ସାହଙ୍କାରମିଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେର୍ ଅମିତଵିକ୍ରମଃ ଵିହସ୍ଯୋଵାଚ ସାଵଜ୍ଞଂ ତତୋ ଵିସ୍ଫୁରିତାଧରଃ
ଏହି ଅହଂକାରିକ କଥା ଶୁଣି, ଅପାର ଶୌର୍ୟର ହରି ହସିଲେ, ତାଙ୍କ ଠୋଠ ଉପରେ ଅବମାନର ହାସ୍ୟ ଛଡ଼ି, ଉପେକ୍ଷା ସହିତ କହିଲେ।
କିଂ ନ ଜାନାସି ଵିଶ୍ଵେଶଂ ସଂହର୍ତାରଂ ପିନାକିନମ୍ ଅସଦ୍ଵାଦୋ ଵିଵାଦଶ୍ ଚ ଵିନାଶସ୍ତ୍ଵଯି କେଵଲଃ
ତୁମେ କି ଜଣାନାହଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ, ସଂହାରକାରୀ, ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ? ତୁମର ମିଥ୍ୟା କଥା ଓ ବିବାଦ ତୁମ ନାଶକୁ ନେଇଯିବ।
ତଵାନ୍ଯୋନ୍ଯାଵତାରାଣି କାନି ଶେଷାଣି ସାଂପ୍ରତମ୍ କୃତାନି ଯେନ କେନାପି କଥାଶେଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମର ଓ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବତାର କେଉଁଠି ଅଛି? କିଏ ଏହା କରିଛି? ଏହି କଥାର ଶେଷ କିଏ ଆଣିବ, କିଏ ଜାଣେ?
ଦୋଷଂ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯ ଏତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଵସ୍ଥାମୀଦୃଶୀଂ ଗତଃ ତେନ ସଂହାରଦକ୍ଷେଣ କ୍ଷଣାତ୍ସଂକ୍ଷଯମେଷ୍ଯସି
ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ; ସଂହାରରେ ପାରଙ୍ଗତ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵଂ ପୁମାନ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ ତ୍ଵଯି ଵୀର୍ଯଂ ସମାହିତମ୍ ତ୍ଵନ୍ନାଭିପଙ୍କଜାଜ୍ଜାତଃ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଃ ପିତାମହଃ
ତୁମେ ପ୍ରକୃତି, ରୁଦ୍ର ପୁରୁଷ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ତୁମ ଭିତରେ ବିସ୍ତାରିତ। ତୁମ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ପିତାମହ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥେନ ଜଗତ୍ପୂର୍ଵଂ ଶଙ୍କରଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍ ଲଲାଟେ ଚିନ୍ତଯାମାସ ତପସ୍ଯୁଗ୍ରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ଶଙ୍କର ଆଦିରୁ ଏହି ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରି ଏହାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ତଲ୍ଲଲାଟାଦଭୂଚ୍ଛଂଭୋଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତନ୍ନ ଦୂଷଣମ୍ ଅଂଶୋ ଽହଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମହାଭୈରଵରୂପିଣଃ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଲଳାଟରୁ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା, ଏହା କୌଣସି ଦୋଷ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ମହାଭୈରବ ରୂପୀଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ।
ତ୍ଵତ୍ସଂହାରେ ନିଯୁକ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଵିନଯେନ ବଲେନ ଚ ଏଵଂ ରକ୍ଷୋ ଵିଦାର୍ଯୈଵ ତ୍ଵଂ ଶକ୍ତିକଲଯା ଯୁତଃ
ତୁମ ସଂହାରରେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ନମ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତି ଦୁହିଁଥିରେ। ଏଭଳି ରାକ୍ଷସକୁ ଭାଙ୍ଗି, ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ ପାଇଛ।
ଅହଙ୍କାରାଵଲେପେନ ଗର୍ଜସି ତ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତଃ ଉପକାରୋ ହ୍ଯସାଧୂନାମ୍ ଅପକାରାଯ କେଵଲମ୍
ତୁମେ ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବରେ ଅକ୍ଷିଣ୍ଣ ଭାବେ ଗର୍ଜନ କରୁଛ; ଅସାଧୁମାନେ ପାଇଁ ତୁମର ସହଯୋଗ ତାଙ୍କର ନାଶକୁ ହିଁ ନେଇଯାଏ।
ଯଦି ସିଂହ ମହେଶାନଂ ସ୍ଵପୁନର୍ଭୂତ ମନ୍ଯସେ ନ ତ୍ଵଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ନ ସଂହର୍ତା ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୋ ହି କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯଦି ହେ ସିଂହ, ତୁମେ ନିଜକୁ ମହେଶ୍ୱର ଭାବୁଛ, ତେବେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନୁହଁ, ସଂହାରକାରୀ ନୁହଁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁ।
କୁଲାଲଚକ୍ରଵଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରେରିତୋ ଽସି ପିନାକିନା ଅଦ୍ଯାପି ତଵ ନିକ୍ଷିପ୍ତଂ କପାଲଂ କୂର୍ମରୂପିଣଃ
କୁମ୍ଭାରଙ୍କ ଚକ୍ର ପରି, ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଚଳିତ; ଏଯାଁ ଯାଏଁ, କୂର୍ମ ଆକାରୀ ମୁଣ୍ଡ ତୁମ ଉପରେ ଲାଗିଛି।
ହରହାରଲତାମଧ୍ଯେ ମୁଗ୍ଧ କସ୍ମାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯସେ ଵିସ୍ମୃତଂ କିଂ ତଦଂଶେନ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍ପାତନପୀଡିତଃ
ହରଙ୍କ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼, କାହିଁକି ବୁଝୁନାହଁ? ଦଂଷ୍ଟର ଉଦୟରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଃଖିତ, ତାହାକୁ କି ଭୁଲିଗଲୁ?
ଵାରାହଵିଗ୍ରହସ୍ତେ ଽଦ୍ଯ ସାକ୍ରୋଶଂ ତାରକାରିଣା ଦଗ୍ଧୋ ଽସି ଯସ୍ଯ ଶୂଲାଗ୍ରେ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଚ୍ଛଲାଦ୍ଭଵାନ୍
ଆଜି, ବରାହ ରୂପରେ ତୁମେ ତାରକାରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୋର ଚିତ୍କାର ସହିତ ଦଗ୍ଧ ହେଲ; ଯାହାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଶିରାରେ, ବୈଷ୍ଣବ ସେନାପତି ଭାବେ ଚଳିଛ, ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଲ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ଶିରଶ୍ଛିନ୍ନଂ ମଯା ତେ ଯଜ୍ଞରୂପିଣଃ ଅଦ୍ଯାପି ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଞ୍ଚମଂ ଶିରଃ
ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞରେ, ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞରୂପ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିଲି; ଏଯାଁ ଯାଏଁ, ତୁମ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ ଅଛି।
ଛିନ୍ନଂ ତମେନାଭିସଂଧଂ ତଦଂଶଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ବଲମ୍ ନିର୍ଜିତସ୍ତ୍ଵଂ ଦଧୀଚେନ ସଂଗ୍ରାମେ ସମରୁଦ୍ଗଣଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ବକ କାଟିଦେଲେ; ତୁମେ ଏବଂ ମରୁତମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
କଣ୍ଡୂଯମାନେ ଶିରସି କଥଂ ତଦ୍ଵିସ୍ମୃତଂ ତ୍ଵଯା ଚକ୍ରଂ ଵିକ୍ରମତୋ ଯସ୍ଯ ଚକ୍ରପାଣେ ତଵ ପ୍ରିଯମ୍
ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖଜୁଆଉଥିବାବେଳେ, ଯେ ଚକ୍ର ତୁମ ପ୍ରିୟ, ତାହା ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କର ଥିଲା—ତୁମେ କିପରି ଏହାକୁ ଭୁଲିଗଲ?
କୁତଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ କୃତଂ କେନ ତ୍ଵଯା ତଦପି ଵିସ୍ମୃତମ୍ ତେ ମଯା ସକଲା ଲୋକା ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ଵଂ ପଯୋନିଧୌ
ଏହା କେଉଁଠୁ ମିଳିଲା, କିଏ ଏହା ତିଆରି କଲା—ତୁମେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲ କି? ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଧିକାର କରିଛି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଥିଲ।
ନିଦ୍ରାପରଵଶଃ ଶେଷେ ସ କଥଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ଭଵାନ୍ ତ୍ଵଦାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ରୁଦ୍ରଶକ୍ତିଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍
ନିଦ୍ରାରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ତୁମେ କିପରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ କୁହାଯିବ? ତୁମ ପ୍ରସ୍ତମୂଳରୁ ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିସ୍ତାର ପାଉଛି।
ଶକ୍ତିମାନଭିତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ହ୍ଯ୍ ଅନଲସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ମୋହିତଃ ତତ୍ତେଜସୋ ଽପି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯୁଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ହି କ୍ଷମୌ
ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଦ୍ରୁତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋହିତ ହେଉଛ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ମହିମାକୁ ଦେଖିପାରିବା ନୁହେଁ।
ସ୍ଥୂଲା ଯେ ହି ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯା ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ
ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ମାଟିଆ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି—ସେଠାରେ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ବରୁଣ, ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶିଛି—
ଧ୍ଵାନ୍ତୋଦରେ ଶଶାଙ୍କସ୍ଯ ଜନିତ୍ଵା ପରମେଶ୍ଵରଃ କାଲୋ ଽସି ତ୍ଵଂ ମହାକାଲଃ କାଲକାଲୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଅନ୍ଧକାରର ଗର୍ଭରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତୁମେ ସମୟ, ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମେ ମହାକାଳ, ସମୟର ସମୟ, ହେ ମହେଶ୍ୱର।
ଅତସ୍ତ୍ଵମୁଗ୍ରକଲଯା ମୃତ୍ଯୋର୍ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯସି ସ୍ଥିରଧନ୍ଵା କ୍ଷଯୋ ଵୀରୋ ଵୀରୋ ଵିଶ୍ଵାଧିକଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହିପରି, ତୁମ ଉଗ୍ର ରୂପରେ, ମୃତ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା; ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ସଂହାରକ, ଶୂରବୀର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ।
ଉପହସ୍ତା ଜ୍ଵରଂ ଭୀମୋ ମୃଗପକ୍ଷିହିରଣ୍ମଯଃ ଶାସ୍ତାଶେଷସ୍ଯ ଜଗତୋ ନ ତ୍ଵଂ ନୈଵଚତୁର୍ମୁଖଃ
ଉଠାଇଥିବା ହାତରେ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର, ସୁନାର ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକ—ନ ତୁମେ, ନ ଚତୁର୍ମୁଖ।
ଇତ୍ଥଂ ସର୍ଵଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସଂହରାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା ନୋ ଚେଦିଦାନୀଂ କ୍ରୋଧସ୍ଯ ମହାଭୈରଵରୂପିଣଃ
ଏଭଳି ସବୁ ଦେଖି, ତୁମ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆଣ; ନହେଲେ, ବଡ଼ ଭୈରବଙ୍କ ରୋଷ ଏବେ ପଡ଼ିବ।
ଵଜ୍ରାଶନିରିଵ ସ୍ଥାଣୋସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏଵଂ ମୃତ୍ଯୁଃ ପତିଷ୍ଯତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ନୃସିଂହଃ କ୍ରୋଧଵିହ୍ଵଲଃ
ଯେପରି ଷ୍ଠାଣୁଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଶନି ପଡ଼େ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ଉପରେ ଆସିପଡ଼ିବ—ଏଭଳି ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ କଥାରେ, ନରସିଂହ ରୋଷରେ ଭରିଯାଇ,
ନନାଦ ତନୁଵେଗେନ ତଂ ଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ଅତ୍ରାନ୍ତରେ ମହାଘୋରଂ ଵିପକ୍ଷଭଯକାରଣମ୍
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସେ ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ଗଗନଵ୍ଯାପି ଦୁର୍ଧର୍ଷଶୈଵତେଜଃସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ଵୀରଭଦ୍ରସ୍ଯ ତଦ୍ରୂପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇ, ଅଦମ୍ୟ, ଶିବଙ୍କ ତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ସେଇ ରୂପ ତୁରନ୍ତ ଦେଖାଗଲା।
ନ ତଦ୍ଧିରଣ୍ମଯଂ ସୌମ୍ଯଂ ନ ସୌରଂ ନାଗ୍ନିସଂଭଵମ୍ ନ ତଡିଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶମ୍ ଅନୌପମ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ରୂପ ସୁନା ନୁହେଁ, ନ ଶାନ୍ତ, ନ ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ନାତ, ନ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ; ନ ତଡିତ୍ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି—ଏହା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ରୂପ।
ତଦା ତେଜାଂସି ସର୍ଵାଣି ତସ୍ମିନ୍ ଲୀନାନି ଶାଙ୍କରେ ତତୋ ଵ୍ଯକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵ୍ଯକ୍ତେ ସଂଭଵତସ୍ତତଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ତେଜ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ରୂପରେ ଲୟ ହେଲା; ସେଠାରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ମହାତେଜ ଦେଖାଗଲା।
ରୁଦ୍ରସାଧାରଣଂ ଚୈଵ ଚିହ୍ନିତଂ ଵିକୃତାକୃତି ତତଃ ସଂହାରରୂପେଣ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେ ରୂପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାଧାରଣ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଦେହ ଅସ୍ଥିର ଓ ବିକୃତ; ସଂହାର ରୂପରେ ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।