ପାଦେନ ନିର୍ମିତଂ ଦୈତ୍ଯ ଜଲନ୍ଧର ମହାର୍ଣଵେ ବଲଵାନ୍ ଯଦି ଚୋଦ୍ଧର୍ତୁଂ ତିଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା
'ଏ ଜଲନ୍ଧର, ତୁମେ ଯଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତେବେ ଏହି ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ମୋ ପାଦରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କର; ନହେଲେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୋଧେନାଦୀପ୍ତଲୋଚନଃ ପ୍ରଦହନ୍ନିଵ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାହାଲୋକ୍ଯ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା, ମନେ ହେଲା ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ କିଛି ପୁଡ଼ିଯିବ, ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ଦେଖି କହିଲେ।
ଗଦାମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ହତ୍ଵା ଚ ନନ୍ଦିନଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଶଙ୍କର ହତ୍ଵା ଲୋକାନ୍ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ଡୁଣ୍ଡୁଭାନ୍ ଗରୁଡୋ ଯଥା
'ମୁଁ ମୋ ଗଦା ଉଠାଇ, ନନ୍ଦି ଓ ତୁମକୁ, ଶଙ୍କର, ମାରିଦେବି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନାଶ କରି, ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ଡୁଣ୍ଡୁଭି ବଜାଇଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ବଜାଇବି।'
ହନ୍ତୁଂ ଚରାଚରଂ ସର୍ଵଂ ସମର୍ଥୋ ଽହଂ ସଵାସଵମ୍ କୋ ମହେଶ୍ଵର ମଦ୍ବାଣୈର୍ ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯୋ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
'ମୁଁ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ନାଶ କରିପାରିବି। ଏ ମହେଶ୍ୱର, ତିନି ଜଗତରେ କିଏ ଅଛି ଯିଏ ମୋର ବାଣରେ ଅଭେଦ୍ୟ?'
ବାଲଭାଵେ ଚ ଭଗଵାନ୍ ତପସୈଵ ଵିନିର୍ଜିତଃ ବ୍ରହ୍ମା ବଲୀ ଯୌଵନେ ଵୈ ମୁନଯଃ ସୁରପୁଙ୍ଗଵୈଃ
'ଶିଶୁବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜିତ ହୋଇଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।'
ଦଗ୍ଧଂ କ୍ଷଣେନ ସକଲଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ତପସା କିଂ ତ୍ଵଯା ରୁଦ୍ର ନିର୍ଜିତୋ ଭଗଵାନପି
'ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତିନି ଜଗତ ସହିତ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଜଳିଗଲା। ତେବେ, ରୁଦ୍ର, ତୁମେ କାହିଁକି ଭଗବାନ୍ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜିତ ହେଲେ ନାହିଁ?'
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯମଵିତ୍ତେଶଵାଯୁଵାରୀଶ୍ଵରାଦଯଃ ନ ସେହିରେ ଯଥା ନାଗା ଗନ୍ଧଂ ପକ୍ଷିପତେରିଵ
'ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, କୁବେର, ବାୟୁ, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ସାପମାନେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଗନ୍ଧ ସହିପାରିନଥିବା ପରି।'
ନ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଦିଵି ଭୂମୌ ଚ ବାହଵୋ ମମ ଶଙ୍କର ସମସ୍ତାନ୍ପର୍ଵତାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଘର୍ଷିତାଶ୍ ଚ ଗଣେଶ୍ଵର
'ମୋର ବାହୁ ଦିଗବିଦିଗ ଖୋଜିଲି, ଶଙ୍କର, ଦିବା ଓ ଭୂମିରେ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଘସିଲି, ଗଣେଶ୍ୱର।'
ଗିରୀନ୍ଦ୍ରୋ ମନ୍ଦରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନୀଲୋ ମେରୁଃ ସୁଶୋଭନଃ ଘର୍ଷିତୋ ବାହୁଦଣ୍ଡେନ କଣ୍ଡୂନୋଦାର୍ଥମ୍ ଆପତତ୍
'ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦର, ଶୋଭାମୟ ନୀଳ ଓ ମେରୁ, ଏମାନେ ମୋର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା କଣ୍ଡ ହେବା ପାଇଁ ଘସାଯାଇଥିଲେ।'
ଗଙ୍ଗା ନିରୁଦ୍ଧା ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଲୀଲାର୍ଥଂ ହିମଵଦ୍ଗିରୌ ନାରୀଣାଂ ମମ ଭୃତ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵଜ୍ରୋ ବଦ୍ଧୋ ଦିଵୌକସାମ୍
'ହିମବଦ୍ ପାହାଡ଼ରେ ଖେଳ କରିବା ପାଇଁ ମୋର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଅଟକାଯାଇଥିଲା; ମୋର ଦାସୀମାନେ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ବଜ୍ରକୁ ବାନ୍ଧିଦିଆଯାଇଥିଲା।'
ଵଡଵାଯା ମୁଖଂ ଭଗ୍ନଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵୈ କରେଣ ତୁ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ସକଲଂ ଚୈକାର୍ଣଵମଭୂଦିଦମ୍
'ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ମୁଖକୁ ମୋ ହାତରେ ଭାଙ୍ଗି ଧରିଥିଲି, ଏହି କାରଣରୁ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଏକ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା।'
ଐରାଵତାଦଯୋ ନାଗାଃ କ୍ଷିପ୍ତାଃ ସିନ୍ଧୁଜଲୋପରି ସରଥୋ ଭଗଵାନିନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଷିପ୍ତଶ୍ ଚ ଶତଯୋଜନମ୍
'ଏଇରାବତ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ରଥ ସହିତ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲେ।'
ଗରୁଡୋ ଽପି ମଯା ବଦ୍ଧୋ ନାଗପାଶେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଉର୍ଵଶ୍ଯାଦ୍ଯା ମଯା ନୀତା ନାର୍ଯଃ କାରାଗୃହାନ୍ତରମ୍
ମୁଁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଗପାଶରେ ବାନ୍ଧିଥିଲି, ହେ ବିଷ୍ଣୁ; ଉର୍ବଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେକୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାରାଗାରକୁ ନେଇଯାଇଥିଲି।
କଥଂଚିଲ୍ଲବ୍ଧଵାନ୍ ଶକ୍ରଃ ଶଚୀମେକାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମାମ୍ ମାଂ ନ ଜାନାସି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ଜଲନ୍ଧରମୁମାପତେ
କିଛିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ ମାତ୍ର ଏକମାତ୍ର ଶଚୀକୁ ଫେରାଇ ପାଇଲେ। ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାଁ, ହେ ଦେତ୍ୟନାୟକ, ମୁଁ ହେଉଛି ଜଲନ୍ଧର, ହେ ଉମାଙ୍କ ପତି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରାଦହଦ୍ଵୈ ରଥଂ ତଦା ତସ୍ଯ ନେତ୍ରାଗ୍ନିଭାଗୈକକଲାର୍ଧାର୍ଧେନ ଚାକୁଲମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମହାଦେବ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିର ଏକ ଅଂଶରେ ଏକ ରଥ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯାନାମତୁଲବଲୈର୍ହଯୈଶ୍ ଚ ନାଗୈର୍ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତ୍ରିପୁରରିପୋର୍ ନିରୀକ୍ଷଣେନ ନାଗାଦ୍ ଵୈଶସମ୍ ଅନୁସଂଵୃତଶ୍ ଚ ନାଗୈର୍ ଦେଵେଶଂ ଵଚନମୁଵାଚ ଚାଲ୍ପବୁଦ୍ଧିଃ
ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ସାପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଦେତ୍ୟନାୟକ, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଅବୁଝ ମନେ କହିଲେ।
କିଂ କାର୍ଯଂ ମମ ଯୁଧି ଦେଵଦୈତ୍ଯସଂଘୈର୍ ହନ୍ତୁଂ ଯତ୍ସକଲମିଦଂ କ୍ଷଣାତ୍ସମର୍ଥଃ ଯତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭଯମିହନାସ୍ତି ଯୋଦ୍ଧୁମ୍ ଈଶ ଵାଞ୍ଛୈଷା ଵିପୁଲତରା ନ ସଂଶଯୋ ଽତ୍ର
ମୋତେ ଦେବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ? ମୁଁ ଏହା ସବୁକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବି। ତେଣୁ ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ହେ ଈଶ୍ୱର; ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ବହୁତ ଅଧିକ — ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମମ ମଦନାରିଦକ୍ଷଶତ୍ରୋ ଯଜ୍ଞାରେ ତ୍ରିପୁରରିପୋ ମମୈଵ ଵୀରୈଃ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରୈର୍ହରିଵଦନେନ ଦେଵସଂଘୈର୍ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତେ ବଲମିହ ଚାସ୍ତି ଚେଦ୍ଧି ତିଷ୍ଠ
ତେଣୁ, ହେ ମଦନ ଓ ଦକ୍ଷ ଶତ୍ରୁ, ଯଜ୍ଞ ଶତ୍ରୁ, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ନାୟକମାନେ, ଭୂତମାନେର ନାଥ, ହରି ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଶକ୍ତି ଥାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ଦଢ଼ି ରୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଥ ମହାଦେଵଂ ମହାଦେଵାରିନନ୍ଦନଃ ନ ଚଚାଲ ନ ସସ୍ମାର ନିହତାନ୍ବାନ୍ଧଵାନ୍ଯୁଧି
ଏପରି କହି ମହାଦେବଙ୍କୁ, ମହାଦେବ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପୁଅ ନ ହଲେ ଚଳିଲେ, ନ ମନେପକାଇଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ।
ଦୁର୍ମଦେନାଵିନୀତାତ୍ମା ଦୋର୍ଭ୍ଯାମାସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଦୋର୍ବଲାତ୍ ସୁଦର୍ଶନାଖ୍ଯଂ ଯଚ୍ଚକ୍ରଂ ତେନ ହନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଅହଂକାର ଓ ଅନିୟମିତ ମନରେ, ସେ ଦୁର୍ବଳତାରେ ଦୁଇ ହାତ ଟିପିଲେ, ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଚକ୍ର ନେଇ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଦୁର୍ଧରେଣ ରଥାଙ୍ଗେନ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣାପି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୈ ସ୍କନ୍ଧେ ଦ୍ଵିଧାଭୂତଶ୍ ଚ ତେନ ଵୈ
ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଅପରାଜିତ ରଥଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ଏବଂ ତାହାରେ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
କୁଲିଶେନ ଯଥା ଛିନ୍ନୋ ଦ୍ଵିଧା ଗିରିଵରୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପପାତ ଦୈତ୍ଯୋ ବଲଵାନ୍ ଅଞ୍ଜନାଦ୍ରିରିଵାପରଃ
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ କୁଳିଶ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେତ୍ୟ ଅଞ୍ଜନାଦ୍ରି ପରି ପଡ଼ିଗଲେ।
ତସ୍ଯ ରକ୍ତେନ ରୌଦ୍ରେଣ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ଅଭଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତଦ୍ରକ୍ତମଖିଲଂ ରୁଦ୍ରନିଯୋଗାନ୍ମାଂସମେଵ ଚ
ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ତୁରନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ମାତ୍ର ମାଂସରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ମହାରୌରଵମାସାଦ୍ଯ ରକ୍ତକୁଣ୍ଡମଭୂଦହୋ ଜଲନ୍ଧରଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପାର୍ଷଦାଃ
ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତର କୁଣ୍ଡ ହେଲା — ହାୟ! ଜଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ସିଂହନାଦଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵା ସାଧୁ ଦେଵେତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଜଲନ୍ଧରଵିମର୍ଦନମ୍
ସେମାନେ ବଡ଼ ସିଂହନାଦ କରି, 'ଶାବାଶ ଦେବ!' ବୋଲି କହିଲେ। ଯେଉଁଠି ଜଲନ୍ଧର ବିନାଶର କଥା ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ—
ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
କିମ୍ବା ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନେଠାରେ ଶ୍ରବଣ କରାଇବେ, ସେ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କରିବେ।
କଥଂ ଦେଵେନ ଵୈ ସୂତ ଦେଵଦେଵାନ୍ମହେଶ୍ଵରାତ୍ ସୁଦର୍ଶନାଖ୍ଯଂ ଵୈ ଲବ୍ଧଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଵିଷ୍ଣୁନା
ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଦେବମାନେର ଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଚକ୍ର ପାଇଥିଲେ? ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଏହା କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ଦେଵାନାମ୍ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାମ୍ ଅଭଵଚ୍ଚ ସୁଦାରୁଣଃ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ଵିନାଶକରଣୋ ମହାନ୍
ଦେବ ଓ ଦେତ୍ୟନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଶ ଆଣିଲା।
ତେ ଦେଵାଃ ଶକ୍ତିମୁଶଲୈଃ ସାଯକୈର୍ନତପର୍ଵଭିଃ ପ୍ରଭିଦ୍ଯମାନାଃ କୁନ୍ତୈଶ୍ ଚ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ
ଦେବମାନେ ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା, ବାଣ ଓ ବଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇ ଭୟରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଭାଗିଗଲେ।
ପରାଜିତାସ୍ତଦା ଦେଵା ଦେଵଦେଵେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ସୁରେଶାନଂ ଶୋକସଂଵିଗ୍ନମାନସାଃ
ତାପରେ ହାରିଯାଇ, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ବଳ ହୃଦୟରେ, ଦେବମାନେ ଦେବମାନେର ନାଥ ଓ ଦେବମାନେର ଦେବ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।