଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍

ଭୃଗୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଋଷି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅକ୍ଷତ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଏବଂ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଶିଵଃ ସମାପ୍ଯ ଦେଵୋକ୍ତଂ ଵହ୍ନିମାରୋପ୍ଯ ଚାତ୍ମନି ତଯା ସମାଗତୋ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵଲୋକହିତାଯ ଵୈ

ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର କରିବାକୁ କହିଥିଲେ, ଶିବ ସେହି ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ମନରେ ଧାରଣ କରି, ସେ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଭଵୋଦ୍ଵାହଂ ଶୁଚିସ୍ମିତଃ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଞ୍ଛୁଦ୍ଧାନ୍ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାନ୍

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶୁଚି ହସରେ ଭବଙ୍କ ବିବାହ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାନ୍ତି—

ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଭଵେନ ସହ ମୋଦତେ ଯତ୍ରାଯଂ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଵିପ୍ରୈସ୍ ତାଵଦାସ୍ତେ ତଦା ଭଵଃ

ସେ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଭବଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସେଠି ଭବ ନିଜେ ବସିଥାନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ କୀର୍ତଯେନ୍ନାନ୍ଯଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ଉଦ୍ଵାହେ ଚ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସେଥିପାଇଁ, ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ଏହି କଥାକୁ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିବାହରେ।

କୀର୍ତନୀଯମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଭଵୋଦ୍ଵାହମନୁତ୍ତମମ୍ କୃତୋଦ୍ଵାହସ୍ତଦା ଦେଵ୍ଯା ହୈମଵତ୍ଯା ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ଭବଙ୍କ ଏହି ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବୀ ହେମବତୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ।