ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵତ୍ସାଃ କିମିତି ଵୈ ଦେଵାଶ୍ ଚ୍ଯୁତାଲଙ୍କାରଵିକ୍ରମାଃ ସମାଗତାଃ ସସଂତାପା ଵକ୍ତୁମର୍ହଥ ସୁଵ୍ରତାଃ

ପୁଆମାନେ, ଦେବମାନେ, ତୁମେ କାହିଁକି ତମର ଭୂଷଣ ଓ ପ୍ରଭାବ ହରାଇ, ଏଠାରେ ଏମିତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆସିଛ? ତୁମେ ସବୁଠି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦୟାକରି କହ, କଣ ଘଟିଛି?

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥାଭୂତାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁର୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଦେଵଦେଵାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ

ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ନମସ୍କାର କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଦେଲେ।

ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଵିଷ୍ଣୋ ଜିଷ୍ଣୋ ଜନାର୍ଦନ ଦାନଵୈଃ ପୀଡିତାଃ ସର୍ଵେ ଵଯଂ ଶରଣମାଗତାଃ

ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ଠାକୁର, ବିଷ୍ଣୁ, ବିଜୟୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

ତ୍ଵମେଵ ଦେଵଦେଵେଶ ଗତିର୍ନଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତ୍ଵମେଵ ପରମାତ୍ମା ହି ତ୍ଵଂ ପିତା ଜଗତାମପି

ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଠାକୁର, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆମର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଆପଣ ହିଁ। ଆପଣ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା।

ତ୍ଵମେଵ ଭର୍ତା ହର୍ତା ଚ ଭୋକ୍ତା ଦାତା ଜନାର୍ଦନ ହନ୍ତୁମର୍ହସି ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଦାନଵାନ୍ଦାନଵାର୍ଦନ

ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆପଣ ହିଁ ପାଳକ, ସଂହାରକ, ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ଓ ଦାତା। ଏହି କାରଣରୁ, ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵୈର୍ବ୍ରାହ୍ମୈ ରୌଦ୍ରୈର୍ଯାମ୍ଯୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ କୌବେରୈଶ୍ଚୈଵ ସୌମ୍ଯୈଶ୍ ଚ ନୈରୃତ୍ଯୈର୍ଵାରୁଣୈର୍ଦୃଢୈଃ

ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଯମ, କୁବେର, ସୋମ, ନୈୃତି, ବାରୁଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।

ଵାଯଵ୍ଯୈଶ୍ ଚ ତଥାଗ୍ନେଯୈର୍ ଐଶାନୈର୍ ଵାର୍ଷିକୈଃ ଶୁଭୈଃ ସୌରୈ ରୌଦ୍ରୈସ୍ ତଥା ଭୀମୈଃ କମ୍ପନୈର୍ ଜୃମ୍ଭଣୈର୍ ଦୃଢୈଃ

ଏହାସହିତ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଈଶାନ, ବର୍ଷା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଭୀମ, କମ୍ପ, ଜ୍ରିମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ।

ଅଵଧ୍ଯା ଵରଲାଭାତ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵାରିଜଲୋଚନ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲସମ୍ଭୂତଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଚକ୍ରମ୍ ଉଦ୍ଯତମ୍

ହେ କମଳନୟନ, ସମସ୍ତେ ଦୈତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଜୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ର ଉପରେ ଉଠିଛି।

କୁଣ୍ଠିତଂ ହି ଦଧୀଚେନ ଚ୍ଯାଵନେନ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ ଦଣ୍ଡଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ତଵାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଲବ୍ଧଂ ଦୈତ୍ଯୈଃ ପ୍ରସାଦତଃ

କିନ୍ତୁ, ଦଧୀଚି ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ଜଗତ୍‌ଗୁରୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦଣ୍ଡ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପାଇଛନ୍ତି।

ପୁରା ଜଲନ୍ଧରଂ ହନ୍ତୁଂ ନିର୍ମିତଂ ତ୍ରିପୁରାରିଣା ରଥାଙ୍ଗଂ ସୁଶିତଂ ଘୋରଂ ତେନ ତାନ୍ ହନ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି

ପୂର୍ବେ ଜଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ, ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କ ସଂହାରକ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ରଥଚକ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ; ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତୁ।

ତସ୍ମାତ୍ତେନ ନିହନ୍ତଵ୍ଯା ନାନ୍ଯୈଃ ଶସ୍ତ୍ରଶତୈରପି ତତୋ ନିଶମ୍ଯ ତେଷାଂ ଵୈ ଵଚନଂ ଵାରିଜେକ୍ଷଣଃ

ସେହିଠାରେ, ସେମାନେ କେବଳ ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନ—

ଵାଚସ୍ପତିମୁଖାନାହ ସ ହରିଶ୍ଚକ୍ରଭୃତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଭୋଭୋ ଦେଵା ମହାଦେଵଂ ସର୍ଵୈର୍ ଦେଵୈଃ ସନାତନୈଃ

ଚକ୍ରଧାରୀ ହରି, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତ ସନାତନ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଚଳ, ଆମେ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।'

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସାଂପ୍ରତଂ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦିଵୌକସାମ୍ ଦେଵା ଜଲନ୍ଧରଂ ହନ୍ତୁଂ ନିର୍ମିତଂ ହି ପୁରାରିଣା

'ଏବେ ସମସ୍ତ କିଛି ପାଇ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ହେ ଦେବମାନେ, ଜଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ତ୍ରିପୁରାସୁର ସଂହାରକ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ।'

ଲବ୍ଧ୍ଵା ରଥାଙ୍ଗଂ ତେନୈଵ ନିହତ୍ଯ ଚ ମହାସୁରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ଧୁନ୍ଧୁମୁଖାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିଶତାନ୍ ସୁରାନ୍

'ସେହି ରଥଚକ୍ର ପାଇ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମହାସୁର ଓ ଧୁନ୍ଧୁ ଆଦି ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଦୈତ୍ୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗିବି।'

ସବାନ୍ଧଵାନ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଯୁଷ୍ମାନ୍ ସଂତାରଯାମ୍ଯହମ୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମନୁସ୍ମରନ୍

'ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବି। ଏପରି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।'

ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପୂଜଯାମାସ ଶଙ୍କରମ୍ ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ଶୁଭେ

ତାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ଶୁଭ ଶିଖରରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ମେରୁପର୍ଵତସଂକାଶଂ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ତ୍ଵରିତାଖ୍ଯେନ ରୁଦ୍ରେଣ ରୌଦ୍ରେଣ ଚ ଜନାର୍ଦନଃ

ମେରୁ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତ୍ୱରିତ ନାମକ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ରୁଦ୍ର ଓ ରୌଦ୍ର ସହିତ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସ୍ନାପ୍ଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ ଜ୍ଵାଲାକାରଂ ମନୋରମମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ତଦା ରୁଦ୍ରଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯାଗ୍ନୌ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ

ସେ ଶିବଙ୍କ ଜ୍ଵାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମୟ ଏବଂ ମନୋହର ରୂପକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମଗ୍ରୀରେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵଂ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଭଵାଦ୍ଯେନ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ପୂଜଯାମାସ ଚ ଶିଵଂ ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯଂ ନମୋ ଽନ୍ତକମ୍

ସେ 'ଭବ' ଆଦି ନାମରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ହଜାର ନାମ ଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରଥମେ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶେଷରେ 'ନମୋ ଅନ୍ତକମ୍' କହି।

ଦେଵଂ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଭଵାଦ୍ଯେନ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରତିନାମ ସ ପଦ୍ମେନ ପୂଜଯାମାସ ଶଙ୍କରମ୍

ସେ ମହେଶ୍ୱର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ 'ଭବ' ଆଦି ଏକ ହଜାର ନାମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତି ନାମ ପାଇଁ ଏକ ଏକ ପଦ୍ମ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।

ଅଗ୍ନୌ ଚ ନାମଭିର୍ ଦେଵଂ ଭଵାଦ୍ଯୈଃ ସମିଦାଦିଭିଃ ସ୍ଵାହାନ୍ତୈର୍ଵିଧିଵଦ୍ଧୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯେକମଯୁତଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ଅଗ୍ନିରେ 'ଭବ' ଆଦି ନାମ ଦ୍ୱାରା, ସମିଦ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହୋମ ସମଗ୍ରୀ ସହିତ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ 'ସ୍ୱାହା' କହି ପ୍ରତି ନାମ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ହୋମ କଲେ।

ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ପୁନଃ ଶଂଭୁଂ ଭଵାଦ୍ଯୈର୍ଭଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ଭଵଃ ଶିଵୋ ହରୋ ରୁଦ୍ରଃ ପୁରୁଷଃ ପଦ୍ମଲୋଚନଃ

ସେ ପୁନି ଭବ ଆଦି ନାମରେ ଭବମୀଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଭବ, ଶିବ, ହର, ରୁଦ୍ର, ପୁରୁଷ, ପଦ୍ମଲୋଚନ।

ଅର୍ଥିତଵ୍ଯଃ ସଦାଚାରଃ ସର୍ଵଶଂଭୁର୍ମହେଶ୍ଵରଃ ଈଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥାଣୁରୀଶାନଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍

ଯିଏ ଚାହିଁବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସଦା ନିତ୍ୟ ଶୁଭ କର୍ମରେ ନିମଗ୍ନ, ସମସ୍ତ ଶମ୍ଭୁ, ମହେଶ୍ୱର, ଈଶ୍ୱର, ସ୍ଥାଣୁ, ଈଶାନ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ ଅଟୁଟ।

ଵରୀଯାନ୍ ଵରଦୋ ଵନ୍ଦ୍ଯଃ ଶଙ୍କରଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଗଙ୍ଗାଧରଃ ଶୂଲଧରଃ ପରାର୍ଥୈକପ୍ରଯୋଜନଃ

ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦାନ କରିବାରେ କ୍ଷମା, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ଶଙ୍କର, ପରମେଶ୍ୱର, ଗଙ୍ଗାଧର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଉଚ୍ଚତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଦେଵାଦିଗିରିଧନ୍ଵା ଜଟାଧରଃ ଚନ୍ଦ୍ରାପୀଡଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମୌଲିର୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିଶ୍ଵାମରେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି, ପଣ୍ଡିତ, ବିଶ୍ୱ ଓ ଅମରମାନ୍ୟଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ।

ଵେଦାନ୍ତସାରସଂଦୋହଃ କପାଲୀ ନୀଲଲୋହିତଃ ଧ୍ଯାନାଧାରୋପରିଚ୍ଛେଦ୍ଯୋ ଗୌରୀଭର୍ତା ଗଣେଶ୍ଵରଃ

ବେଦାନ୍ତର ସାର ଓ ସଂଗ୍ରହ, କପାଳୀ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଧ୍ୟାନର ଆଧାର ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଗୌରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଗଣମାନ୍ୟଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ।

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିର୍ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତିସ୍ ତ୍ରିଵର୍ଗଃ ସ୍ଵର୍ଗସାଧନଃ ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯୋ ଦୃଢପ୍ରଜ୍ଞୋ ଦେଵଦେଵସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ

ଅଷ୍ଟ ରୂପରେ, ବିଶ୍ୱ ରୂପରେ, ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦାତା, ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବ, ତ୍ରିନେତ୍ର।

ଵାମଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ପାଣ୍ଡୁଃ ପରିଦୃଢୋ ଦୃଢଃ ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଵାଗୀଶଃ ଶୁଚିରନ୍ତରଃ

ବାମଦେବ, ମହାଦେବ, ପାଣ୍ଡୁ, ଦୃଢ଼, ବିଶ୍ୱରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ, ଭାଷାର ମହାପ୍ରଭୁ, ଶୁଚି, ଅନ୍ତର ଏସେନ୍ସ।

ସର୍ଵପ୍ରଣଯସଂଵାଦୀ ଵୃଷାଙ୍କୋ ଵୃଷଵାହନଃ ଈଶଃ ପିନାକୀ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗୀ ଚିତ୍ରଵେଷଶ୍ଚିରନ୍ତନଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରେମରେ ସ୍ପନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ବୃଷ ଚିହ୍ନିତ, ବୃଷ ଧ୍ୱଜ, ଈଶ, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗୀ, ବିଚିତ୍ର ପୋଷାକ, ଚିରନ୍ତନ।