ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କଥଂ ଵିମୁକ୍ତିର୍ଵିପ୍ରାଣାଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏହିପରି ମହେଶ୍ୱର ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଧାରଣ ନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇବେ?

ନୃସିଂହେନ ହତଃ ପୂର୍ଵଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷାଗ୍ରଜଃ ଶ୍ରୁତମ୍ କଥଂ ନିଷୂଦିତସ୍ତେନ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଵଦ

ପୂର୍ବରୁ ନୃସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ଭାଇ ହତ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଛୁ; ସେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କିପରି ନିଅସ୍ତ କରାଗଲେ, ତାହା କୁହ।

ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ରାଦ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସମ୍ପନ୍ନସ୍ ତପସ୍ଵୀ ଚାଭଵତ୍ସୁଧୀଃ

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ତପସ୍ବୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ।

ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶଂ ପୂଜଯାମାସ ଚାଵ୍ଯଯମ୍ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵଦେଵଭଵୋଦ୍ଭଵମ୍

ଜନ୍ମରୁ ନିରନ୍ତର, ସେ ଅବିନାଶୀ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଠୁ ଜ୍ଞାନୀ, ସବୁଠି ବ୍ୟାପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ତମାଦିପୁରୁଷଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପିଣମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଧିପତିଂ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିସଂହାରକାରଣମ୍

ସେ ଆଦିପୁରୁଷ, ପରବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାୟକ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର କାରଣ—ସେଠିକୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ସୋ ଽପି ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତଥାଭୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ସମାହିତମ୍ ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ଗୋଵିନ୍ଦେତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଏପରି ଶାନ୍ତ ଓ ଧ୍ୟାନରତ ଦେଖି, ବାରମ୍ବାର 'ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ଓ 'ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ।

ସ୍ତୁଵନ୍ତଂ ପ୍ରାହ ଦେଵାରିଃ ପ୍ରଦହନ୍ନିଵ ପାପଧୀଃ ନ ମାଂ ଜାନାସି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାମରେଶ୍ଵରମ୍

ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବରେ ଜଳୁଥିବା ପରି କହିଲେ, 'ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିନାହା, ମୁଁ ସବୁ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁ।'

ପ୍ରହ୍ରାଦ ଵୀର ଦୁଷ୍ପୁତ୍ର ଦ୍ଵିଜଦେଵାର୍ତିକାରଣମ୍ କୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପଦ୍ମଜୋ ଵାପି ଶକ୍ରଶ୍ ଚ ଵରୁଣୋ ଽଥଵା

'ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅବିବେକୀ ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ, କିଏ ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, କିଏ ପଦ୍ମଯ, କିଏ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ବରୁଣ?'

ଵାଯୁଃ ସୋମସ୍ତଥେଶାନଃ ପାଵକୋ ମମ ଯଃ ସମଃ ମାମେଵାର୍ଚଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ନାରାଯଣଂ ସଦା

'ବାୟୁ, ସୋମ, ଈଶାନ, ପାବକ—ମୋ ସମାନ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି—ତୁମେ ମୋତେ ଏକାକି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କର; ସବୁବେଳେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କର।'

ପ୍ରହ୍ରାଦ ଜୀଵିତେ ଵାଞ୍ଛା ତଵୈଷା ଶୃଣୁ ଚାସ୍ତି ଚେତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ସୁଧୀଃ

'ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯଦି ତୁମେ ଜୀବନ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଶୁଣ, ଯଦି କିଛି ଆଶା ଅଛି।' ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ—

ପ୍ରହ୍ରାଦଃ ପୂଜଯାମାସ ନମୋ ନାରାଯଣେତି ଚ ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ସର୍ଵଦୈତ୍ଯକୁମାରକାନ୍

ପ୍ରହ୍ଲାଦ 'ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ପୂଜା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦାଇତ୍ୟପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବାକୁ ଶିଖାଇଲେ।

ଅଧ୍ଯାପଯାମାସ ଚ ତାଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ ସୁଶୋଭନାମ୍ ଦୁର୍ଲଙ୍ଘ୍ଯାଂ ଚାତ୍ମନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରାଦିଭିର୍ ଅପି ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଯାହାକି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ନିଜେ ଅନୁଭବ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ।

ପୁତ୍ରେଣ ଲଙ୍ଘିତାମାଜ୍ଞାଂ ହିରଣ୍ଯଃ ପ୍ରାହ ଦାନଵାନ୍ ଏତଂ ନାନାଵିଧୈର୍ଵଧ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରଂ ହନ୍ତୁମର୍ହଥ

ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବମାନୋଁକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଅନେକ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ଏହାକୁ ମାର।'

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତଦା ତେନ ଦୈତ୍ଯେନ ସୁଦୁରାତ୍ମନା ନିଜଘ୍ନୁର୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭୃତ୍ଯଂ ପ୍ରହ୍ରାଦମଵ୍ଯଯମ୍

ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଥିବା ଦାଇତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅବିନାଶୀ ଭୃତ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ତତ୍ର ତତ୍ପ୍ରତିକୃତଂ ତଦା ସୁରୈର୍ ଦୈତ୍ଯରାଜତନଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କ୍ଷୀରଵାରିନିଧିଶାଯିନଃ ପ୍ରଭୋର୍ ନିଷ୍ଫଲଂ ତ୍ଵଥ ବଭୂଵ ତେଜସା

ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦାଇତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଯେଉଁ କିଛି କରିଥିଲେ, ଦୁଇଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଇଗଲା।

ତଦାଥ ଗର୍ଵଭିନ୍ନସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପ୍ରଭୁଃ ତତ୍ରୈଵାଵିରଭୂଦ୍ଧନ୍ତୁଂ ନୃସିଂହାକୃତିମାସ୍ଥିତଃ

ଏହିପରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହେବା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ।

ଜଘାନ ଚ ସୁତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପିତରଂ ଦାନଵାଧମମ୍ ବିଭେଦ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ କରଜୈର୍ ନିଶିତୈଃ ଶତୈଃ

ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦେଖି, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ ଓ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶତଶଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ତାଙ୍କୁ ଫାଟିଦେଲେ।

ତତୋ ନିହତ୍ଯ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସବାନ୍ଧଵମଘାପହଃ ପୀଡଯାମାସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵାପରଃ

ସେଇ ଦାଇତ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିଜନ ସହିତ ମାରିଦେଇ, ପାପ ନାଶକ ପ୍ରଭୁ ଦାଇତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ନାଦୈସ୍ତସ୍ଯ ନୃସିଂହସ୍ଯ ଘୋରୈର୍ଵିତ୍ରାସିତଂ ଜଗତ୍ ଆ ବ୍ରହ୍ମଭୁଵନାଦ୍ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଚଚାଲ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ

ନରସିଂହଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲା; ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳମାନେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁରାସୁରମହୋରଗସିଦ୍ଧସାଧ୍ଯାସ୍ ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେ ହରିଵିରିଞ୍ଚିମୁଖା ନୃସିଂହମ୍ ଧୈର୍ଯଂ ବଲଂ ଚ ସମଵାପ୍ଯ ଯଯୁର୍ଵିସୃଜ୍ଯ ଆ ଦିଙ୍ମୁଖାନ୍ତମ୍ ଅସୁରକ୍ଷଣତତ୍ପରାଶ୍ ଚ

ଏହା ଦେଖି, ଦେବତା, ଦାସ୍ୟୁ, ମହାନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟମାନେ—ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ—ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଆର୍ଜନ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ଦାସ୍ୟୁମାନୋଁକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ତତସ୍ତୈର୍ଗତୈଃ ସୈଷ ଦେଵୋ ନୃସିଂହଃ ସହସ୍ରାକୃତିଃ ସର୍ଵପାତ୍ ସର୍ଵବାହୁଃ ସହସ୍ରେକ୍ଷଣଃ ସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିନେତ୍ରସ୍ ତଦା ସଂସ୍ଥିତଃ ସର୍ଵମାଵୃତ୍ଯ ମାଯୀ

ତାଙ୍କମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେଇ ଦେବତା ନରସିଂହ, ହଜାର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି, ହଜାର ହାତ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଚକ୍ଷୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରି ମାୟାଧୀନ ରହିଲେ।

ତଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠା ଲୋକା ଲୋକାଚଲେ ସ୍ଥିତାଃ ସବ୍ରହ୍ମକାଃ ସସାଧ୍ଯାଶ୍ ଚ ସଯମାଃ ସମରୁଦ୍ଗଣାଃ

ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟ, ଯମ, ମରୁତ୍ଗଣ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ପରାତ୍ପରତରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ଵାତ୍ ତତ୍ତ୍ଵତମଂ ଭଵାନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ତୁ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରମାତ୍ମା ଜଗନ୍ମଯଃ

'ଆପଣେ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଥିବା ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଥିବା ସାର, ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଆଲୋକ, ପରମ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା।'

ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମମଯଃ ଶୁଭଃ ଵାଗତୀତୋ ନିରାଲଂବୋ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ନିରୁପପ୍ଲଵଃ

ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯେଉଁଠି ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ ରହିଛି, ଏହା ମଙ୍ଗଳମୟ, କଥା ଦ୍ୱାରା ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ, କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ ଓ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନାହିଁ।

ଯଜ୍ଞଭୁଗ୍ଯଜ୍ଞମୂର୍ତିସ୍ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞିନାଂ ଫଲଦଃ ପ୍ରଭୁଃ ଭଵାନ୍ମତ୍ସ୍ଯାକୃତିଃ କୌର୍ମମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଜଗତି ସ୍ଥିତଃ

ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ଭୋଗତା, ଯଜ୍ଞର ଆକୃତି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ। ତୁମେ ମାଛ ଓ କଚ୍ଛପ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ସଂସାରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛ।

ଵାରାହୀଂ ଚୈଵ ତାଂ ସୈଂହୀମ୍ ଆସ୍ଥାଯେହଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଦେଵାନାଂ ଦେଵରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନିହତ୍ଯ ଦିତିଜେଶ୍ଵରମ୍

ତୁମେ ବରାହ ଓ ସିଂହ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲ।

ଦ୍ଵିଜଶାପଚ୍ଛଲେନୈଵମ୍ ଅଵତୀର୍ଣୋ ଽସି ଲୀଲଯା ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଯତ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯଂ ହି ଭଵାନ୍ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍

ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଶାପକୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୁମେ ଲୀଳାରେ ଅବତରଣ କରିଛ। ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତୁମେ ନିଜେ।

ଭଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭଵାନ୍ ରୁଦ୍ରୋ ଭଵାନେଵ ପିତାମହଃ ଭଵାନାଦିର୍ଭଵାନନ୍ତୋ ଭଵାନେଵ ଵଯଂ ଵିଭୋ

ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା। ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ତୁମେ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହେଉଛ।

ଭଵାନେଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଲାପେନ କିମୀଶ୍ଵର ମାଯଯା ବହୁଧା ସଂସ୍ଥମ୍ ଅଦ୍ଵିତୀଯମଯଂ ପ୍ରଭୋ

ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ନିଜେ, ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ, ପ୍ରଭୁ? ତୁମର ମାୟାରେ ବହୁ ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱରୂପ।