ଅଭଯଂ ଚ ଦଦୌ ତେଷାଂ ହନିଷ୍ଯାମୀତି ତଂ ପ୍ରଭୁଃ ସୋ ଽପି ଶକ୍ରଃ ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଯଥାଗତମ୍
ପ୍ରଭୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।' ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଶିର ନମାଇ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ତଥାନ୍ଯେ ଚ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଅଥୋତ୍ଥାଯ ମହାଦେଵଃ ଶାରଭଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ
ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରେ ମହାଦେବ ଉଠି, ଶରଭ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଯଯୌ ପ୍ରାନ୍ତେ ନୃସିଂହସ୍ଯ ଗର୍ଵିତସ୍ଯ ମୃଗାଶିନଃ ଅପହୃତ୍ଯ ତଦା ପ୍ରାଣାନ୍ ଶରଭଃ ସୁରପୂଜିତଃ
ସେ ଗର୍ବିତ ଓ ପଶୁମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ନରସିଂହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ଶରଭ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇଲେ।
ସିଂହାତ୍ତତୋ ନରୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଦେଵୈର୍ ଜଗାମ ସ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସିଂହ ରୂପରୁ ମାନବ ହୋଇ, ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ସେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସଂସ୍ତଵଂ ଶାର୍ଵମୁତ୍ତମମ୍ ରୁଦ୍ରଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରେଣ ସହ ମୋଦତେ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଶିର୍ଷ ଶର୍ବ ସ୍ତୁତିକୁ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥାଏ।
କଥଂ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରକଃ ଶରଭାଖ୍ଯଂ ମହାଘୋରଂ ଵିକୃତଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ
କିପରି ଦେବ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ନାଶ କରୁଥିବା ମହାଦେବ, ଶରଭ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ?
କିଂ କିଂ ଧୈର୍ଯଂ କୃତଂ ତେନ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵମ୍ ଅଶେଷତଃ ଏଵମଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଦେଵୈର୍ ମତିଂ ଚକ୍ରେ କୃପାଲଯଃ
ସେଠାରେ ସେ କେଉଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ? ସବୁ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, କୃପାଳୁ ତାଙ୍କ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଯତ୍ତେଜସ୍ତୁ ନୃସିଂହାଖ୍ଯଂ ସଂହର୍ତୁଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ତଦର୍ଥଂ ସ୍ମୃତଵାନ୍ ରୁଦ୍ରୋ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ନରସିଂହ ନାମକ ଶକ୍ତିକୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ, ପରମେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ଏହି କାମରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ।
ଆତ୍ମନୋ ଭୈରଵଂ ରୂପଂ ମହାପ୍ରଲଯକାରକମ୍ ଆଜଗାମ ପୁରା ସଦ୍ଯୋ ଗଣାନାମଗ୍ରତୋ ହସନ୍
ସେ ନିଜେ ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମହାପ୍ରଳୟର କାରଣ ହୋଇ, ପୂର୍ବରୁ ଏକଥରେ ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଗଣମାନେର ଆଗରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ସାଟ୍ଟହାସୈର୍ ଗଣଵରୈର୍ ଉତ୍ପତଦ୍ଭିର୍ ଇତସ୍ତତଃ ନୃସିଂହରୂପୈରତ୍ଯୁଗ୍ରୈଃ କୋଟିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ମୁଖ୍ୟ ଗଣମାନେ ଉଚ୍ଚ ହସରେ ହସୁଥିଲେ, ଏଦିଗୁଡିକୁ ଲୁଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ନରସିଂହ ରୂପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ତାଵଦ୍ଭିର୍ ଅଭିତୋ ଵୀରୈର୍ ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ମୁଦାନ୍ଵିତୈଃ କ୍ରୀଡଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ମହାଧୀରୈର୍ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈଃ କନ୍ଦୁକୈରିଵ
ଏପରି ଶୂରମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା, ଖେଳୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଧୈର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବଲି ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି କଣ୍ଡୁକ ଖେଳୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ।
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୈରନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵେଷ୍ଟିତୋ ଵୀରଵନ୍ଦିତଃ କଲ୍ପାନ୍ତଜ୍ଵଲନଜ୍ଵାଲୋ ଵିଲସଲ୍ଲୋଚନତ୍ରଯଃ
ଅପୂର୍ବ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଶୂରମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ ଯେପରି କଳ୍ପାନ୍ତର ଅଗ୍ନି, ସେପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରୋ ଜଟାଜୂଟେ ଜ୍ଵଲଦ୍ବାଲେନ୍ଦୁମଣ୍ଡିତଃ ବାଲେନ୍ଦୁଦ୍ଵିତଯାକାରତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଙ୍କୁରଦ୍ଵଯଃ
ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜଟା ମୁଡ଼ିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଁତ ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଆଖଣ୍ଡଲଧନୁଃଖଣ୍ଡସଂନିଭଭ୍ରୂଲତାଯୁତଃ ମହାପ୍ରଚଣ୍ଡହୁଙ୍କାରବଧିରୀକୃତଦିଙ୍ମୁଖଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗା ଭୌହ ଯୁକ୍ତ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଉଥିଲା।
ନୀଲମେଘାଞ୍ଜନାକାରଭୀଷଣଶ୍ମଶ୍ରୁରଦ୍ଭୁତଃ ଵାଦଖଣ୍ଡମ୍ ଅଖଣ୍ଡାଭ୍ଯାଂ ଭ୍ରାମଯଂସ୍ତ୍ରିଶିଖଂ ମୁହୁଃ
ନୀଳ ମେଘ କିମ୍ବା କାଜଳ ପରି ଦାଢ଼ି ଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ସେ ଅଭିନ୍ନ ଦୁଇ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ବାରମ୍ବାର ଘୁରାଉଥିଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରୋ ଽପି ଭଗଵାନ୍ ଵୀରଶକ୍ତିଵିଜୃମ୍ଭିତଃ ସ୍ଵଯଂ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ କିମତ୍ର ସ୍ମୃତିକାରଣମ୍
ବୀରଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଶୂର ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରି, ନିଜେ ପଚାରିଲେ, 'ଏଠାରେ ଏହି ସ୍ମରଣର କାରଣ କ'ଣ?'
ଆଜ୍ଞାପଯ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମିନ୍ ପ୍ରସାଦଃ କ୍ରିଯତାଂ ମଯି ଅକାଲେ ଭଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଦେଵାନାମପି ଭୈରଵ
'ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀନ, ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୋତେ ଦୟା କର। ଏହି ଅସମୟର ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ହେ ଭୈରବ।'
ଜ୍ଵଲିତଃ ସ ନୃସିଂହାଗ୍ନିଃ ଶମଯୈନଂ ଦୁରାସଦମ୍ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ ବୋଧଯାଦୌ ତଂ ତେନ କିଂ ନୋପଶାମ୍ଯତି
ସେ ନରସିଂହ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଉଛି; ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଜନକୁ ଶାନ୍ତ କର। ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ବୁଝାଅ—ସେ କାହିଁକି ଶାନ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତି?
ତତୋ ମତ୍ପରମଂ ଭାଵଂ ଭୈରଵଂ ସଂପ୍ରଦର୍ଶଯ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସୂକ୍ଷ୍ମେଣ ସଂହୃତ୍ଯ ସ୍ଥୂଲଂ ସ୍ଥୂଲେନ ତେଜସା
ତାପରେ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୈରବଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କର। ସ୍ଥୂଳକୁ ସ୍ଥୂଳ ତେଜରେ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ କର।
ଵକ୍ତ୍ରମାନଯ କୃତ୍ତିଂ ଚ ଵୀରଭଦ୍ର ମମାଜ୍ଞଯା ଇତ୍ଯାଦିଷ୍ଟୋ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ପ୍ରଶାନ୍ତଵପୁରାସ୍ଥିତଃ
ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ, ବୀରଭଦ୍ର, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚର୍ମ ଆଣ। ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ଗଣପତି ଶାନ୍ତ ଦେହରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଜଗାମ ରଂହସା ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ନରକେସରୀ ତତସ୍ତଂ ବୋଧଯାମାସ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ହରୋ ହରିମ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷସିଂହ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ ବୀରଭଦ୍ର ହରିଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ, ହରେ ହରିଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯମୀଶାନଃ ପିତା ପୁତ୍ରମିଵୌରସମ୍ ଜଗତ୍ସୁଖାଯ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅଵତୀର୍ଣୋ ଽସି ମାଧଵ
ଈଶାନ ଏଭଳି କହିଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ପିତା ନିଜ ପୁଅକୁ କହନ୍ତି: ହେ ଭଗବାନ, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମେ ଅବତାର ନେଇଛ। ମାଧବ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ।
ସ୍ଥିତ୍ଯର୍ଥେନ ଚ ଯୁକ୍ତୋ ଽସି ପରେଣ ପରମେଷ୍ଠିନା ଜନ୍ତୁଚକ୍ରଂ ଭଗଵତା ରକ୍ଷିତଂ ମତ୍ସ୍ଯରୂପିଣା
ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଛ। ଭଗବାନ ମାଛ ରୂପେ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।
ପୁଚ୍ଛେନୈଵ ସମାବଧ୍ଯ ଭ୍ରମନ୍ନେକାର୍ଣଵେ ପୁରା ବିଭର୍ଷି କୂର୍ମରୂପେଣ ଵାରାହେଣୋଦ୍ଧୃତା ମହୀ
ପୂର୍ବେ, ତୁମେ ପୁଛରେ ବାନ୍ଧି ଏକମାତ୍ର ସାଗରରେ ଘୂରିଥିଲ। କୂର୍ମ ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ବୋହିଥିଲ, ବରାହ ଭାବେ ଉଠାଇଥିଲ।
ଅନେନ ହରିରୂପେଣ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ହତଃ ଵାମନେନ ବଲିର୍ବଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵଯା ଵିକ୍ରମତା ପୁନଃ
ହରି ରୂପରେ ତୁମେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲ। ବାମନ ଭାବେ ବଳିଙ୍କୁ ତୁମର ପଦକ୍ରମରେ ବାନ୍ଧିଥିଲ।
ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭାଵଃ ପ୍ରଭୁର୍ ଅଵ୍ଯଯଃ ଯଦା ଯଦା ହି ଲୋକସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରଜାଯତେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ତୁମେ। ଯେତେବେଳେ ଜଗତରେ କିଛି ଦୁଃଖ ଆସେ,
ତଦା ତଦାଵତୀର୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି ନିରାମଯମ୍ ନାଧିକସ୍ତ୍ଵତ୍ସମୋ ଽପ୍ଯସ୍ତି ହରେ ଶିଵପରାଯଣ
ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଅବତାର ନେଇ, ସେ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କର। ହରେ, ଶିବଭକ୍ତ, ତୁମ ପରି କିମ୍ବା ସମାନ କେହି ନାହିଁ।
ତ୍ଵଯା ଧର୍ମାଶ୍ ଚ ଵେଦାଶ୍ ଚ ଶୁଭେ ମାର୍ଗେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ ଯଦର୍ଥମ୍ ଅଵତାରୋ ଽଯଂ ନିହତଃ ସୋ ଽପି କେଶଵ
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଓ ବେଦ ଶୁଭ ମାର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି କାରଣରେ ତୁମ ଅବତାର ହେଲା, ଏବଂ ସେ ବଧ ହେଲେ, କେଶବ।
ଅତ୍ଯନ୍ତଘୋରଂ ଭଗଵନ୍ ନରସିଂହ ଵପୁସ୍ତଵ ଉପସଂହର ଵିଶ୍ଵାତ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵମେଵ ମମ ସଂନିଧୌ
ହେ ଭଗବାନ, ତୁମର ନରସିଂହ ରୂପ ଅତି ଭୟଙ୍କର। ଏହାକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କର, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ରୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ନୃସିଂହଃ ଶାନ୍ତଯା ଗିରା ତତୋ ଽଧିକଂ ମହାଘୋରଂ କୋପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲଯଦ୍ଧରିଃ
ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ନରସିଂହ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ହରି ଏହା ପରେ ଆଉ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦେଖାଇଲେ।