ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାତ୍ତେନ ନିହନ୍ତଵ୍ଯା ନାନ୍ଯୈଃ ଶସ୍ତ୍ରଶତୈରପି ତତୋ ନିଶମ୍ଯ ତେଷାଂ ଵୈ ଵଚନଂ ଵାରିଜେକ୍ଷଣଃ

ସେହିଠାରେ, ସେମାନେ କେବଳ ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନ—

ଵାଚସ୍ପତିମୁଖାନାହ ସ ହରିଶ୍ଚକ୍ରଭୃତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଭୋଭୋ ଦେଵା ମହାଦେଵଂ ସର୍ଵୈର୍ ଦେଵୈଃ ସନାତନୈଃ

ଚକ୍ରଧାରୀ ହରି, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତ ସନାତନ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଚଳ, ଆମେ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।'

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଂପ୍ରତଂ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦିଵୌକସାମ୍ ଦେଵା ଜଲନ୍ଧରଂ ହନ୍ତୁଂ ନିର୍ମିତଂ ହି ପୁରାରିଣା

'ଏବେ ସମସ୍ତ କିଛି ପାଇ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ହେ ଦେବମାନେ, ଜଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ତ୍ରିପୁରାସୁର ସଂହାରକ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ।'

ଲବ୍ଧ୍ଵା ରଥାଙ୍ଗଂ ତେନୈଵ ନିହତ୍ଯ ଚ ମହାସୁରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ଧୁନ୍ଧୁମୁଖାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିଶତାନ୍ ସୁରାନ୍

'ସେହି ରଥଚକ୍ର ପାଇ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମହାସୁର ଓ ଧୁନ୍ଧୁ ଆଦି ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଦୈତ୍ୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗିବି।'

ସବାନ୍ଧଵାନ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଯୁଷ୍ମାନ୍ ସଂତାରଯାମ୍ଯହମ୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମନୁସ୍ମରନ୍

'ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବି। ଏପରି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।'

ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପୂଜଯାମାସ ଶଙ୍କରମ୍ ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ଶୁଭେ

ତାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ଶୁଭ ଶିଖରରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ମେରୁପର୍ଵତସଂକାଶଂ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ତ୍ଵରିତାଖ୍ଯେନ ରୁଦ୍ରେଣ ରୌଦ୍ରେଣ ଚ ଜନାର୍ଦନଃ

ମେରୁ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତ୍ୱରିତ ନାମକ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ରୁଦ୍ର ଓ ରୌଦ୍ର ସହିତ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସ୍ନାପ୍ଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ ଜ୍ଵାଲାକାରଂ ମନୋରମମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ତଦା ରୁଦ୍ରଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯାଗ୍ନୌ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ

ସେ ଶିବଙ୍କ ଜ୍ଵାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମୟ ଏବଂ ମନୋହର ରୂପକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମଗ୍ରୀରେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵଂ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଭଵାଦ୍ଯେନ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ପୂଜଯାମାସ ଚ ଶିଵଂ ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯଂ ନମୋ ଽନ୍ତକମ୍

ସେ 'ଭବ' ଆଦି ନାମରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ହଜାର ନାମ ଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରଥମେ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶେଷରେ 'ନମୋ ଅନ୍ତକମ୍' କହି।

ଦେଵଂ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଭଵାଦ୍ଯେନ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରତିନାମ ସ ପଦ୍ମେନ ପୂଜଯାମାସ ଶଙ୍କରମ୍

ସେ ମହେଶ୍ୱର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ 'ଭବ' ଆଦି ଏକ ହଜାର ନାମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତି ନାମ ପାଇଁ ଏକ ଏକ ପଦ୍ମ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।

ଅଗ୍ନୌ ଚ ନାମଭିର୍ ଦେଵଂ ଭଵାଦ୍ଯୈଃ ସମିଦାଦିଭିଃ ସ୍ଵାହାନ୍ତୈର୍ଵିଧିଵଦ୍ଧୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯେକମଯୁତଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ଅଗ୍ନିରେ 'ଭବ' ଆଦି ନାମ ଦ୍ୱାରା, ସମିଦ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହୋମ ସମଗ୍ରୀ ସହିତ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ 'ସ୍ୱାହା' କହି ପ୍ରତି ନାମ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ହୋମ କଲେ।

ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ପୁନଃ ଶଂଭୁଂ ଭଵାଦ୍ଯୈର୍ଭଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ଭଵଃ ଶିଵୋ ହରୋ ରୁଦ୍ରଃ ପୁରୁଷଃ ପଦ୍ମଲୋଚନଃ

ସେ ପୁନି ଭବ ଆଦି ନାମରେ ଭବମୀଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଭବ, ଶିବ, ହର, ରୁଦ୍ର, ପୁରୁଷ, ପଦ୍ମଲୋଚନ।

ଅର୍ଥିତଵ୍ଯଃ ସଦାଚାରଃ ସର୍ଵଶଂଭୁର୍ମହେଶ୍ଵରଃ ଈଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥାଣୁରୀଶାନଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍

ଯିଏ ଚାହିଁବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସଦା ନିତ୍ୟ ଶୁଭ କର୍ମରେ ନିମଗ୍ନ, ସମସ୍ତ ଶମ୍ଭୁ, ମହେଶ୍ୱର, ଈଶ୍ୱର, ସ୍ଥାଣୁ, ଈଶାନ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ ଅଟୁଟ।

ଵରୀଯାନ୍ ଵରଦୋ ଵନ୍ଦ୍ଯଃ ଶଙ୍କରଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଗଙ୍ଗାଧରଃ ଶୂଲଧରଃ ପରାର୍ଥୈକପ୍ରଯୋଜନଃ

ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦାନ କରିବାରେ କ୍ଷମା, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ଶଙ୍କର, ପରମେଶ୍ୱର, ଗଙ୍ଗାଧର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଉଚ୍ଚତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଦେଵାଦିଗିରିଧନ୍ଵା ଜଟାଧରଃ ଚନ୍ଦ୍ରାପୀଡଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମୌଲିର୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିଶ୍ଵାମରେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି, ପଣ୍ଡିତ, ବିଶ୍ୱ ଓ ଅମରମାନ୍ୟଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ।

ଵେଦାନ୍ତସାରସଂଦୋହଃ କପାଲୀ ନୀଲଲୋହିତଃ ଧ୍ଯାନାଧାରୋପରିଚ୍ଛେଦ୍ଯୋ ଗୌରୀଭର୍ତା ଗଣେଶ୍ଵରଃ

ବେଦାନ୍ତର ସାର ଓ ସଂଗ୍ରହ, କପାଳୀ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଧ୍ୟାନର ଆଧାର ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଗୌରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଗଣମାନ୍ୟଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ।

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିର୍ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତିସ୍ ତ୍ରିଵର୍ଗଃ ସ୍ଵର୍ଗସାଧନଃ ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯୋ ଦୃଢପ୍ରଜ୍ଞୋ ଦେଵଦେଵସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ

ଅଷ୍ଟ ରୂପରେ, ବିଶ୍ୱ ରୂପରେ, ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦାତା, ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବ, ତ୍ରିନେତ୍ର।

ଵାମଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ପାଣ୍ଡୁଃ ପରିଦୃଢୋ ଦୃଢଃ ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଵାଗୀଶଃ ଶୁଚିରନ୍ତରଃ

ବାମଦେବ, ମହାଦେବ, ପାଣ୍ଡୁ, ଦୃଢ଼, ବିଶ୍ୱରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ, ଭାଷାର ମହାପ୍ରଭୁ, ଶୁଚି, ଅନ୍ତର ଏସେନ୍ସ।

ସର୍ଵପ୍ରଣଯସଂଵାଦୀ ଵୃଷାଙ୍କୋ ଵୃଷଵାହନଃ ଈଶଃ ପିନାକୀ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗୀ ଚିତ୍ରଵେଷଶ୍ଚିରନ୍ତନଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରେମରେ ସ୍ପନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ବୃଷ ଚିହ୍ନିତ, ବୃଷ ଧ୍ୱଜ, ଈଶ, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗୀ, ବିଚିତ୍ର ପୋଷାକ, ଚିରନ୍ତନ।

ତମୋହରୋ ମହାଯୋଗୀ ଗୋପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଗହୃଜ୍ଜଟୀ କାଲକାଲଃ କୃତ୍ତିଵାସାଃ ସୁଭଗଃ ପ୍ରଣଵାତ୍ମକଃ

ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିବା, ମହାଯୋଗୀ, ରକ୍ଷକ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଜଟାଧାରୀ, କାଳର କାଳ, ଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଶୁଭ, ପ୍ରଣବର ଆତ୍ମା।

ଉନ୍ମତ୍ତଵେଷଶ୍ ଚକ୍ଷୁଷ୍ଯୋ ଦୁର୍ଵାସାଃ ସ୍ମରଶାସନଃ ଦୃଢାଯୁଧଃ ସ୍କନ୍ଦଗୁରୁଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପରାଯଣଃ

ଉନ୍ମତ୍ତ ପୋଷାକରେ, ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅପ୍ରାପ୍ୟ, କାମ ନିୟନ୍ତା, ଦୃଢ଼ ହସ୍ତ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଗୁରୁ, ପରମେଷ୍ଠୀ, ପରାୟଣ।

ଅନାଦିମଧ୍ଯନିଧନୋ ଗିରିଶୋ ଗିରିବାନ୍ଧଵଃ କୁବେରବନ୍ଧୁଃ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠୋ ଲୋକଵର୍ଣୋତ୍ତମୋତ୍ତମଃ

ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ପାହାଡ଼ର ମହାପ୍ରଭୁ, ପାହାଡ଼ର ମିତ୍ର, କୁବେରଙ୍କ ସଖା, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉତ୍ତମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ସାମାନ୍ଯଦେଵଃ କୋଦଣ୍ଡୀ ନୀଲକଣ୍ଠଃ ପରଶ୍ଵଧୀ ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ ସୁରେଶଃ ସୂର୍ଯତାପନଃ

ସାଧାରଣ ଦେବତା, ଧନୁଧାରୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ପରଶୁଧାରୀ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ମୃଗ ଶିକାରୀ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପଦାୟକ।

ଧର୍ମକର୍ମାକ୍ଷମଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରଭିତ୍ ଉଗ୍ରଃ ପଶୁପତିସ୍ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଭକ୍ତଃ ପ୍ରିଯଂଵଦଃ

ଧର୍ମ କର୍ମରେ ଅଚ୍ୟୁତ, କ୍ଷେତ୍ର, ଭଗବାନ, ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ଉଗ୍ର, ପଶୁପତି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମଧୁର କଥା କରୁଥିବା।

ଦାତା ଦଯାକରୋ ଦକ୍ଷଃ କପର୍ଦୀ କାମଶାସନଃ ଶ୍ମଶାନନିଲଯଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ଶ୍ମଶାନସ୍ଥୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଦାତା, ଦୟାମୟ, ଦକ୍ଷ, କପର୍ଦୀ, କାମ ନିୟନ୍ତା, ଶ୍ମଶାନରେ ବସିଥିବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶ୍ମଶାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମହେଶ୍ୱର।

ଲୋକକର୍ତା ଭୂତପତିର୍ ମହାକର୍ତା ମହୌଷଧୀ ଉତ୍ତରୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯଃ ପୁରାତନଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ବଡ଼ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା, ମହା ଔଷଧର ଦାତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଗୋମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତିଯୋଗ୍ୟ, ଅତି ପୁରାତନ।

ନୀତିଃ ସୁନୀତିଃ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୋମଃ ସୋମରତଃ ସୁଖୀ ସୋମପୋ ଽମୃତପଃ ସୋମୋ ମହାନୀତିର୍ମହାମତିଃ

ନୀତିର ଦେବତା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନୀତି, ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା, ସୋମ ଦେବତା, ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିବା, ସୁଖୀ, ସୋମ ପାନ କରିଥିବା, ଅମୃତ ପାନ କରିଥିବା, ବଡ଼ ଚରିତ୍ରବାନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି।

ଅଜାତଶତ୍ରୁରାଲୋକଃ ସଂଭାଵ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ ଲୋକକାରୋ ଵେଦକାରଃ ସୂତ୍ରକାରଃ ସନାତନଃ

ଯାହାର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଆଲୋକର ଦେବତା, ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ହବ୍ୟ ଦେବାର ଅଗ୍ନିର ଧାରକ, ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା, ବେଦର ରଚନାକାର, ସୂତ୍ରର ରଚନାକାର, ଚିରଯୁଗୀ।

ମହର୍ଷିଃ କପିଲାଚାର୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵଦୀପ୍ତିସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ ପିନାକପାଣିର୍ ଭୂଦେଵଃ ସ୍ଵସ୍ତିଦଃ ସ୍ଵସ୍ତିକୃତ୍ସଦା

ମହା ଋଷି, କପିଳ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭୂମିର ଦେବତା, ଶୁଭ ଦାତା, ସଦା ମଙ୍ଗଳ କରିଥିବା।