ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵେ ସହସ୍ରହସ୍ତାଶ୍ ଚ ଜଟାମୁକୁଟଧାରିଣଃ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାଵତଂସାଶ୍ ଚ ନୀଲକଣ୍ଠାସ୍ ତ୍ରିଲୋଚନାଃ

ସମସ୍ତେ ହଜାର ହାତ ଥିବା, ଜଟା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ରେ ଶୋଭିତ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ।

ହାରକୁଣ୍ଡଲକେଯୂରମୁକୁଟାଦ୍ଯୈର୍ ଅଲଂକୃତାଃ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁସଂକାଶା ଅଣିମାଦିଗୁଣୈର୍ଵୃତାଃ

ହାର, କୁଣ୍ଡଳ, କେୟୂର, ମୁକୁଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି, ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶାସ୍ ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁର୍ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ପାତାଲଚାରିଣଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଲୋକନିଵାସିନଃ

ଗଣେଶ୍ବରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋଟି ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ, ପାତାଳରେ ଚଳିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବସିଥିବା।

ତୁଂବରୁର୍ନାରଦୋ ହାହା ହୂହୂଶ୍ଚୈଵ ତୁ ସାମଗାଃ ରତ୍ନାନ୍ଯାଦାଯ ଵାଦ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁସ୍ତଦା ପୁରମ୍

ତୁମ୍ବରୁ, ନାରଦ, ହାହା, ହୂହୂ ଏବଂ ସାମଗା ଗାୟକମାନେ, ରତ୍ନ ଓ ବାଦ୍ୟ ନେଇ, ସେହି ସମୟରେ ସେହି ପୁରକୁ ଆସିଲେ।

ଋଷଯଃ କୃତ୍ସ୍ନଶସ୍ତତ୍ର ଦେଵଗୀତାସ୍ତପୋଧନାଃ ପୁଣ୍ଯାନ୍ ଵୈଵାହିକାନ୍ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ଅଜପୁର୍ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ

ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ, ଦେବଗୀତା ଗାଇ, ପବିତ୍ର ବିବାହ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ।

ତତ ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ସର୍ଵତଶ୍ ଚ ସମାଗମେ ଗିରିଜାଂ ତାମ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ଶୁଚିସ୍ମିତାମ୍

ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରେ, ଗିରିଜା, ଶୁଚି ସ୍ମିତା, ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ହାତରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

ପୁରଂ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ସ୍ଵଯମ୍ ଆଦାଯ କେଶଵଃ ସଦସ୍ଯାହ ଚ ଦେଵେଶଂ ନାରାଯଣମଜୋ ହରିମ୍

କେଶବ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ପୁରକୁ ନେଇ ଲାଗିଲେ, ସଦସ୍ୟମାନେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ, ନାରାୟଣ, ଅଜ, ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

ଭଵାନଗ୍ରେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଭଵାନ୍ଯା ସହ ଦୈଵତୈଃ ଵାମାଙ୍ଗାଦସ୍ଯ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗାଦହଂ ପ୍ରଭୋ

ଭବାନୀ ଏବଂ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆରମ୍ଭରେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବାମ ଅଂଗରୁ ତୁମେ, ଡାହାଣ ଅଂଗରୁ ମୁଁ, ମହାପ୍ରଭୁ।

ମନ୍ମୂର୍ତିସ୍ତୁହିନାଦ୍ରୀଶୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ସୃଷ୍ଟ ଏଵ ହି ଏଷା ହୈମଵତୀ ଜଜ୍ଞେ ମାଯଯା ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ମୋର ଆକୃତି ହେଉଛି ହିମାଦ୍ରିର ନାଥ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିତ, ଏହି ହେମବତୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାୟାରେ ଜନ୍ମିଛି।

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଉଦ୍ଵାହାର୍ଥମ୍ ଇହାଗତଃ ଅତୋ ଽସୌ ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀ ଧାତା ତଵ ମମାପି ଚ

ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ୟ କ୍ରିୟା, ବିବାହ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଏହି ଜଗତର ଧାତ୍ରୀ, ତୁମେ ଓ ମୋ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।

ଅସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ମୂର୍ତିଭିର୍ ଵିହିତଂ ଜଗତ୍ କ୍ଷ୍ମାବଗ୍ନିଖେନ୍ଦୁସୂର୍ଯାତ୍ମପଵନାତ୍ମା ଯତୋ ଭଵଃ

ଏହି ଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଆକୃତିରେ ଏହି ଜଗତ ତିଆରି; ଭୂମି, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଆକାଶ ତାଙ୍କୁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ତଥାପି ତସ୍ମୈ ଦାତଵ୍ଯା ଵଚନାଚ୍ଚ ଗିରେର୍ମମ ଏଷା ହ୍ଯ୍ ଅଜା ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣା ଲୋହିତା ପ୍ରକୃତିର୍ଭଵାନ୍

ତଥାପି, ଶୈଳ ଏବଂ ମୋର କଥାରେ, ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଅଜା, ଧଳା, କଳା, ଲାଲ — ପ୍ରକୃତି ତୁମେ, ମହାପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରେଯୋ ଽପି ଶୈଲରାଜେନ ସଂବନ୍ଧୋ ଽଯଂ ତଵାପି ଚ ତଵ ପାଦ୍ମେ ସମୁଦ୍ଭୂତଃ କଲ୍ପେ ନାଭ୍ଯଂବୁଜାଦହମ୍

ତଥାପି, ଶୈଳରାଜ ସହିତ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କଳ୍ପରେ ମୁଁ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଛି।

ମଦଂଶସ୍ଯାସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ମମାପି ଚ ଗୁରୁର୍ଭଵାନ୍ ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯଜମ୍ ଆହାସୌ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ

ସେହିବେଳେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କହିଲେ, 'ଏହି ଗର୍ବିତ ପାହାଡ଼ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଆପଣେ ଗୁରୁ ଅଟୁଟ୍‌।'

ଦେଵାଶ୍ ଚ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଦେଵଦେଵଶ୍ ଚ ଶଙ୍କରଃ ତତଶ୍ଚୋତ୍ଥାଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାମ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ଦେବଦେବ ଶଙ୍କର ଓ ପଦ୍ମନାଭ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କରାଭ୍ଯାଂ କମଲେକ୍ଷଣଃ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷଦ୍ ଆତ୍ମନୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ ଚ ଗିରେସ୍ ତଥା

ପଦ୍ମନୟନ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦେବଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ପରେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଓ ପାହାଡ଼ର ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ।

ତ୍ଵଦୀଯୈଷା ଵିଵାହାର୍ଥଂ ମେନଜା ହ୍ଯନୁଜା ମମ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଦକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵୀଂ ଦେଵେଶ୍ଵରାଯ ତାମ୍

'ଏହା ମୋ ଭଉଣୀ, ମେନାଙ୍କ ଝିଅ, ତୁମ ସହ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଉଛି,' ବୋଲି ଜଳ ଦେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେବଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ସ୍ଵାତ୍ମାନମପି ଦେଵାଯ ସୋଦକଂ ପ୍ରଦଦୌ ହରିଃ ଅଥ ସର୍ଵେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥପାରଗାଃ

ହରି ମଧ୍ୟ ଜଳ ସହିତ ନିଜକୁ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଋଷି, ସମସ୍ତ ବେଦ ଜଣା ମହାପୁରୁଷମାନେ,

ଊଚୁର୍ଦାତା ଗୃହୀତା ଚ ଫଲଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିଚାରତଃ ଏଷ ଦେଵୋ ହରୋ ନୂନଂ ମାଯଯା ହି ତତୋ ଜଗତ୍

କହିଲେ, 'ଦେବା, ଗ୍ରହୀତା, ଫଳ ଓ ବସ୍ତୁ—ସବୁ ଭାବିଲେ, ଏହି ଦେବ ହର ନିଶ୍ଚୟ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ପ୍ରଣେମୁଶ୍ ଚ ପ୍ରୀତିକଣ୍ଟକିତତ୍ଵଚଃ ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଖେଚରାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ

ଏପରି କହି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଦେହ କାଂପିଲା; ଆକାଶରୁ ଦେବଗଣ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।

ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ ଵେଦାଶ୍ ଚ ମୂର୍ତିମନ୍ତସ୍ତେ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଦେବ ଢୋଳ ଦେଗେଇଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନାଚିଲେ, ଦେବତା ରୂପୀ ବେଦମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ଦେଵୋ ଽପି ଦେଵୀମାଲୋକ୍ଯ ସଲଜ୍ଜାଂ ହିମଶୈଲଜାମ୍

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଦେବଦେବ, ଉମାଙ୍କ ପତି, ହିମପର୍ବତର ଝିଅ ଲଜ୍ଜାରେ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ନ ତୃପ୍ଯତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ସା ଚ ଦେଵଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ ଵରଦୋ ଽସ୍ମୀତି ତଂ ପ୍ରାହ ହରିଂ ସୋ ଽପ୍ଯାହ ଶଙ୍କରମ୍

ସେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ତାକୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ, ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ତାକି ରହିଲେ। ସେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଵର ଦେଉଛି,' ତାପରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।

ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସୀଦେତି ବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯାଂ ଚ ଦଦୌ ତୁ ସଃ ତତସ୍ତୁ ପୁନରେଵାହ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଜ୍ଞାପଯନ୍ପ୍ରଭୁମ୍

'ତୁମେ ଉପରେ ଭକ୍ତି ବଢ଼ୁ,' ବୋଲି ସେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ନାମ ଦେଲେ। ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ହଵିର୍ଜୁହୋମି ଵହ୍ନୌ ତୁ ଉପାଧ୍ଯାଯପଦେ ସ୍ଥିତଃ ଦଦାସି ମମ ଯଦ୍ଯାଜ୍ଞାଂ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହ୍ଯକୃତୋ ଵିଧିଃ

'ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଛି, ଉପାଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ବସିଛି। ଯଦି ଆପଣ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟଟି ଏବେ କରିବି।'

ତମାହ ଶଙ୍କରୋ ଦେଵଂ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ଯଦ୍ଯଦିଷ୍ଟଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଯଥେପ୍ସିତମ୍

ଶଙ୍କର, ଦେବଦେବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ, କହିଲେ, 'ଦେବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଯାହା, ସେହିପରି କର।'

କର୍ତାସ୍ମି ଵଚନଂ ସର୍ଵଂ ଦେଵଦେଵ ପିତାମହ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ

'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ସବୁ କରିବି, ଦେବଦେବ, ପିତାମହ,' ବୋଲି, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ।

ହସ୍ତଂ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ ଚ ଯୁଯୋଜ ପରମଂ ପ୍ରଭୁଃ ଜ୍ଵଲନଶ୍ ଚ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର କୃତାଞ୍ଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ

ପରମ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କ ହାତ ମିଶାଇଲେ; ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ଶ୍ରୌତୈରେତୈର୍ମହାମନ୍ତ୍ରୈର୍ ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିର୍ ଉପସ୍ଥିତୈଃ ଯଥୋକ୍ତଵିଧିନା ହୁତ୍ଵା ଲାଜାନପି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏହି ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତିରେ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଲାଜା ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।