ନାରାଯଣଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ପୃଥଗଜୋଦ୍ଭଵମ୍
ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ସ୍ତୁତି କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ହାତୀରୁ ଜନ୍ମିଥିବାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଦେଵଦେଵେଶଂ ନୀଲକଣ୍ଠଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ ତାନ୍ ଦେଵାନ୍ ଅନୁଗୃହ୍ଯୈଵ ଭଵୋ ଽପ୍ଯନ୍ତରଧୀଯତ
ସମସ୍ତେ ଦେବଦେବ ନୀଳକଣ୍ଠ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଭବ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ କୃପା କରି, ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
କଥଂ ହିମଵତଃ ପୁତ୍ରୀ ବଭୂଵାଂବା ସତୀ ଶୁଭା କଥଂ ଵା ଦେଵଦେଵେଶମ୍ ଅଵାପ ପତିମୀଶ୍ଵରମ୍
ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଶୁଭା ସତୀ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ସେ କିପରି ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଲେ?
ସା ମେନାତନୁମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈଵ ଵରାଙ୍ଗନା ତଦା ହୈମଵତୀ ଜଜ୍ଞେ ତପସା ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ମେନାଙ୍କ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ସେଇ ସମୟରେ ହିମବତଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା।
ଜାତକର୍ମାଦିକାଃ ସର୍ଵାଶ୍ ଚକାର ଚ ଗିରୀଶ୍ଵରଃ ଦ୍ଵାଦଶେ ଚ ତଦା ଵର୍ଷେ ପୂର୍ଣେ ହୈମଵତୀ ଶୁଭା
ପର୍ବତପତି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାବେଳେ, ଶୁଭା ହେମବତୀ—
ତପସ୍ତେପେ ତଯା ସାର୍ଧମ୍ ଅନୁଜା ଚ ଶୁଭାନନା ଅନ୍ଯା ଚ ଦେଵୀ ହ୍ଯନୁଜା ସର୍ଵଲୋକେ ନମସ୍କୃତା
ସେ ତାଙ୍କ ସହ ତପସ୍ୟା କଲେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଶୁଭାନନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରଣମିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଋଷଯଶ୍ ଚ ତଦା ସର୍ଵେ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରୀମ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ ତପସା ଦେଵୀଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ହ୍ଯପର୍ଣା ହ୍ଯନୁଜା ଚୈକପର୍ଣା ଶୁଭାନନା ତୃତୀଯା ଚ ଵରାରୋହା ତଥା ଚୈଵୈକପାଟଲା
ଠାରୁ ବଡ଼ ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଶୁଭାନନା, ତୃତୀୟ ଭଉଣୀ ବରାରୋହା ଏବଂ ଏକପାଟଳା।
ତପସା ଚ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଵଶୀକୃତୋ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଭୂତପତିର୍ଭଵଃ
ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ, ପରମେଶ୍ୱର ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭବ, ତାଙ୍କ ଅଧୀନ ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ତାରକୋ ନାମ ଦାନଵଃ ତାରାତ୍ମଜୋ ମହାତେଜା ବଭୂଵ ଦିତିନନ୍ଦନଃ
ଏହି ସମୟରେ, ତାରକ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ; ସେ ତାରାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦିତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସନ୍ତାନ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯଶ୍ଚାପି ତାରକାକ୍ଷୋ ମହାସୁରଃ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଚ ଭଗଵାନ୍ କମଲାକ୍ଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ— ତାରକାକ୍ଷ, ଯିଏ ଏକ ବଡ଼ ଦାନବ; ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ଯିଏ ମହାନ୍ୟ; ଏବଂ କମଳାକ୍ଷ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପିତାମହସ୍ ତଥା ଚୈଷାଂ ତାରୋ ନାମ ମହାବଲଃ ତପସା ଲବ୍ଧଵୀର୍ଯଶ୍ ଚ ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଭୋଃ
ସେମାନଙ୍କର ବାପା ଥିଲେ ତାର, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ସୋ ଽପି ତାରୋ ମହାତେଜାସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ପୂର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଜିତଵାନ୍ ଅସୌ
ସେ ତାର, ଯିଏ ଅପାର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି ତିନି ଜଗତ—ଚଳ ଓ ଅଚଳ—କୁ ଜିତିଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଥିଲେ।
ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଘୋରଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଦିଵାରାତ୍ରମ୍ ଅଵିଶ୍ରମମ୍
ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଚାଲିଥିଲା।
ସରଥଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଦାଯ ଚିକ୍ଷେପ ଶତଯୋଜନମ୍ ତାରେଣ ଵିଜିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଦୁଦ୍ରାଵ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ତାର ତାଙ୍କର ରଥ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧରି ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି, ଗରୁଡ଼ଚିହ୍ନଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତାରୋ ଵରାଞ୍ଛତଗୁଣଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ବଲମ୍ ପିତାମହାଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵମ୍ ଅଵାପ ଦିତିନନ୍ଦନଃ
ତାର, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିର ବର ପାଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉପରେ ଶାସନ କରିବା ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ହେ ଦିତିପୁତ୍ର।
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରପ୍ରମୁଖାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ଦେଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ ଵାରଯାମାସ ତୈର୍ ଦେଵାନ୍ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ମାଯଯା
ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାର ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନୋଁକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଲେ।
ଦେଵତାଶ୍ ଚ ସହେନ୍ଦ୍ରେଣ ତାରକାଦ୍ଭଯପୀଡିତାଃ ନ ଶାନ୍ତିଂ ଲେଭିରେ ଶୂରାଃ ଶରଣଂ ଵା ଭଯାର୍ଦିତାଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାରଙ୍କ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ବା ଆଶ୍ରୟ କୌଣସିଠି ମିଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦାମରପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସଂନିପତ୍ଯାମରପ୍ରଭୁଃ ଉଵାଚାଙ୍ଗିରସଂ ଦେଵୋ ଦେଵାନାମପି ସଂନିଧୌ
ତେବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଅମରମାନୋଁକୁ ଏକଠା କରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵଂସ୍ତାରକୋ ନାମ ତାରଜୋ ଦାନଵୋତ୍ତମଃ ତେନ ସଂନିହତା ଯୁଦ୍ଧେ ଵତ୍ସା ଗୋପତିନା ଯଥା
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ତାରଙ୍କ ପୁଅ ତାରକ, ଦାନବମାନୋଁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମୋଁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି, ଯେମିତି ଗୋପାଳ ତାଙ୍କ ଛୁଆଁଗୁଡ଼ିକୁ।
ଭଯାତ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାଭାଗ ବୃହଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ବୃହସ୍ପତେ ଅନିକେତା ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯେତେ ଶକୁନ୍ତା ଇଵ ପଞ୍ଜରେ
ତାଙ୍କ ଭୟରେ, ହେ ମହାନ୍ ବୃହସ୍ପତି, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମୋଁମାନେ ଘରବାହାରେ ଘୁରୁଛୁ, ପଞ୍ଜର ଭିତରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି।
ଅସ୍ମାକଂ ଯାନ୍ଯ୍ ଅମୋଘାନି ଆଯୁଧାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗିରୋ ଵର ତାନି ମୋଘାନି ଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରଭାଵାଦମରଦ୍ଵିଷଃ
ହେ ଅଙ୍ଗିରାସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମୋଁକର ଅଫଳ ନହେଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅମରଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଛି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦ୍ଵିଗୁଣାନି ବୃହସ୍ପତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଯୋଧିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତେନାପି ନ ଚ ସୂଦିତଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁଇଗୁଣା ସମୟ ଅଟୁଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତେନାନିର୍ଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା କଥମସ୍ମଦ୍ଵିଧସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଥାସ୍ଯତେ ସମରେ ଽଗ୍ରତଃ
ଯିଏକି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ରହିଲେ, ଆମୋଁପରି ଲୋକ କିପରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ?
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତୁ ଶକ୍ରେଣ ଜୀଵଃ ସାର୍ଧଂ ସୁରାଧିପୈଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଚ ଵିଭୁଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯାହ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍
ଏଭଳି ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଜୀବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଓ ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ।
ସୋ ଽପି ତସ୍ଯ ମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରଣତାର୍ତିହା ଦେଵୈରଶେଷୈଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈସ୍ତୁ ଜୀଵମାହ ପିତାମହଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ସ୍ନେହବଶତଃ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂରକରିବା ପାଇଁ, ପିତାମହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜୀବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜାନେ ଵୋ ଽର୍ତିଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତଥାପି ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ଦକ୍ଷଂ ଯା ଦେଵୀ ସତୀ ରୁଦ୍ରାଙ୍ଗସଂଭଵା
ମୁଁ ତୁମୋଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଜାଣିଛି; ତଥାପି ଏବେ ଶୁଣ। ଯିଏ ସତୀ ଦେବୀ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି—
ଉମା ହୈମଵତୀ ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତା ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵେହ ରୂପେଣ ଯୂଯଂ ଦେଵାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ହିମାବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଉମା ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଏଠି ତାଙ୍କ ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା—
ଵିଭୋର୍ଯତଧ୍ଵମାକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ମନୋ ମହତ୍ ତଯୋର୍ଯୋଗେନ ସମ୍ଭୂତଃ ସ୍କନ୍ଦଃ ଶକ୍ତିଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହାନ ମନ ଆକର୍ଷିତ ହେବା ପରେ, ସେମାନଙ୍କର ଏକତ୍ରତାରୁ ଶକ୍ତିଧର ପ୍ରଭୁ ସ୍କନ୍ଦର ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଷଡାସ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶଭୁଜଃ ସେନାନୀଃ ପାଵକିଃ ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ଵାହେଯଃ କାର୍ତିକେଯଶ୍ ଚ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ଶରଧାମଜଃ
ସେ ଛଅଟି ମୁଣ୍ଡ, ବାରଟି ହାତ ଥିବା, ସେନାପତି, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଙ୍ଗାର ପୁଅ ଏବଂ ଶରବନରେ ଜନ୍ମିତ।