ଅଗ୍ନଯୋ ନୈଵ ଦୀପ୍ଯନ୍ତି ନ ଚ ଦୀପ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ ଗ୍ରହାଶ୍ ଚ ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯନ୍ତେ ନ ଦେଵା ନ ଚ ଦାନଵାଃ
ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ଗ୍ରହମାନେ ଆଲୋକିତ ହେଉନାହାନ୍ତି, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତଃ କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନଃ ରୋମଜୈଃ ସହିତୋ ଭଦ୍ରଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵଚାପରଃ
ତାପରେ, କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭଦ୍ର ଭଗବାନ ରୋମଜ ଗଣମାନେ ସହିତ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞବାଟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଏକ କାଳାଗ୍ନି।
ଉଵାଚ ଭଦ୍ରୋ ଭଗଵାନ୍ ଦକ୍ଷଂ ଚାମିତତେଜସମ୍ ସଂପର୍କାଦେଵ ଦକ୍ଷାଦ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦେଵାନ୍ ପିନାକିନା
ଭଦ୍ର ଭଗବାନ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦକ୍ଷ, ପିନାକୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ, ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ—'
ଦଗ୍ଧୁଂ ସଂପ୍ରେଷିତଶ୍ ଚାହଂ ଭଵନ୍ତଂ ସମୁନୀଶ୍ଵରୈଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞଶାଲାଂ ତାଂ ଦଦାହ ଗଣପୁଙ୍ଗଵଃ
'ମୁଁ ତୁମେ ଓ ମୁନିଶ୍ୱରମାନେ ସହିତ ତୁମକୁ ଦାହ କରିବାକୁ ପଠାଯାଇଛି।' ଏହିପରି କହି, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଲେ।
ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଯୂପାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚିକ୍ଷିପୁଃ ପ୍ରସ୍ତୋତ୍ରା ସହ ହୋତ୍ରା ଚ ଦଗ୍ଧଂ ଚୈଵ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ
କ୍ରୋଧିତ ଗଣପତିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଯୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଉପ୍ରାଡ଼ି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ପାଠକ ଓ ହୋତାମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାହିତ ହେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଗଣପାଃ ସର୍ଵାନ୍ ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତସି ଚିକ୍ଷିପୁଃ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରସ୍ଯୋଦ୍ଯଚ୍ଛତଃ କରମ୍
ଗଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧରି ଗଙ୍ଗା ଧାରାରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ହାତକୁ ଧରିଲେ।
ଵ୍ଯଷ୍ଟମ୍ଭଯଦ୍ ଅଦୀନାତ୍ମା ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ ଭଗସ୍ଯ ନେତ୍ରେ ଚୋତ୍ପାଟ୍ଯ କରଜାଗ୍ରେଣ ଲୀଲଯା
ସେ ଭୟହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ଅଟକାଇଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ହାତକୁ ମଧ୍ୟ; ସେ ମଜାକରେ ଭାଗଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଉଖିଡ଼ିଦେଲେ।
ନିହତ୍ଯ ମୁଷ୍ଟିନା ଦନ୍ତାନ୍ ପୂଷ୍ଣଶ୍ଚୈଵଂ ନ୍ଯପାତଯତ୍ ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରମସଂ ଦେଵଂ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଲୀଲଯା
ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ପୂଷଣଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏହିପରି, ପାଦର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ମଜାକରେ ଭୂମିକୁ ଫେଲାଇଦେଲେ।
ଘର୍ଷଯାମାସ ଭଗଵାନ୍ ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଚିଛେଦ ଚ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୋଃ
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚକୁତିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ।
ଵହ୍ନେର୍ହସ୍ତଦ୍ଵଯଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଜିହ୍ଵାମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଲୀଲଯା ଜଘାନ ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦେନ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଜିଭକୁ ମଜାକରେ ଉଖିଡ଼ିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ପାଦ ଦେଇ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଯମସ୍ଯ ଦଣ୍ଡଂ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଚିଛେଦ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ ଜଘାନ ଦେଵମୀଶାନଂ ତ୍ରିଶୂଲେନ ମହାବଲମ୍
ଭଗବାନ ନିଜେ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଈଶାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସୁରାନେଵଂ ଵିନିହତ୍ଯାପ୍ରଯତ୍ନତଃ ତ୍ରଯଶ୍ ଚ ତ୍ରିଶତଂ ତେଷାଂ ତ୍ରିସାହସ୍ରଂ ଚ ଲୀଲଯା
ଏଭଳି, ସହଜରେ ସେ ତିରିଶିଏ ଦେବତା, ତିନି ଶତ ଓ ତିନି ହଜାର ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଲେ।
ତ୍ରଯଂ ଚୈଵ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଜଘାନ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରାନ୍ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ଦେଵାନ୍ ଦେଵୋ ଽସୌ ସର୍ଵାନ୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ସଂସ୍ଥିତାନ୍
ସେ ତିନି ଦେବେଶ୍ୱର, ମୁନିଶ୍ୱରମାନେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଲେ।
ଜଘାନ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ଖଡ୍ଗମୁଷ୍ଟ୍ଯାଦିସାଯକୈଃ ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ମୂର୍ଛିତଃ
ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ତଳୱାର, ମୁଷ୍ଟି ଓ ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ଉଠାଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯୁଯୋଧ ଭଗଵାଂସ୍ତେନ ରୁଦ୍ରେଣ ସହ ମାଧଵଃ ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଘୋରଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ମାଧବ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯୋଗବଲାତ୍ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଦେହାଃ ସୁଦାରୁଣାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଦେଖାଦେଲା।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତା ଅସଂଖ୍ଯାତାଶ୍ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ ତାନ୍ସର୍ଵାନପି ଦେଵୋ ଽସୌ ନାରାଯଣସମପ୍ରଭାନ୍
ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ଗଦଯା ଵିଷ୍ଣୁଂ ତାଡଯାମାସ ମୂର୍ଧନି ତତଶ୍ଚୋରସି ତଂ ଦେଵଂ ଲୀଲଯୈଵ ରଣାଜିରେ
ଏହିଯୁଦ୍ଧ ମାଝରେ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ପୁନି ଖେଳ କରିବା ପରି ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପପାତ ଚ ତଦା ଭୂମୌ ଵିସଂଜ୍ଞଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ତଂ ହନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ
ସେଇ ସମୟରେ ପରମ ପୁରୁଷ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ; ପୁଣି ଉଠି, ସେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ।
କ୍ରୋଧରକ୍ତେକ୍ଷଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅତିଷ୍ଠତ୍ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ତସ୍ଯ ଚକ୍ରଂ ଚ ଯଦ୍ରୌଦ୍ରଂ କାଲାଦିତ୍ଯସମପ୍ରଭମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ସହିତ ଶ୍ରୀମାନ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର କାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଵ୍ଯଷ୍ଟମ୍ଭଯଦ୍ ଅଦୀନାତ୍ମା କରସ୍ଥଂ ନ ଚଚାଲ ସଃ ଅତିଷ୍ଠତ୍ ସ୍ତମ୍ଭିତସ୍ତେନ ଶୃଙ୍ଗଵାନିଵ ନିଶ୍ଚଲଃ
ଅଭୟ ମନ ଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ଚକ୍ରକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ; ଚକ୍ର ଚଳିଲା ନାହିଁ, ସେ ଏଭଳି ଅଡ଼ି ରହିଲେ, ଯେପରି ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼।
ତ୍ରିଭିଶ୍ ଚ ଧର୍ଷିତଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ତ୍ରିଧାଭୂତଂ ପ୍ରଭୋସ୍ତଦା ଶାର୍ଙ୍ଗକୋଟିପ୍ରସଙ୍ଗାଦ୍ ଵୈ ଚିଛେଦ ଚ ଶିରଃ ପ୍ରଭୋଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ତିନି ଠାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଶାର୍ଙ୍ଗ ର ଟିପର ଝଟକାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟିଗଲା।
ଛିନ୍ନଂ ଚ ନିପପାତାସୁ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ରସାତଲେ ଵାଯୁନା ପ୍ରେରିତଂ ଚୈଵ ପ୍ରାଣଜେନ ପିନାକିନା
କଟାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ବାୟୁରେ ଚାଲି ତଳପାତାଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା, ପିନାକୀନ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଏହା ହେଲା।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତଦା ଚୈଵ ତଦୀଯାହଵନୀଯକମ୍ ତତ୍ ପ୍ରତିଧ୍ଵସ୍ତକଲଶଂ ଭଗ୍ନଯୂପଂ ସତୋରଣମ୍
ସେ ସମୟରେ ଏହା ତାଙ୍କର ହବନ କୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯାହାର କଳଶ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଯୂପ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା ଓ ଦ୍ୱାର ଲୁଟିଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରଦୀପିତମହାଶାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞୋ ଽପି ଦୁଦ୍ରୁଵେ ତଂ ତଦା ମୃଗରୂପେଣ ଧାଵନ୍ତଂ ଗଗନଂ ପ୍ରତି
ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଶାଳା ଜ୍ୱଳିଉଥିବା ଦେଖି, ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ମୃଗ ଆକାର ନେଇ ଆକାଶକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
ଵୀରଭଦ୍ରଃ ସମାଧାଯ ଵିଶିରସ୍କମଥାକରୋତ୍ ତତଃ ପ୍ରଜାପତିଂ ଧର୍ମଂ କଶ୍ଯପଂ ଚ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
ବୀରଭଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଧରି ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ କରିଦେଲେ; ପରେ ପ୍ରଜାପତି ଧର୍ମ ଓ କଶ୍ୟପ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।
ଅରିଷ୍ଟନେମିନଂ ଵୀରୋ ବହୁପୁତ୍ରଂ ମୁନୀଶ୍ଵରମ୍ ମୁନିମ୍ ଅଙ୍ଗିରସଂ ଚୈଵ କୃଷ୍ଣାଶ୍ଵଂ ଚ ମହାବଲଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅନେକ ପୁଅର ମାଳିକ, ମୁନି ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ କୃଷ୍ଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।
ଜଘାନ ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦେନ ଦକ୍ଷଂ ଚୈଵ ଯଶସ୍ଵିନମ୍ ଚିଛେଦ ଚ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଦଦାହାଗ୍ନୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ଯଶସ୍ବୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ, ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଦେଲେ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ ଚ ନାସାଗ୍ରଂ ଦେଵମାତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ ନିକୃତ୍ଯ କରଜାଗ୍ରେଣ ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବୀରଭଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠିର ଟିପରେ ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ଓ ଦେବମାତାଙ୍କ ନାକର ଟିପ କଟିଦେଲେ।
ତସ୍ଥୌ ଶ୍ରିଯା ଵୃତୋ ମଧ୍ଯେ ପ୍ରେତସ୍ଥାନେ ଯଥା ଭଵଃ ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଭଗଵାନ୍ପଦ୍ମସଂଭଵଃ
ସେ ଶ୍ରୀରେ ଘିରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଶ୍ମଶାନ ମଧ୍ୟରେ ଭବଙ୍କ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭଗବାନ ଦେଖାଦେଲେ।