ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସଂଭଵଃ ସୂଚିତୋ ଦେଵ୍ଯାସ୍ ତ୍ଵଯା ସୂତ ମହାମତେ ସଵିସ୍ତରଂ ଵଦସ୍ଵାଦ୍ଯ ସତୀତ୍ଵେ ଚ ଯଥାତଥମ୍

ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି ସୂତ, ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇଛ; ଏବେ ତାଙ୍କର ସତୀ ରୂପରେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେଥିରେ ସବୁ ଠିକ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

ମେନାଜତ୍ଵଂ ମହାଦେଵ୍ଯା ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିମର୍ଦନମ୍ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ କଥଂ ଦତ୍ତା ଦେଵଦେଵାଯ ଶଂଭଵେ

ମେନା କିପରି ମହାଦେବୀ ହେଲେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କିପରି ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଲେ?

କଲ୍ଯାଣଂ ଵା କଥଂ ତସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍ ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂତଃ ପୌରାଣିକୋତ୍ତମଃ

ତାଙ୍କର ଶୁଭତା କିପରି ଆସିଲା? ଏହିକଥା ଏବେ କହିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପୁରାଣ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ କହିଲେ,

ସଂଭଵଂ ଚ ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରାହ ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ପୂର୍ଵଂ ଦଣ୍ଡିନେ ତତ୍ ସୁଵିସ୍ତରମ୍

ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ମହାଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି ଦଣ୍ଡିନିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ସବୁ ଭଲଭାବେ ଏଠାରେ କହିଲେ।

ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ ଵୈ କୁମାରାଯ ତେନ ଵ୍ଯାସାଯ ଧୀମତେ ତସ୍ମାଦହମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ପ୍ରଵଦାମି ସୁଵିସ୍ତରମ୍

ତୁମେ ଏହି କଥା କୁମାରଙ୍କୁ, ସେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ଏହିପରି ମୁଁ ଶୁଣିଥିବାରୁ, ଏବେ ସବୁ ଭଲଭାବେ କହୁଛି।

ଵଚନାଦ୍ଵୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯୋମାଂ ତଥା ଭଵମ୍ ସା ଭଗାଖ୍ଯା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତେସ୍ତ୍ରିଵେଦିକା

ତୁମେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଲ, ହେ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ମୁଁ ଉମା ଓ ଭବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ସେ, ଭଗା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍‌ର ଧାରଣକାରୀ, ଲିଙ୍ଗ ରୂପର ତିନି ଭାଗର ବେଦି।

ଲିଙ୍ଗସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିଃ ଶିଵୋ ଜ୍ଯୋତିସ୍ ତମସଶ୍ଚୋପରି ସ୍ଥିତଃ

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଜଣ ସହିତ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ; ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଥିବା ଆଲୋକ।

ଲିଙ୍ଗଵେଦିସମାଯୋଗାଦ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋଭଵତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵିଦଧେ ଦେଵମ୍ ଅଗ୍ରେ ପୁତ୍ରଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍

ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେଦିର ଏକତ୍ରତାରୁ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା; ସେ ପ୍ରଥମେ ଚାରିମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ପ୍ରାହିଣୋତି ସ୍ମ ତସ୍ଯୈଵ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନମଯୋ ହରଃ ଵିଶ୍ଵାଧିକୋ ଽସୌ ଭଗଵାନ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଵିଭୁଃ

ଜ୍ଞାନମୟ ହରା ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ; ସେ ଭଗବାନ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍‌ରୁ ଉଚ୍ଚ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଂ ତଂ ଦେଵୋ ଜାଯମାନମପଶ୍ଯତ ସୋ ଽପି ରୁଦ୍ରଂ ମହାଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାପଶ୍ଯତ ଶଙ୍କରମ୍

ଦେବତା ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂସ୍ଥିତଂ ଦେଵମ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟାଭିର୍ ଵରଦଂ ଵାରିଜୋଦ୍ଭଵଃ

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ଦେଖି, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଇଚ୍ଛିତ ଶବ୍ଦରେ, ଦାନକର୍ତ୍ତା ବୋଲି, ସେଠାରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଵିଭଜସ୍ଵେତି ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନମଜୋ ଵିଭୁଃ ସସର୍ଜ ଦେଵୀଂ ଵାମାଙ୍ଗାତ୍ ପତ୍ନୀଂ ଚୈଵାତ୍ମନଃ ସମାମ୍

ଅଜ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆପଣକୁ ବିଭାଜିତ କର'; ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ନିଜ ସମାନ ଜନନୀ, ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଶ୍ରଦ୍ଧା ହ୍ଯସ୍ଯ ଶୁଭା ପତ୍ନୀ ତତଃ ପୁଂସଃ ପୁରାତନୀ ସୈଵାଜ୍ଞଯା ଵିଭୋର୍ଦେଵୀ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରୀ ବଭୂଵ ହ

ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେଉଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ଶୁଭ ପତ୍ନୀ, ପୁରୁଣା ସହଧର୍ମିଣୀ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଦେବୀ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ।

ସତୀସଂଜ୍ଞା ତଦା ସା ଵୈ ରୁଦ୍ରମେଵାଶ୍ରିତା ପତିମ୍ ଦକ୍ଷଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ କାଲେନ ଦେଵୀ ମୈନା ହ୍ଯଭୂତ୍ପୁନଃ

ସେ ସମୟରେ 'ସତୀ' ନାମରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଅନ୍ତେ ଦେବୀ ପୁନି ମେନାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ନାରଦସ୍ଯୈଵ ଦକ୍ଷୋ ଽପି ଶାପାଦେଵଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ଚ ଅଵଜ୍ଞାଦୁର୍ମଦୋ ଦକ୍ଷୋ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍

ନାରଦଙ୍କ ଶାପରେ ଡକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଓ ଅବମାନନାରେ ଦେବଦେବୀ ଉମାପତିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।

ଅନାଦୃତ୍ଯ କୃତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସତୀ ଦକ୍ଷେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭସ୍ମୀକୃତ୍ଵାତ୍ମନୋ ଦେହଂ ଯୋଗମାର୍ଗେଣ ସା ପୁନଃ

ଡକ୍ଷଙ୍କ ଅବମାନ ଜାଣି, ସତୀ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯୋଗମାର୍ଗରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ।

ବଭୂଵ ପାର୍ଵତୀ ଦେଵୀ ତପସା ଚ ଗିରେଃ ପ୍ରଭୋଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵୈତଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଭର୍ଗୋ ଦଦାହ ରୁଷିତଃ ପ୍ରଭୁଃ

ପାହାଡ଼ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ହେଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଭଗବାନ୍ ଭର୍ଗ, କ୍ରୋଧରେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଦାହ କଲେ।

ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଯଜ୍ଞଂ ଚ୍ଯାଵନେର୍ ଵଚନାଦପି ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ସୁତୋ ଧୀମାନ୍ ଦଧୀଚ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ

ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା; ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧୀମାନ୍ ଦଧୀଚି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଥିଲେ।

ଵିଜିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସମରେ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତ୍ର୍ଯଂବକସ୍ଯ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଲୋକପାଲାଂଶ୍ ଚ ଶଶାପ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ

ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ କୃପାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜିତି, ମୁନିଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଲୋକପାଳମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

ରୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ରୋଧଜେନୈଵ ଵହ୍ନିନା ହଵିଷା ସୁରାଃ ଵିନାଶୋ ଵୈ କ୍ଷଣାଦେଵ ମାଯଯା ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଵୈ

ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଓ ହବିଷ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମାୟାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।

ଵିଜିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ସାର୍ଧଂ ଭଗଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵାନ୍ଦଧୀଚଵଚନାତ୍ କଥଂ ଭେଜେ ମହେଶ୍ଵରଃ

ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଏକତ୍ର ଜିତି, ଭଗବାନ୍ ପରମେଶ୍ୱର ଦଧୀଚିଙ୍କ କଥାରେ, ମହେଶ୍ୱର କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ?

ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ସୁଵିପୁଲେ ଦେଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାନ୍ ଦଦାହ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵାନ୍ ମୁନିଗଣାନ୍ ଅପି

ଡକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦାହ କଲେ।

ଭଦ୍ରୋ ନାମ ଗଣସ୍ତେନ ପ୍ରେଷିତଃ ପରମେଷ୍ଠିନା ଵିପ୍ରଯୋଗେନ ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ଦୁଃସହେନୈଵ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଦେବୀଙ୍କୁ ବିରହର ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ପରମେଶ୍ୱର 'ଭଦ୍ର' ନାମକ ଏକ ଗଣକୁ ପଠାଇଲେ, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତମାନେ।

ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଵୀରଭଦ୍ରଶ୍ ଚ ଗଣେଶାନ୍ରୋମଜାଞ୍ଛୁଭାନ୍ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ ସମାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍

ସେ ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଚୁଲିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭଦ୍ର ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ସହିତ ରଥ ଚଢ଼ିଲେ।

ଗନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ଯସ୍ଯ ସାରଥିର୍ଭଗଵାନଜଃ ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଵିଧାଯୁଧପାଣଯଃ

ଯିଏଁକି ତାଙ୍କର ସାରଥି ଅଜ ଭଗବାନ୍, ସେ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।

ଵିମାନୈର୍ଵିଶ୍ଵତୋ ଭଦ୍ରୈସ୍ ତମନ୍ଵଯୁରଥୋ ସୁରାଃ ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ହେମଶୃଙ୍ଗେ ସୁଶୋଭନେ

ଦେବତାମାନେ ସୁଭଦ୍ର ବିମାନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏବଂ ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖର ଉପରେ ରତ୍ନମୟ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।

ଯଜ୍ଞଵାଟସ୍ ତଥା ତସ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରସମୀପତଃ ତଦ୍ଦେଶେ ଚୈଵ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଶୁଭଂ କନଖଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ସେଠାରେ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ଥିଲା; ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଭ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନଖଳ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଦଗ୍ଧୁଂ ଵୈ ପ୍ରେଷିତଶ୍ଚାସୌ ଭଗଵାନ୍ ପରମେଷ୍ଠିନା ତଦୋତ୍ପାତୋ ବଭୂଵାଥ ଲୋକାନାଂ ଭଯଶଂସନଃ

ତାପରେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଯଜ୍ଞକୁ ଦାହ କରିବାକୁ ପଠାଯାଇଲେ; ଏହାରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା।

ପର୍ଵତାଶ୍ ଚ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତ ପ୍ରଚକମ୍ପେ ଵସୁଂଧରା ମରୁତଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଘୂର୍ଣନ୍ତ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ମକରାଲଯଃ

ପର୍ବତମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ପବନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହିଲା, ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଦିର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।