ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂସ୍ଥିତଂ ଦେଵମ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟାଭିର୍ ଵରଦଂ ଵାରିଜୋଦ୍ଭଵଃ

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ଦେଖି, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଇଚ୍ଛିତ ଶବ୍ଦରେ, ଦାନକର୍ତ୍ତା ବୋଲି, ସେଠାରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଵିଭଜସ୍ଵେତି ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନମଜୋ ଵିଭୁଃ ସସର୍ଜ ଦେଵୀଂ ଵାମାଙ୍ଗାତ୍ ପତ୍ନୀଂ ଚୈଵାତ୍ମନଃ ସମାମ୍

ଅଜ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆପଣକୁ ବିଭାଜିତ କର'; ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ନିଜ ସମାନ ଜନନୀ, ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଶ୍ରଦ୍ଧା ହ୍ଯସ୍ଯ ଶୁଭା ପତ୍ନୀ ତତଃ ପୁଂସଃ ପୁରାତନୀ ସୈଵାଜ୍ଞଯା ଵିଭୋର୍ଦେଵୀ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରୀ ବଭୂଵ ହ

ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେଉଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ଶୁଭ ପତ୍ନୀ, ପୁରୁଣା ସହଧର୍ମିଣୀ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଦେବୀ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ।

ସତୀସଂଜ୍ଞା ତଦା ସା ଵୈ ରୁଦ୍ରମେଵାଶ୍ରିତା ପତିମ୍ ଦକ୍ଷଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ କାଲେନ ଦେଵୀ ମୈନା ହ୍ଯଭୂତ୍ପୁନଃ

ସେ ସମୟରେ 'ସତୀ' ନାମରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଅନ୍ତେ ଦେବୀ ପୁନି ମେନାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ନାରଦସ୍ଯୈଵ ଦକ୍ଷୋ ଽପି ଶାପାଦେଵଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ଚ ଅଵଜ୍ଞାଦୁର୍ମଦୋ ଦକ୍ଷୋ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍

ନାରଦଙ୍କ ଶାପରେ ଡକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଓ ଅବମାନନାରେ ଦେବଦେବୀ ଉମାପତିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।

ଅନାଦୃତ୍ଯ କୃତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସତୀ ଦକ୍ଷେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭସ୍ମୀକୃତ୍ଵାତ୍ମନୋ ଦେହଂ ଯୋଗମାର୍ଗେଣ ସା ପୁନଃ

ଡକ୍ଷଙ୍କ ଅବମାନ ଜାଣି, ସତୀ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯୋଗମାର୍ଗରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ।

ବଭୂଵ ପାର୍ଵତୀ ଦେଵୀ ତପସା ଚ ଗିରେଃ ପ୍ରଭୋଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵୈତଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଭର୍ଗୋ ଦଦାହ ରୁଷିତଃ ପ୍ରଭୁଃ

ପାହାଡ଼ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ହେଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଭଗବାନ୍ ଭର୍ଗ, କ୍ରୋଧରେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଦାହ କଲେ।

ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଯଜ୍ଞଂ ଚ୍ଯାଵନେର୍ ଵଚନାଦପି ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ସୁତୋ ଧୀମାନ୍ ଦଧୀଚ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ

ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା; ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧୀମାନ୍ ଦଧୀଚି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଥିଲେ।

ଵିଜିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସମରେ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତ୍ର୍ଯଂବକସ୍ଯ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଲୋକପାଲାଂଶ୍ ଚ ଶଶାପ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ

ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ କୃପାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜିତି, ମୁନିଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଲୋକପାଳମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

ରୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ରୋଧଜେନୈଵ ଵହ୍ନିନା ହଵିଷା ସୁରାଃ ଵିନାଶୋ ଵୈ କ୍ଷଣାଦେଵ ମାଯଯା ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଵୈ

ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଓ ହବିଷ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମାୟାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।

ଵିଜିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ସାର୍ଧଂ ଭଗଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵାନ୍ଦଧୀଚଵଚନାତ୍ କଥଂ ଭେଜେ ମହେଶ୍ଵରଃ

ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଏକତ୍ର ଜିତି, ଭଗବାନ୍ ପରମେଶ୍ୱର ଦଧୀଚିଙ୍କ କଥାରେ, ମହେଶ୍ୱର କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ?

ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ସୁଵିପୁଲେ ଦେଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାନ୍ ଦଦାହ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵାନ୍ ମୁନିଗଣାନ୍ ଅପି

ଡକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦାହ କଲେ।

ଭଦ୍ରୋ ନାମ ଗଣସ୍ତେନ ପ୍ରେଷିତଃ ପରମେଷ୍ଠିନା ଵିପ୍ରଯୋଗେନ ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ଦୁଃସହେନୈଵ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଦେବୀଙ୍କୁ ବିରହର ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ପରମେଶ୍ୱର 'ଭଦ୍ର' ନାମକ ଏକ ଗଣକୁ ପଠାଇଲେ, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତମାନେ।

ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଵୀରଭଦ୍ରଶ୍ ଚ ଗଣେଶାନ୍ରୋମଜାଞ୍ଛୁଭାନ୍ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ ସମାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍

ସେ ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଚୁଲିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭଦ୍ର ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ସହିତ ରଥ ଚଢ଼ିଲେ।

ଗନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ଯସ୍ଯ ସାରଥିର୍ଭଗଵାନଜଃ ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଵିଧାଯୁଧପାଣଯଃ

ଯିଏଁକି ତାଙ୍କର ସାରଥି ଅଜ ଭଗବାନ୍, ସେ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।

ଵିମାନୈର୍ଵିଶ୍ଵତୋ ଭଦ୍ରୈସ୍ ତମନ୍ଵଯୁରଥୋ ସୁରାଃ ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ହେମଶୃଙ୍ଗେ ସୁଶୋଭନେ

ଦେବତାମାନେ ସୁଭଦ୍ର ବିମାନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏବଂ ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖର ଉପରେ ରତ୍ନମୟ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।

ଯଜ୍ଞଵାଟସ୍ ତଥା ତସ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରସମୀପତଃ ତଦ୍ଦେଶେ ଚୈଵ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଶୁଭଂ କନଖଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ସେଠାରେ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ଥିଲା; ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଭ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନଖଳ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଦଗ୍ଧୁଂ ଵୈ ପ୍ରେଷିତଶ୍ଚାସୌ ଭଗଵାନ୍ ପରମେଷ୍ଠିନା ତଦୋତ୍ପାତୋ ବଭୂଵାଥ ଲୋକାନାଂ ଭଯଶଂସନଃ

ତାପରେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଯଜ୍ଞକୁ ଦାହ କରିବାକୁ ପଠାଯାଇଲେ; ଏହାରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା।

ପର୍ଵତାଶ୍ ଚ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତ ପ୍ରଚକମ୍ପେ ଵସୁଂଧରା ମରୁତଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଘୂର୍ଣନ୍ତ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ମକରାଲଯଃ

ପର୍ବତମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ପବନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହିଲା, ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଦିର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।

ଅଗ୍ନଯୋ ନୈଵ ଦୀପ୍ଯନ୍ତି ନ ଚ ଦୀପ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ ଗ୍ରହାଶ୍ ଚ ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯନ୍ତେ ନ ଦେଵା ନ ଚ ଦାନଵାଃ

ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ଗ୍ରହମାନେ ଆଲୋକିତ ହେଉନାହାନ୍ତି, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ତତଃ କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନଃ ରୋମଜୈଃ ସହିତୋ ଭଦ୍ରଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵଚାପରଃ

ତାପରେ, କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭଦ୍ର ଭଗବାନ ରୋମଜ ଗଣମାନେ ସହିତ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞବାଟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଏକ କାଳାଗ୍ନି।

ଉଵାଚ ଭଦ୍ରୋ ଭଗଵାନ୍ ଦକ୍ଷଂ ଚାମିତତେଜସମ୍ ସଂପର୍କାଦେଵ ଦକ୍ଷାଦ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦେଵାନ୍ ପିନାକିନା

ଭଦ୍ର ଭଗବାନ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦକ୍ଷ, ପିନାକୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ, ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ—'

ଦଗ୍ଧୁଂ ସଂପ୍ରେଷିତଶ୍ ଚାହଂ ଭଵନ୍ତଂ ସମୁନୀଶ୍ଵରୈଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞଶାଲାଂ ତାଂ ଦଦାହ ଗଣପୁଙ୍ଗଵଃ

'ମୁଁ ତୁମେ ଓ ମୁନିଶ୍ୱରମାନେ ସହିତ ତୁମକୁ ଦାହ କରିବାକୁ ପଠାଯାଇଛି।' ଏହିପରି କହି, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଲେ।

ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଯୂପାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚିକ୍ଷିପୁଃ ପ୍ରସ୍ତୋତ୍ରା ସହ ହୋତ୍ରା ଚ ଦଗ୍ଧଂ ଚୈଵ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ

କ୍ରୋଧିତ ଗଣପତିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଯୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଉପ୍ରାଡ଼ି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ପାଠକ ଓ ହୋତାମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାହିତ ହେଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ଗଣପାଃ ସର୍ଵାନ୍ ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତସି ଚିକ୍ଷିପୁଃ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରସ୍ଯୋଦ୍ଯଚ୍ଛତଃ କରମ୍

ଗଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧରି ଗଙ୍ଗା ଧାରାରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ହାତକୁ ଧରିଲେ।

ଵ୍ଯଷ୍ଟମ୍ଭଯଦ୍ ଅଦୀନାତ୍ମା ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ ଭଗସ୍ଯ ନେତ୍ରେ ଚୋତ୍ପାଟ୍ଯ କରଜାଗ୍ରେଣ ଲୀଲଯା

ସେ ଭୟହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ଅଟକାଇଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ହାତକୁ ମଧ୍ୟ; ସେ ମଜାକରେ ଭାଗଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଉଖିଡ଼ିଦେଲେ।

ନିହତ୍ଯ ମୁଷ୍ଟିନା ଦନ୍ତାନ୍ ପୂଷ୍ଣଶ୍ଚୈଵଂ ନ୍ଯପାତଯତ୍ ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରମସଂ ଦେଵଂ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଲୀଲଯା

ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ପୂଷଣଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏହିପରି, ପାଦର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ମଜାକରେ ଭୂମିକୁ ଫେଲାଇଦେଲେ।

ଘର୍ଷଯାମାସ ଭଗଵାନ୍ ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଚିଛେଦ ଚ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୋଃ

ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚକୁତିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ।

ଵହ୍ନେର୍ହସ୍ତଦ୍ଵଯଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଜିହ୍ଵାମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଲୀଲଯା ଜଘାନ ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦେନ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ

ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଜିଭକୁ ମଜାକରେ ଉଖିଡ଼ିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ପାଦ ଦେଇ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ।