ଦେଵଃ ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ ଚ ନୈଗମେଶଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ସେନାପତିଃ କୁମାରାଖ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସେ ଦେବତା ଶାଖ, ବିଶାଖ, ଶୂର ନୈଗମେଶ, ସେନାପତି, କୁମାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଲୀଲଯୈଵ ମହାସେନଃ ପ୍ରବଲଂ ତାରକାସୁରମ୍ ବାଲୋ ଽପି ଵିନିହତ୍ଯୈକୋ ଦେଵାନ୍ ସଂତାରଯିଷ୍ଯତି
ମହାସେନ କେବଳ ଖେଳ କରି କିଛି, ଶିଶୁ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରବଳ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ଏକା ହାତେ ହରାଇ, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତଦା ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଠିନା ବୃହସ୍ପତିସ୍ ତଥା ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ ଦେଵୈର୍ ଦେଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମ୍
ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ମେରୋଃ ଶିଖରମାସାଦ୍ଯ ସ୍ମରଂ ସସ୍ମାର ସୁଵ୍ରତଃ ସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସ୍ମରୋ ଽପି ସହ ଭାର୍ଯଯା
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ସ୍ମରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ, ସ୍ମର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆସିଲେ।
ରତ୍ଯା ସମଂ ସମାଗମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସଶକ୍ରମାହ ତଂ ଜୀଵଂ ଜଗଜ୍ଜୀଵୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ରତିଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଏହି ଜଗତର ପ୍ରାଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଠାରେ କହିଲେ।
ସ୍ମୃତୋ ଯଦ୍ଭଵତା ଜୀଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽହଂ ତଵାନ୍ତିକମ୍ ବ୍ରୂହି ଯନ୍ମେ ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ତମାହ ସୁରପୂଜିତଃ
ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିଛ, ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି; ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, କହ; ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେ ଏପରି କହିଲେ।
ତମ୍ ଆହ ଭଗଵାଞ୍ଛକ୍ରଃ ସଂଭାଵ୍ଯ ମକରଧ୍ଵଜମ୍ ଶଙ୍କରେଣାଂବିକାମଦ୍ଯ ସଂଯୋଜଯ ଯଥାସୁଖମ୍
ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ମକରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, କହିଲେ: 'ଆଜି ଶଙ୍କର ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏକତ୍ର କର।'
ତଯା ସ ରମତେ ଯେନ ଭଗଵାନ୍ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ ତେନ ମାର୍ଗେଣ ମାର୍ଗସ୍ଵ ପତ୍ନ୍ଯା ରତ୍ଯାନଯା ସହ
ଯେଉଁ ପଥରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେଇ ପଥରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ ରତି ସହିତ ଚାଲ।
ସୋ ଽପି ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ଶୁଭାଂ ଗତିମ୍ ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତଯା ପୂର୍ଵଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତାଂ ଗିରିଜାମୁମାମ୍
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ମହାଦେବ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଗତି ଦେବେ; ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଗିରିଜା ଉମାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦେଵଦେଵଂ ଶଚୀପତିମ୍ ଦେଵଦେଵାଶ୍ରମଂ ଗନ୍ତୁଂ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ତଯା ସହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବଦେବ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।
ଗତ୍ଵା ତଦାଶ୍ରଯେ ଶଂଭୋଃ ସହ ରତ୍ଯା ମହାବଲଃ ଵସଂତେନ ସହାଯେନ ଦେଵଂ ଯୋକ୍ତୁମନା ଭଵତ୍
ତାପରେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ରତି ସହିତ ଓ ବସନ୍ତଙ୍କ ସାଥିରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାକୁ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ତତଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମଦନଂ ହସନ୍ ଦେଵସ୍ ତ୍ରିଯଂବକଃ ନଯନେନ ତୃତୀଯେନ ସାଵଜ୍ଞଂ ତମ୍ ଅଵୈକ୍ଷତ
ତାପରେ, ମଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ତିନି ଆଖିଅଳି ଭଗବାନ୍ ହସିଲେ, ତୃତୀୟ ଆଖିରେ ଅବହେଳା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ତତୋ ଽସ୍ଯ ନେତ୍ରଜୋ ଵହ୍ନିର୍ ମଦନଂ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ଅଦହତ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଲଲାପ କରୁଣଂ ରତିଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଅଗ୍ନି ବାହାରି, ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ମଦନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା; ରତି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ରତ୍ଯାଃ ପ୍ରଲାପମାକର୍ଣ୍ଯ ଦେଵଦେଵୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ କୃପଯା ପରଯା ପ୍ରାହ କାମପତ୍ନୀଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ରତିଙ୍କର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଦେବ ଦୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହି, କାମଦେବଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସାନୁଭୂତି ସହ କହିଲେ।
ଅମୂର୍ତୋ ଽପି ଧ୍ରୁଵଂ ଭଦ୍ରେ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ପତିସ୍ତଵ ରତିକାଲେ ଧ୍ରୁଵେ ଭଦ୍ରେ କରିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଯୁଗଳ ସମୟରେ ସମସ୍ତ କାମ କରିପାରିବେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଦା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ଭଵିତା ଵାସୁଦେଵୋ ମହାଯଶାଃ ଶାପାଦ୍ଭୃଗୋର୍ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵଲୋକହିତାଯ ଵୈ
ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ବାସୁଦେବ ହେବେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପରେ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ—
ତଦା ତସ୍ଯ ସୁତୋ ଯଶ୍ ଚ ସ ପତିସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ସା ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଦା ରୁଦ୍ରଂ କାମପତ୍ନୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତାବେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଯିଏ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ, ସେ କାମଦେବଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ପବିତ୍ର ହସ ଥିବା, ସେ ସମୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଜଗାମ ମଦନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵସଂତେନ ସମନ୍ଵିତା
ମଦନଙ୍କୁ ପାଇ ପରେ, ସେ ବସନ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ତପସା ଚ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ ପ୍ରୀତିଶ୍ ଚ ଭଗଵାଞ୍ଛର୍ଵୋ ଵଚନାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦା
ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଭଗବାନ ଶର୍ବ ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ।
ହିତାଯ ଚାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଭଗଵାନ୍ଭଵଃ ତଦା ହୈମଵତୀଂ ଦେଵୀମ୍ ଉପଯେମେ ଯଥାଵିଧି
ଆଶ୍ରମର ଭଲ ପାଇଁ ଓ ଖେଳ ନିମିତ୍ତେ, ଭଗବାନ ଭବ ତାବେ ସଠିକ୍ ରୀତିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ଜଗାମ ସ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ତପୋଵନଂ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ ପଦ୍ମସଂଭଵଃ
ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଋଷିମାନେ ସହିତ, ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପୋବନକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଚ ତାଂ ଦେଵୀଂ ସ ଜଗତୋ ଽରଣୀମ୍ କିମ୍ ଅର୍ଥଂ ତପସା ଲୋକାନ୍ ସଂତାପଯସି ଶୈଲଜେ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ହୋଇ, ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛ?'
ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ମା ଵିନାଶଯ ତ୍ଵଂ ହି ସଂଧାରଯେଲ୍ଲୋକାନ୍ ଇମାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସ୍ଵତେଜସା
ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତୁମେ ତୁମ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛ।
ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ଵଲୋକପତିର୍ଭଵଃ ଯସ୍ଯ ଵୈ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵଯଂ କିଙ୍କରଵାଦିନଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମହିମାଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଭବ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ, ଯାହା ପାଇଁ ଆମେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେବକ ବୋଲି କହୁଛୁ।
ସ ଏଵଂ ପରମେଶାନଃ ସ୍ଵଯଂ ଚ ଵରଯିଷ୍ଯତି ଵରଦେ ଯେନ ସୃଷ୍ଟାସି ନ ଵିନା ଯସ୍ତ୍ଵଯାଂବିକେ
ସେ ପରମେଶ୍ୱର ନିଜେ ତୁମକୁ ବରିବେ, ହେ ବରଦାନ ଦେବାଳି, ଯିଏ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ଓ ତୁମ ବିନା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ହେ ଅମ୍ବିକା।
ଵର୍ତତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହସ୍ ତଵ ଭର୍ତ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମୁହୁଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଵତୀମ୍
ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ: ସେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ। ଏହିପରି କହି, ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରି, ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ଗତେ ପିତାମହେ ଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଜଗାମାନୁଗ୍ରହଂ କର୍ତୁଂ ଦ୍ଵିଜରୂପେଣ ଚାଶ୍ରମମ୍
ପିତାମହ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଭଗବାନ ପରମେଶ୍ୱର ଦ୍ୱିଜ ରୂପ ଧରି ଆଶ୍ରମକୁ କୃପା କରିବାକୁ ଗଲେ।
ସା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଦେଵଂ ଦ୍ଵିଜରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତମ୍ ପ୍ରତିଭାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରଭୁଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନନାମ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜ ରୂପରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ସେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵରଦଂ ଦେଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଚ୍ଛଦ୍ମନାଗତମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶାନଂ ପାର୍ଵତୀ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ବରଦାନ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧରି ଆସିଥିଲେ, ସମ୍ମାନ କରି, ପାର୍ବତୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅନୁଗୃହ୍ଯ ତଦା ଦେଵୀମ୍ ଉଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ କୁଲଧର୍ମାଶ୍ରଯଂ ରକ୍ଷନ୍ ଭୂଧରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ହସି ହସି କହିଲେ, ପାହାଡ଼ର ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କର କୁଳଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି।