ଶତଦ୍ରୋଣସମଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆଢକେ ଽପି ଵିଧୀଯତେ ଵିତ୍ତହୀନସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଶତ ଡ୍ରୋଣ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଆଢ଼କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ଧନହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗମୁରଜତିମିରାପଟହାଦିଭିଃ ଵାଦିତ୍ରୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ ନିନାଦୈର୍ଵିଵିଧୈରପି
ଭେରି, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ, ବାଁଶୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା,
ଜାଗରଂ କାରଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାର୍ଥଯେଚ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସ ଭୃତ୍ଯପୁତ୍ରଦାରୈଶ୍ ଚ ତଥା ସଂବନ୍ଧିବାନ୍ଧଵୈଃ
ଯିଏ ଜାଗରଣ କରାଏ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଦାସ, ପୁଅ, ଝିଅ, ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ,
ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାର୍ଥଯେଲ୍ଲିଙ୍ଗମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯହୀନଂ କ୍ରିଯାହୀନଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ସମସ୍ତେ ମିଶି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦ୍ରବ୍ୟ, କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥାଏ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର।
କୃତଂ ଵା ନ କୃତଂ ଵାପି କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ଶଙ୍କର ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଜପେଦ୍ରୁଦ୍ରଂ ତ୍ଵରିତଂ ଶାନ୍ତିମେଵ ଚ
ହେ ଶଙ୍କର, କରିଥିଲି କିମ୍ବା ନ କରିଥିଲି, ଆପଣ ମୁଁକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ—ଏହିପରି କହି, ଲୋକେ ଶୀଘ୍ର ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଜପିତ୍ଵୈଵଂ ମହାବୀଜଂ ତଥା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ଯ ଵୈ ସ ଏଵଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
ଏଭଳି ମହାବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଯଥା ମୃତଃ ତଥୈଵ ମମ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ ଫଳ ବାରାଣସୀରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ଲଭିଥାଏ; ଏହିପରି ମୋ ସାମୀପ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥମିଦଂ କାର୍ଯଂ ମଦ୍ଭକ୍ତୈର୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ଯେ ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ତେ ଭକ୍ତା ନ ଭଵନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ମୋ ପ୍ରିତି ପାଇଁ, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଯେମାନେ ଏହା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ଦେଵୀ ଗତ୍ଵା ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଙ୍ଗଂ ପଯସା ଚ ଘୃତେନ ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପାଣି ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।
ଅର୍ଚଯାମାସ ଦେଵେଶଂ ରୁଦ୍ରଂ ଭୁଵନନାଯକମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତେ ଚ ତପସା ମନ୍ଦରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେଠାରେ ଦେବମାନ୍ୟ ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ମନ୍ଦର ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ।
କଲ୍ପଯାମାସ ଵୈ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମନ୍ଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦରେ ତତ୍ରାନ୍ଧକଂ ମହାଦୈତ୍ଯଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସୁତଂ ପ୍ରଭୁଃ
ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେଠି ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ମହାଦାନବ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଦୟା କରିଲେ।
ଅନୁଗୃହ୍ଯ ଗଣତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରାପଯାମାସ ଲୀଲଯା ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କଥାସର୍ଵସ୍ଵମାଦରାତ୍
ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ଖେଳ କରି କରି ଗଣର ପଦବୀ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା, ଗଳ୍ପର ସାର ଆଦର ସହିତ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସହସା ଲଭେତ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେସବୁ ଏକାଥରେ ପାଇଯାଏ।
ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାନ୍ କୃତଶୌଚାନ୍ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାନ୍ ସ ଏଵ ସର୍ଵଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
କିମ୍ବା ଯଦି ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶ୍ରବଣ କରାଏ, ସେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଅନ୍ଧକୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ମନ୍ଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦରେ ଦମିତସ୍ତୁ କଥଂ ଲେଭେ ଗାଣପତ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରାତ୍
ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ଦମିତ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ଧକ ନାମକ ଦାନବରାଜ କିପରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ଗଣପତିର ପଦବୀ ପାଇଲେ?
ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ ଅନ୍ଧକାନୁଗ୍ରହଂ ଚୈଵ ମନ୍ଦରେ ଶୋଷଣଂ ତଥା
ତୁମେ ଯେପରି ଶୁଣିଛ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ମନ୍ଦରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କୃପା ଓ ସେଠାରେ ଘଟିଥିବା ଶୋଷଣ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହ।
ଵରଲାଭମଶେଷଂ ଚ ପ୍ରଵଦାମି ସମାସତଃ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ତନଯୋ ହିରଣ୍ଯନଯନୋପମଃ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ବିଷୟରେ କହିବି: ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ, ସୁନା ପରି ଦେହ ଥିବା,
ପୁରାନ୍ଧକ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ ତପସା ଲବ୍ଧଵିକ୍ରମଃ ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵମଵାପ୍ଯ ଚ
ପୂର୍ବେ ଅନ୍ଧକ ନାମରେ ପରିଚିତ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଖିଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜିତ୍ଵା ଚେନ୍ଦ୍ରପୁରଂ ପୁରା ଲୀଲଯା ଚାପ୍ରଯତ୍ନେନ ତ୍ରାସଯାମାସ ଵାସଵମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଉପଭୋଗ କରି, ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରର ନଗର ଜିତିଥିଲେ; ସହଜରେ ଏବଂ ଖେଳ କରି କରି ବାସବଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ।
ବାଧିତାସ୍ତାଡିତା ବଦ୍ଧାଃ ପାତିତାସ୍ତେନ ତେ ସୁରାଃ ଵିଵିଶୁର୍ମନ୍ଦରଂ ଭୀତା ନାରାଯଣପୁରୋଗମାଃ
ସେ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଦୁଃଖିତ, ପିଟାଯାଇ, ବାନ୍ଧାଯାଇ, ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନାରାୟଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ମନ୍ଦରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏଵଂ ସଂପୀଡ୍ଯ ଵୈ ଦେଵାନ୍ ଅନ୍ଧକୋ ଽପି ମହାସୁରଃ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗିରିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନ୍ଦରଂ ଚାରୁକନ୍ଦରମ୍
ଏଭଳି ଦେବମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ଅନ୍ଧକ ମହାଦାନବ ଅଚାନକ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତସ୍ତେ ସମସ୍ତାଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସସାଧ୍ଯାଃ ସୁରେଶଂ ମହେଶଂ ପୁରେତ୍ଯାହୁରେଵମ୍ ଦ୍ରୁତଂ ଚାଲ୍ପଵୀର୍ଯପ୍ରଭିନ୍ନାଙ୍ଗଭିନ୍ନା ଵଯଂ ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନିକୃତ୍ତାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସାଧ୍ୟମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ଯାଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମର ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, ଦାନବରାଜଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆମେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇଛୁ।'
ଇତୀଦମଖିଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାଗମମ୍ ଅନୌପମମ୍ ଗଣେଶ୍ଵରୈଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଅନ୍ଧକାଭିମୁଖଂ ଯଯୌ
ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ଅପୂର୍ବ ଦାନବ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜାଣି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ସହ ଗଣପତିମାନେ ସହିତ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇଲେ।
ଜଯେତି ଵାଚା ଭଗଵନ୍ତମ୍ ଊଚୁଃ କିରୀଟବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲଯଃ ସମନ୍ତାତ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ହାତ ଯୋଡି, ସେମାନେ ଜୟ ଧ୍ୱନି କରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଅଥାଶେଷାସୁରାଂସ୍ତସ୍ଯ କୋଟିକୋଟିଶତୈସ୍ ତତଃ ଭସ୍ମୀକୃତ୍ଯ ମହାଦେଵୋ ନିର୍ବିଭେଦାନ୍ଧକଂ ତଦା
ତାପରେ ମହାଦେବ ଅସଂଖ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରି, ସେଇ ସମୟରେ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ଭେଦିଲେ।
ଶୂଲେନ ଶୂଲିନା ପ୍ରୋତଂ ଦଗ୍ଧକଲ୍ମଷକଞ୍ଚୁକମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ଧକଂ ନନାଦେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସ ପିତାମହଃ
ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବେଧି, ତାଙ୍କର ପାପ ଜଳିଯିବା ଦେଖି, ପିତାମହ ନମସ୍କାର କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ।
ତନ୍ନାଦଶ୍ରଵଣାନ୍ନେଦୁର୍ ଦେଵା ଦେଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମ୍ ନନୃତୁର୍ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ମୁମୁଦୁର୍ଗଣପୁଙ୍ଗଵାଃ
ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗଣମାନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସସୃଜୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଦେଵାଃ ଶଂଭୋସ୍ତଦୋପରି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଖିଲଂ ହର୍ଷାନ୍ ନନନ୍ଦ ଚ ନନାଦ ଚ
ଦେବତାମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ, ତିନି ଲୋକ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଲେ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଦଗ୍ଧୋ ଽଗ୍ନିନା ଚ ଶୂଲେନ ପ୍ରୋତଃ ପ୍ରେତ ଇଵାନ୍ଧକଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ଭାଵମାସ୍ଥାଯ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଚେତସା
ଅନ୍ଧକ, ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଓ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବେଧାଯାଇ, ମୃତଦେହ ପରି, ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବ ଧାରଣ କରି ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଽପି ଦେଵେନ ଦଗ୍ଧୋ ଯସ୍ମାଚ୍ଛିଵେନ ଵୈ ଆରାଧିତୋ ମଯା ଶଂଭୁଃ ପୁରା ସାକ୍ଷାନ୍ମହେଶ୍ଵରଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେବ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲି, ଯିଏକି ମୁଁ ପୂର୍ବେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ପୂଜା କରିଥିଲି।