ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯଶ୍ଚାପି ତାରକାକ୍ଷୋ ମହାସୁରଃ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଚ ଭଗଵାନ୍ କମଲାକ୍ଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ— ତାରକାକ୍ଷ, ଯିଏ ଏକ ବଡ଼ ଦାନବ; ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ଯିଏ ମହାନ୍ୟ; ଏବଂ କମଳାକ୍ଷ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପିତାମହସ୍ ତଥା ଚୈଷାଂ ତାରୋ ନାମ ମହାବଲଃ ତପସା ଲବ୍ଧଵୀର୍ଯଶ୍ ଚ ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଭୋଃ
ସେମାନଙ୍କର ବାପା ଥିଲେ ତାର, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ସୋ ଽପି ତାରୋ ମହାତେଜାସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ପୂର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଜିତଵାନ୍ ଅସୌ
ସେ ତାର, ଯିଏ ଅପାର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି ତିନି ଜଗତ—ଚଳ ଓ ଅଚଳ—କୁ ଜିତିଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଥିଲେ।
ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଘୋରଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଦିଵାରାତ୍ରମ୍ ଅଵିଶ୍ରମମ୍
ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଚାଲିଥିଲା।
ସରଥଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଦାଯ ଚିକ୍ଷେପ ଶତଯୋଜନମ୍ ତାରେଣ ଵିଜିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଦୁଦ୍ରାଵ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ତାର ତାଙ୍କର ରଥ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧରି ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି, ଗରୁଡ଼ଚିହ୍ନଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତାରୋ ଵରାଞ୍ଛତଗୁଣଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ବଲମ୍ ପିତାମହାଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵମ୍ ଅଵାପ ଦିତିନନ୍ଦନଃ
ତାର, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିର ବର ପାଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉପରେ ଶାସନ କରିବା ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ହେ ଦିତିପୁତ୍ର।
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରପ୍ରମୁଖାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ଦେଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ ଵାରଯାମାସ ତୈର୍ ଦେଵାନ୍ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ମାଯଯା
ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାର ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନୋଁକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଲେ।
ଦେଵତାଶ୍ ଚ ସହେନ୍ଦ୍ରେଣ ତାରକାଦ୍ଭଯପୀଡିତାଃ ନ ଶାନ୍ତିଂ ଲେଭିରେ ଶୂରାଃ ଶରଣଂ ଵା ଭଯାର୍ଦିତାଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାରଙ୍କ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ବା ଆଶ୍ରୟ କୌଣସିଠି ମିଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦାମରପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସଂନିପତ୍ଯାମରପ୍ରଭୁଃ ଉଵାଚାଙ୍ଗିରସଂ ଦେଵୋ ଦେଵାନାମପି ସଂନିଧୌ
ତେବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଅମରମାନୋଁକୁ ଏକଠା କରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵଂସ୍ତାରକୋ ନାମ ତାରଜୋ ଦାନଵୋତ୍ତମଃ ତେନ ସଂନିହତା ଯୁଦ୍ଧେ ଵତ୍ସା ଗୋପତିନା ଯଥା
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ତାରଙ୍କ ପୁଅ ତାରକ, ଦାନବମାନୋଁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମୋଁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି, ଯେମିତି ଗୋପାଳ ତାଙ୍କ ଛୁଆଁଗୁଡ଼ିକୁ।
ଭଯାତ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାଭାଗ ବୃହଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ବୃହସ୍ପତେ ଅନିକେତା ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯେତେ ଶକୁନ୍ତା ଇଵ ପଞ୍ଜରେ
ତାଙ୍କ ଭୟରେ, ହେ ମହାନ୍ ବୃହସ୍ପତି, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମୋଁମାନେ ଘରବାହାରେ ଘୁରୁଛୁ, ପଞ୍ଜର ଭିତରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି।
ଅସ୍ମାକଂ ଯାନ୍ଯ୍ ଅମୋଘାନି ଆଯୁଧାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗିରୋ ଵର ତାନି ମୋଘାନି ଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରଭାଵାଦମରଦ୍ଵିଷଃ
ହେ ଅଙ୍ଗିରାସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମୋଁକର ଅଫଳ ନହେଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅମରଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଛି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦ୍ଵିଗୁଣାନି ବୃହସ୍ପତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଯୋଧିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତେନାପି ନ ଚ ସୂଦିତଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁଇଗୁଣା ସମୟ ଅଟୁଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତେନାନିର୍ଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା କଥମସ୍ମଦ୍ଵିଧସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଥାସ୍ଯତେ ସମରେ ଽଗ୍ରତଃ
ଯିଏକି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ରହିଲେ, ଆମୋଁପରି ଲୋକ କିପରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତୁ ଶକ୍ରେଣ ଜୀଵଃ ସାର୍ଧଂ ସୁରାଧିପୈଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଚ ଵିଭୁଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯାହ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍
ଏଭଳି ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଜୀବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଓ ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ।
ସୋ ଽପି ତସ୍ଯ ମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରଣତାର୍ତିହା ଦେଵୈରଶେଷୈଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈସ୍ତୁ ଜୀଵମାହ ପିତାମହଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ସ୍ନେହବଶତଃ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂରକରିବା ପାଇଁ, ପିତାମହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜୀବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜାନେ ଵୋ ଽର୍ତିଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତଥାପି ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ଦକ୍ଷଂ ଯା ଦେଵୀ ସତୀ ରୁଦ୍ରାଙ୍ଗସଂଭଵା
ମୁଁ ତୁମୋଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଜାଣିଛି; ତଥାପି ଏବେ ଶୁଣ। ଯିଏ ସତୀ ଦେବୀ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି—
ଉମା ହୈମଵତୀ ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତା ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵେହ ରୂପେଣ ଯୂଯଂ ଦେଵାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ହିମାବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଉମା ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଏଠି ତାଙ୍କ ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା—
ଵିଭୋର୍ଯତଧ୍ଵମାକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ମନୋ ମହତ୍ ତଯୋର୍ଯୋଗେନ ସମ୍ଭୂତଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ଶକ୍ତିଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହାନ ମନ ଆକର୍ଷିତ ହେବା ପରେ, ସେମାନଙ୍କର ଏକତ୍ରତାରୁ ଶକ୍ତିଧର ପ୍ରଭୁ ସ୍କନ୍ଦର ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଷଡାସ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶଭୁଜଃ ସେନାନୀଃ ପାଵକିଃ ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଵାହେଯଃ କାର୍ତିକେଯଶ୍ ଚ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ଶରଧାମଜଃ
ସେ ଛଅଟି ମୁଣ୍ଡ, ବାରଟି ହାତ ଥିବା, ସେନାପତି, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଙ୍ଗାର ପୁଅ ଏବଂ ଶରବନରେ ଜନ୍ମିତ।
ଦେଵଃ ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ ଚ ନୈଗମେଶଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ସେନାପତିଃ କୁମାରାଖ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସେ ଦେବତା ଶାଖ, ବିଶାଖ, ଶୂର ନୈଗମେଶ, ସେନାପତି, କୁମାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ଲୀଲଯୈଵ ମହାସେନଃ ପ୍ରବଲଂ ତାରକାସୁରମ୍ ବାଲୋ ଽପି ଵିନିହତ୍ଯୈକୋ ଦେଵାନ୍ ସଂତାରଯିଷ୍ଯତି
ମହାସେନ କେବଳ ଖେଳ କରି କିଛି, ଶିଶୁ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରବଳ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ଏକା ହାତେ ହରାଇ, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତଦା ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଠିନା ବୃହସ୍ପତିସ୍ ତଥା ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ ଦେଵୈର୍ ଦେଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମ୍
ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ମେରୋଃ ଶିଖରମାସାଦ୍ଯ ସ୍ମରଂ ସସ୍ମାର ସୁଵ୍ରତଃ ସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସ୍ମରୋ ଽପି ସହ ଭାର୍ଯଯା
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ସ୍ମରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ, ସ୍ମର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆସିଲେ।
ରତ୍ଯା ସମଂ ସମାଗମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସଶକ୍ରମାହ ତଂ ଜୀଵଂ ଜଗଜ୍ଜୀଵୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ରତିଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଏହି ଜଗତର ପ୍ରାଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଠାରେ କହିଲେ।
ସ୍ମୃତୋ ଯଦ୍ଭଵତା ଜୀଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽହଂ ତଵାନ୍ତିକମ୍ ବ୍ରୂହି ଯନ୍ମେ ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ତମାହ ସୁରପୂଜିତଃ
ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିଛ, ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି; ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, କହ; ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେ ଏପରି କହିଲେ।
ତମ୍ ଆହ ଭଗଵାଞ୍ଛକ୍ରଃ ସଂଭାଵ୍ଯ ମକରଧ୍ଵଜମ୍ ଶଙ୍କରେଣାଂବିକାମଦ୍ଯ ସଂଯୋଜଯ ଯଥାସୁଖମ୍
ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ମକରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, କହିଲେ: 'ଆଜି ଶଙ୍କର ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏକତ୍ର କର।'
ତଯା ସ ରମତେ ଯେନ ଭଗଵାନ୍ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ ତେନ ମାର୍ଗେଣ ମାର୍ଗସ୍ଵ ପତ୍ନ୍ଯା ରତ୍ଯାନଯା ସହ
ଯେଉଁ ପଥରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେଇ ପଥରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ ରତି ସହିତ ଚାଲ।
ସୋ ଽପି ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ଶୁଭାଂ ଗତିମ୍ ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତଯା ପୂର୍ଵଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତାଂ ଗିରିଜାମୁମାମ୍
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ମହାଦେବ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଗତି ଦେବେ; ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଗିରିଜା ଉମାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦେଵଦେଵଂ ଶଚୀପତିମ୍ ଦେଵଦେଵାଶ୍ରମଂ ଗନ୍ତୁଂ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ତଯା ସହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବଦେବ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।