ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦେଵଦାରୁଵନେ ଶମ୍ଭୋଃ ପ୍ରଵେଶଃ ଶଂକରସ୍ଯ ତୁ ସୁଦର୍ଶନସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାନଂ କ୍ରମସଂନ୍ଯାସଲକ୍ଷଣମ୍

ଦେବଦାରୁବନରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରବେଶ, ଶଙ୍କରଙ୍କର କଥା, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କର ଉପାଖ୍ୟାନ, ଏବଂ ସନ୍ୟାସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ରମର ଲକ୍ଷଣ—

ଶ୍ରଦ୍ଧାସାଧ୍ଯୋ ଽଥ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁ କଥିତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତଦା ମଧୁନା କୈଟଭେନୈଵ ପୁରା ହୃତଗତେର୍ଵିଭୋଃ

ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ମହାବଳୀଙ୍କର ଗତିକୁ ଅପହୃତ କରିଥିଲେ—

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମଂ ଜ୍ଞାନମ୍ ଆଦାତୁଂ ମୀନତା ହରେଃ ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସୁ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ ଚ ଜନନଂ ଲୀଲଯୈଵ ତୁ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ, ହରିଙ୍କର ମାଛ ଅବତାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଜନ୍ମ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଭାବେ—

ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ ଚ ଜିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ତୁ ସମ୍ଭଵଃ ମନ୍ଥାନଧାରଣାର୍ଥାଯ ହରେଃ କୂର୍ମତ୍ଵମେଵଚ

ରୁଦ୍ରଙ୍କର କୃପାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ମନ୍ଥନ ଦଣ୍ଡକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ହରିଙ୍କର କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ—

ସଂକର୍ଷଣସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଃ କୌଶିକ୍ଯାଶ୍ ଚ ପୁନର୍ଭଵଃ ଯଦୂନାଂ ଚୈଵ ସମ୍ଭୂତିର୍ ଯାଦଵତ୍ଵଂ ହରେଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସଂକର୍ଷଣଙ୍କର ଜନ୍ମ, କୌଶିକୀଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ଯଦୁବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ନିଜେ ଯାଦବ ରୂପ ଧାରଣ—

ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ ମାତୁଲସ୍ଯ ହରେର୍ଵିଭୋଃ ବାଲଭାଵେ ହରେଃ କ୍ରୀଡା ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଶଂକରାର୍ଚନମ୍

ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟତା, ମହାବଳୀ ହରିଙ୍କର ମାମା, ହରିଙ୍କର ଶିଶୁବେଳିର ଖେଳ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶଙ୍କରଙ୍କର ପୂଜା—

ନାରସ୍ଯ ଚ ତଥୋତ୍ପତ୍ତିଃ କପାଲେ ଵୈଷ୍ଣଵାଦ୍ଧରାତ୍ ଭୂଭାରନିଗ୍ରହାର୍ଥେ ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାରାଧନଂ ହରେଃ

ବୈଷ୍ଣବ କପାଳରୁ ନରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ଭୂଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଉପାସନା—

ଵୈନ୍ଯେନ ପୃଥୁନା ଭୂମେଃ ପୁରା ଦୋହପ୍ରଵର୍ତନମ୍ ଦେଵାସୁରେ ପୁରା ଲବ୍ଧୋ ଭୃଗୁଶାପଶ୍ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା

ପୂର୍ବେ ବୈନ୍ୟ ପୃଥୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିର ଦୋହନ, ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା—

କୃଷ୍ଣତ୍ଵେ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ତୁ ନିଲଯୋ ମାଧଵସ୍ଯ ତୁ ଲବ୍ଧୋ ହିତାଯ ଶାପସ୍ତୁ ଦୁର୍ଵାସସ୍ଯାନନାଦ୍ଧରେଃ

କୃଷ୍ଣ ଅବତାରରେ ଦ୍ୱାରକାରେ ମାଧବଙ୍କର ବାସ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପ—

ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକଵିନାଶାଯ ଶାପଃ ପିଣ୍ଡାରଵାସିନାମ୍ ଏରକସ୍ଯ ତଥୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ ତୋମରସ୍ଯୋଦ୍ଭଵସ୍ ତଥା

ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଶାପ, ପିଣ୍ଡାରବାସୀ ଏରକଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ତୁଳ୍ୟ ଭାବେ ଗଦାର ଜନ୍ମ—

ଏରକାଲାଭତୋ ଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଵାଦେ ଵୃଷ୍ଣିଵିଗ୍ରହଃ ଲୀଲଯା ଚୈଵ କୃଷ୍ଣେନ ସ୍ଵକୁଲସ୍ଯ ଚ ସଂହୃତିଃ

ଏରକ ଘାସ ପାଇଁ, ଏକାପରେକା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ, ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ବଂଶର ନାଶ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଭାବେ—

ଏରକାସ୍ତ୍ରବଲେନୈଵ ଗମନଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈଵ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାନଂ ତୁ ସୁଵିସ୍ତରମ୍

ଏରକା ଘାସର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛାମତେ ଗତି ହୁଏ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ପୁରାନ୍ଧକାଗ୍ନିଦକ୍ଷାଣାଂ ଶକ୍ରେଭମୃଗରୂପିଣାମ୍ ମଦନସ୍ଯାଦିଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ ଚାମରାରିଣାମ୍

ପୁରୁଣା ଅନ୍ଧକ, ଅଗ୍ନି, ଦକ୍ଷ, ଇନ୍ଦ୍ର, ହାତୀ, ମୃଗ ଆଦି ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବାମାନେ, ମଦନ ଏବଂ ଆଦିଦେବ, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଅମର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିଷୟରେ—

ହଲାହଲସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ କୃତାଵଜ୍ଞା ପିନାକିନା ଜାଲଂଧରଵଧଶ୍ଚୈଵ ସୁଦର୍ଶନସମୁଦ୍ଭଵଃ

ହଳାହଳ ଦାନବ, ଯାହାକୁ ପିନାକୀ ଅବମାନିତ କରିଥିଲେ; ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ବଧ ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ ଉତ୍ପତ୍ତି—

ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵରାଯୁଧାଵାପ୍ତିସ୍ ତଥା ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ତଥାନ୍ଯାନି ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚରିତାନି ସହସ୍ରଶଃ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବରାୟୁଧ ପ୍ରାପ୍ତି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଅନେକ ଚରିତ୍ର—

ହରେଃ ପିତାମହସ୍ଯାଥ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ପ୍ରଭାଵାନୁଭଵଶ୍ଚୈଵ ଶିଵଲୋକସ୍ଯ ଵର୍ଣନମ୍

ହରି, ପିତାମହ ଓ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଅନୁଭବ, ଏବଂ ଶିବଲୋକର ବର୍ଣ୍ଣନା—

ଭୂମୌ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଲୋକଂ ଚ ପାତାଲେ ହାଟକେଶ୍ଵରମ୍ ତପସାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଵୈଭଵଂ ତଥା

ଭୂମିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ, ପାତାଳରେ ହାଟକେଶ୍ୱର, ତପସ୍ୟାର ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମହିମା—

ଆଧିକ୍ଯଂ ସର୍ଵମୂର୍ତୀନାଂ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତେର୍ଵିଶେଷତଃ ଲିଙ୍ଗେ ଽସ୍ମିନ୍ନାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଵିସ୍ତରେଣାନୁକୀର୍ତ୍ଯତେ

ସମସ୍ତ ରୂପର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ବିଶେଷ କରି ଲିଙ୍ଗ ରୂପର, ଏଠାରେ କ୍ରମିକ ଭାବେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁରାଣସ୍ଯ ସଂକ୍ଷେପଂ କୀର୍ତଯେତ୍ତୁ ଯଃ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି

ଏହି ସାରାଂଶ ବୁଝି, ଯିଏ ପୁରାଣର ସାରକଥା କହେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଅଲିଙ୍ଗୋ ଲିଙ୍ଗମୂଲଂ ତୁ ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲିଙ୍ଗମୁଚ୍ଯତେ ଅଲିଙ୍ଗଃ ଶିଵ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଲିଙ୍ଗଂ ଶୈଵମିତି ସ୍ମୃତମ୍

ଅଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ଲିଙ୍ଗର ମୂଳ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏହିପରି କୁହାଯାଏ। ଅଲିଙ୍ଗକୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଶୈବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚେତି ଯଦାହୁର୍ଲିଙ୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସୈର୍ହୀନଂ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶାଦିଵର୍ଜିତମ୍

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଠାରେ ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରସ ନାହିଁ, ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

ଅଗୁଣଂ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯ୍ଯମ୍ ଅଲିଙ୍ଗଂ ଶିଵଲକ୍ଷଣମ୍ ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶାଦିଲକ୍ଷଣମ୍

ଗୁଣହୀନ, ଚିରନ୍ତନ, ଅକ୍ଷୟ, ଅଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ଶିବଙ୍କ ଚିହ୍ନ; ଯେଉଁଠାରେ ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରସ ଅଛି, ସେଠାରେ ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ଅଛି।

ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ମହାଭୂତଂ ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଵିଗ୍ରହୋ ଜଗତାଂ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଅଲିଙ୍ଗାଦ୍ ଅଭଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ମହାଭୂତ, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ, ଜଗତର ଆକୃତି ଭାବେ, ଲିଙ୍ଗ ଅଲିଙ୍ଗରୁ ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ସପ୍ତଧାଚାଷ୍ଟଧା ଚୈଵ ତଥୈକାଦଶଧା ପୁନଃ ଲିଙ୍ଗାନ୍ଯଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ତଥା ମାଯଯା ଵିତତାନି ତୁ

ସାତ ଭାଗ, ଆଠ ଭାଗ ଏବଂ ପୁଣି ଏଗାର ଭାଗ ଭାବରେ, ଅଲିଙ୍ଗର ଲିଙ୍ଗମାନେ ଏଭଳି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ।

ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଧାନଦେଵାନାଂ ତ୍ରଯମାସୀଚ୍ଛିଵାତ୍ମକମ୍ ଏକସ୍ମାତ୍ତ୍ରିଷ୍ଵଭୂଦ୍ଵିଶ୍ଵମ୍ ଏକେନ ପରିରକ୍ଷିତମ୍

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ପ୍ରଧାନ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏକ ଠାରୁ ତିନି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ଏକ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।

ଏକେନୈଵ ହୃତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ଵେଵଂ ଶିଵେନ ତୁ ଅଲିଙ୍ଗଂ ଚୈଵ ଲିଙ୍ଗଂ ଚ ଲିଙ୍ଗାଲିଙ୍ଗାନି ମୂର୍ତଯଃ

ଏକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲୟ ହୁଏ, ଏହିପରି ଶିବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ବ୍ୟାପିତ। ଅଲିଙ୍ଗ ଓ ଲିଙ୍ଗ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଅଲିଙ୍ଗର ରୂପମାନେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନ।

ଯଥାଵତ୍କଥିତାଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯଂ ଜଗତ୍ ଅଲିଙ୍ଗୀ ଭଗଵାନ୍ ବୀଜୀ ସ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଏହି ଜଗତ। ଅଲିଙ୍ଗ ଭଗବାନ ହେଉଛନ୍ତି ବୀଜ, ସେଉଁଠି ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟନ୍ତା।

ବୀଜଂ ଯୋନିଶ୍ ଚ ନିର୍ବୀଜଂ ନିର୍ବୀଜୋ ବୀଜମୁଚ୍ଯତେ ବୀଜଯୋନିପ୍ରଧାନାନାମ୍ ଆତ୍ମାଖ୍ଯା ଵର୍ତତେ ତ୍ଵିହ

ବୀଜ, ଯୋନି ଓ ନିର୍ବୀଜ; ନିର୍ବୀଜକୁ ବୀଜ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୀଜ, ଯୋନି ଓ ପ୍ରଧାନ ମଧ୍ୟରେ, ଆତ୍ମନାମକ ଅଛି।

ପରମାତ୍ମା ମୁନିର୍ବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ଯବୁଦ୍ଧସ୍ଵଭାଵତଃ ଵିଶୁଦ୍ଧୋ ଽଯଂ ତଥା ରୁଦ୍ରଃ ପୁରାଣେ ଶିଵ ଉଚ୍ଯତେ

ପରମାତ୍ମା, ମୁନି ବ୍ରହ୍ମା, ନିତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧ; ଏଭଳି ରୁଦ୍ର, ପୁରାଣରେ ଯାହାକୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।