ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ହରହାରଲତାମଧ୍ଯେ ମୁଗ୍ଧ କସ୍ମାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯସେ ଵିସ୍ମୃତଂ କିଂ ତଦଂଶେନ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍ପାତନପୀଡିତଃ

ହରଙ୍କ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼, କାହିଁକି ବୁଝୁନାହଁ? ଦଂଷ୍ଟର ଉଦୟରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଃଖିତ, ତାହାକୁ କି ଭୁଲିଗଲୁ?

ଵାରାହଵିଗ୍ରହସ୍ତେ ଽଦ୍ଯ ସାକ୍ରୋଶଂ ତାରକାରିଣା ଦଗ୍ଧୋ ଽସି ଯସ୍ଯ ଶୂଲାଗ୍ରେ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଚ୍ଛଲାଦ୍ଭଵାନ୍

ଆଜି, ବରାହ ରୂପରେ ତୁମେ ତାରକାରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୋର ଚିତ୍କାର ସହିତ ଦଗ୍ଧ ହେଲ; ଯାହାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଶିରାରେ, ବୈଷ୍ଣବ ସେନାପତି ଭାବେ ଚଳିଛ, ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଲ।

ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ଶିରଶ୍ଛିନ୍ନଂ ମଯା ତେ ଯଜ୍ଞରୂପିଣଃ ଅଦ୍ଯାପି ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଞ୍ଚମଂ ଶିରଃ

ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞରେ, ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞରୂପ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିଲି; ଏଯାଁ ଯାଏଁ, ତୁମ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ ଅଛି।

ଛିନ୍ନଂ ତମେନାଭିସଂଧଂ ତଦଂଶଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ବଲମ୍ ନିର୍ଜିତସ୍ତ୍ଵଂ ଦଧୀଚେନ ସଂଗ୍ରାମେ ସମରୁଦ୍ଗଣଃ

ସେ ତାଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ବକ କାଟିଦେଲେ; ତୁମେ ଏବଂ ମରୁତମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।

କଣ୍ଡୂଯମାନେ ଶିରସି କଥଂ ତଦ୍ଵିସ୍ମୃତଂ ତ୍ଵଯା ଚକ୍ରଂ ଵିକ୍ରମତୋ ଯସ୍ଯ ଚକ୍ରପାଣେ ତଵ ପ୍ରିଯମ୍

ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖଜୁଆଉଥିବାବେଳେ, ଯେ ଚକ୍ର ତୁମ ପ୍ରିୟ, ତାହା ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କର ଥିଲା—ତୁମେ କିପରି ଏହାକୁ ଭୁଲିଗଲ?

କୁତଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ କୃତଂ କେନ ତ୍ଵଯା ତଦପି ଵିସ୍ମୃତମ୍ ତେ ମଯା ସକଲା ଲୋକା ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ଵଂ ପଯୋନିଧୌ

ଏହା କେଉଁଠୁ ମିଳିଲା, କିଏ ଏହା ତିଆରି କଲା—ତୁମେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲ କି? ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଧିକାର କରିଛି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଥିଲ।

ନିଦ୍ରାପରଵଶଃ ଶେଷେ ସ କଥଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ଭଵାନ୍ ତ୍ଵଦାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ରୁଦ୍ରଶକ୍ତିଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍

ନିଦ୍ରାରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ତୁମେ କିପରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ କୁହାଯିବ? ତୁମ ପ୍ରସ୍ତମୂଳରୁ ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିସ୍ତାର ପାଉଛି।

ଶକ୍ତିମାନଭିତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ହ୍ଯ୍ ଅନଲସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ମୋହିତଃ ତତ୍ତେଜସୋ ଽପି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯୁଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ହି କ୍ଷମୌ

ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଦ୍ରୁତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋହିତ ହେଉଛ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ମହିମାକୁ ଦେଖିପାରିବା ନୁହେଁ।

ସ୍ଥୂଲା ଯେ ହି ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯା ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ

ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ମାଟିଆ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି—ସେଠାରେ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ବରୁଣ, ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶିଛି—

ଧ୍ଵାନ୍ତୋଦରେ ଶଶାଙ୍କସ୍ଯ ଜନିତ୍ଵା ପରମେଶ୍ଵରଃ କାଲୋ ଽସି ତ୍ଵଂ ମହାକାଲଃ କାଲକାଲୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଅନ୍ଧକାରର ଗର୍ଭରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତୁମେ ସମୟ, ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମେ ମହାକାଳ, ସମୟର ସମୟ, ହେ ମହେଶ୍ୱର।

ଅତସ୍ତ୍ଵମୁଗ୍ରକଲଯା ମୃତ୍ଯୋର୍ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯସି ସ୍ଥିରଧନ୍ଵା କ୍ଷଯୋ ଵୀରୋ ଵୀରୋ ଵିଶ୍ଵାଧିକଃ ପ୍ରଭୁଃ

ଏହିପରି, ତୁମ ଉଗ୍ର ରୂପରେ, ମୃତ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା; ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ସଂହାରକ, ଶୂରବୀର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଉପହସ୍ତା ଜ୍ଵରଂ ଭୀମୋ ମୃଗପକ୍ଷିହିରଣ୍ମଯଃ ଶାସ୍ତାଶେଷସ୍ଯ ଜଗତୋ ନ ତ୍ଵଂ ନୈଵଚତୁର୍ମୁଖଃ

ଉଠାଇଥିବା ହାତରେ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର, ସୁନାର ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକ—ନ ତୁମେ, ନ ଚତୁର୍ମୁଖ।

ଇତ୍ଥଂ ସର୍ଵଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସଂହରାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା ନୋ ଚେଦିଦାନୀଂ କ୍ରୋଧସ୍ଯ ମହାଭୈରଵରୂପିଣଃ

ଏଭଳି ସବୁ ଦେଖି, ତୁମ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆଣ; ନହେଲେ, ବଡ଼ ଭୈରବଙ୍କ ରୋଷ ଏବେ ପଡ଼ିବ।

ଵଜ୍ରାଶନିରିଵ ସ୍ଥାଣୋସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏଵଂ ମୃତ୍ଯୁଃ ପତିଷ୍ଯତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ନୃସିଂହଃ କ୍ରୋଧଵିହ୍ଵଲଃ

ଯେପରି ଷ୍ଠାଣୁଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଶନି ପଡ଼େ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ଉପରେ ଆସିପଡ଼ିବ—ଏଭଳି ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ କଥାରେ, ନରସିଂହ ରୋଷରେ ଭରିଯାଇ,

ନନାଦ ତନୁଵେଗେନ ତଂ ଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ଅତ୍ରାନ୍ତରେ ମହାଘୋରଂ ଵିପକ୍ଷଭଯକାରଣମ୍

ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସେ ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

ଗଗନଵ୍ଯାପି ଦୁର୍ଧର୍ଷଶୈଵତେଜଃସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ଵୀରଭଦ୍ରସ୍ଯ ତଦ୍ରୂପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ

ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇ, ଅଦମ୍ୟ, ଶିବଙ୍କ ତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ସେଇ ରୂପ ତୁରନ୍ତ ଦେଖାଗଲା।

ନ ତଦ୍ଧିରଣ୍ମଯଂ ସୌମ୍ଯଂ ନ ସୌରଂ ନାଗ୍ନିସଂଭଵମ୍ ନ ତଡିଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶମ୍ ଅନୌପମ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ସେ ରୂପ ସୁନା ନୁହେଁ, ନ ଶାନ୍ତ, ନ ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ନାତ, ନ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ; ନ ତଡିତ୍ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି—ଏହା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ରୂପ।

ତଦା ତେଜାଂସି ସର୍ଵାଣି ତସ୍ମିନ୍ ଲୀନାନି ଶାଙ୍କରେ ତତୋ ଵ୍ଯକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵ୍ଯକ୍ତେ ସଂଭଵତସ୍ତତଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତ ତେଜ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ରୂପରେ ଲୟ ହେଲା; ସେଠାରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ମହାତେଜ ଦେଖାଗଲା।

ରୁଦ୍ରସାଧାରଣଂ ଚୈଵ ଚିହ୍ନିତଂ ଵିକୃତାକୃତି ତତଃ ସଂହାରରୂପେଣ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସେ ରୂପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାଧାରଣ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଦେହ ଅସ୍ଥିର ଓ ବିକୃତ; ସଂହାର ରୂପରେ ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଜଯଶବ୍ଦାଦିମଙ୍ଗଲୈଃ ସହସ୍ରବାହୁର୍ ଜଟିଲଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧକୃତଶେଖରଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦରେ, ସେ ହଜାର ହାତ, ଜଟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ଶିରୋଭୂଷଣ ସହିତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ସ ମୃଗାର୍ଧଶରୀରେଣ ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଚଞ୍ଚୁନା ଦ୍ଵିଜାଃ ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଵଜ୍ରତୁଲ୍ଯନଖାଯୁଧଃ

ସେ ମୃଗର ଅର୍ଧ ଶରୀର, ପକ୍ଷ ଓ ଚଞ୍ଚୁ ସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବଡ଼ ଦାନ୍ତ, ବଜ୍ରପରି ନଖ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା।

କଣ୍ଠେ କାଲୋ ମହାବାହୁଶ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦ୍ ଵହ୍ନିସଂଭଵଃ ଯୁଗାନ୍ତୋଦ୍ଯତଜୀମୂତଭୀମଗଂଭୀରନିଃସ୍ଵନଃ

ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ସମୟ ରହିଛି, ବିଶାଳ ବାହୁ, ଚାରିଟି ପାଉଁ, ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁଥିରେ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଉଠୁଥିବା ମେଘର ଭୟଙ୍କର ଗଭୀର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ।

ସମଂ କୁପିତଵୃତ୍ତାଗ୍ନିଵ୍ଯାଵୃତ୍ତନଯନତ୍ରଯଃ ସ୍ପଷ୍ଟଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଽଧରୋଷ୍ଠଶ୍ ଚ ହୁଙ୍କାରେଣ ଯୁତୋ ହରଃ

ତାଙ୍କ ରୂପ ଭୟଙ୍କର, ତିନୋଟି ଆଖି ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିମାନ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, ତଳ ଓଠ ଉଠିଆ, ହୁଁକାର ସହିତ ହର ଉଭା ଅଛନ୍ତି।

ହରିସ୍ତଦ୍ଦର୍ଶନାଦେଵ ଵିନଷ୍ଟବଲଵିକ୍ରମଃ ବିଭ୍ରଦ୍ ଔର୍ମ୍ଯଂ ସହସ୍ରାଂଶୋର୍ ଅଧଃ ଖଦ୍ଯୋତଵିଭ୍ରମମ୍

ହରଙ୍କୁ ଦେଖି ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ହାରାଇଗଲା, ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତଳେ ଜୁହାରିଆ ପୋକା ଭଳି ଝିଙ୍କି ହେଉଛି।

ଅଥ ଵିଭ୍ରମ୍ଯ ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ନାଭିପାଦେ ଽଭ୍ଯୁଦାରଯନ୍ ପାଦାଵାବଧ୍ଯ ପୁଚ୍ଛେନ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ବାହୁମଣ୍ଡଲମ୍

ତାପରେ ପକ୍ଷ ଘୁମାଇ ନାଭି ଓ ପାଦ ଧରି ଉଠେଇଲେ, ପାଦକୁ ପୁଛରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ବାହୁକୁ ନିଜ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଘେରିଲେ।

ଭିନ୍ଦନ୍ନୁରସି ବାହୁଭ୍ଯାଂ ନିଜଗ୍ରାହ ହରୋ ହରିମ୍ ତତୋ ଜଗାମ ଗଗନଂ ଦେଵୈଃ ସହ ମହର୍ଷିଭିଃ

ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କରି, ହର ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ତାପରେ ଦେବତା ଓ ମହାଋଷିମାନେ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ।

ସହସୈଵ ଭଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵିହଗଶ୍ ଚ ଯଥୋରଗମ୍ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯୋତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ସଂଗୃହ୍ଯ ନିପାତ୍ଯ ଚ ନିପାତ୍ଯ ଚ

ହଠାତ୍ ଭୟରେ ପକ୍ଷୀ ବାରମ୍ବାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ, ଧରି ତଳକୁ ପକେଇଲେ, ପୁଣିପୁଣି ତଳକୁ ପକେଇଲେ।

ଉଡ୍ଡୀଯୋଡ୍ଡୀଯ ଭଗଵାନ୍ ପକ୍ଷାଘାତଵିମୋହିତମ୍ ହରିଂ ହରନ୍ତଂ ଵୃଷଭଂ ଵିଶ୍ଵେଶାନଂ ତମୀଶ୍ଵରମ୍

ଉଡିଉଡି ଭଗବାନ୍, ପକ୍ଷ ଆଘାତରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ହରିଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ, ସେ ଇଶ୍ୱର।

ଅନୁଯାନ୍ତି ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ନମୋଵାକ୍ଯେନ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ନୀଯମାନଃ ପରଵଶୋ ଦୀନଵକ୍ତ୍ରଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅନୁସରଣ କରି, ନମସ୍କାର ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଅଶକ୍ତ, ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ ଓ ହାତ ଜୋଡି ରହିଲେ।