ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପଶ୍ଯ ପୁଣ୍ଯାନି ଲିଙ୍ଗାନି ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାନି ତୁ ଏଵମେତାନି ପୁଣ୍ଯାନି ମନ୍ନିଵାସାନି ପାର୍ଵତି

ପାର୍ବତୀ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏହିପରି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମୋର ନିବାସ।

କଥିତାନି ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ଗୁହ୍ଯଂ ଚାନ୍ଯଦିଦଂ ଶୃଣୁ ଚତୁଃକ୍ରୋଶଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ କ୍ଷେତ୍ରମେତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ମୁଁ ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାମାନେ କହିଛି; ଏବେ ଆଉ ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସବୁ ଦିଗକୁ ଚାରି କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

ଯୋଜନଂ ଵିଦ୍ଧି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ଽମୃତପ୍ରଦମ୍ ମହାଲଯଗିରିସ୍ଥଂ ମାଂ କେଦାରେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ଚାରୁଅଙ୍ଗି, ଏହା ଗୋଟିଏ ଯୋଜନ ଦୂରିକ; ମୃତ୍ୟୁ ବେଳେ ଏହିଠାରୁ ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳେ। ମୁଁ ମହାଲୟ ପାହାଡ଼ ଓ କେଦାରରେ ବିରାଜି ଅଛି।

ଗଣତ୍ଵଂ ଲଭତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ମୋକ୍ଷୋ ହ୍ଯଵାପ୍ଯତେ ଗାଣପତ୍ଯଂ ଲଭେଦ୍ଯସ୍ମାଦ୍ ଯତଃ ସା ମୁକ୍ତିରୁତ୍ତମା

ଏଠାକୁ ଦେଖିଲେ ଗଣ ଭାବ ପାଇଯାଏ; ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ। ଏଠାରୁ ଗଣପତି ପଦ ମିଳେ, କାରଣ ଏହି ମୁକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।

ତତୋ ମହାଲଯାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ କେଦାରାନ୍ମଧ୍ଯମାଦପି ସ୍ମୃତଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ କ୍ଷେତ୍ରମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତଂ ଵରାନନେ

ବରାନନେ, ମହାଲୟ, କେଦାର ଓ ମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟରୁ, ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର 'ଅବିମୁକ୍ତ' ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି।

କେଦାରଂ ମଧ୍ଯମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ସ୍ଥାନଂ ଚୈଵ ମହାଲଯମ୍ ମମ ପୁଣ୍ଯାନି ଭୂର୍ଲୋକେ ତେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମଂ ତ୍ଵିଦମ୍

କେଦାର, ମଧ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ମହାଲୟ ନାମକ ସ୍ଥାନ—ଏମାନେ ମୋର ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, କିନ୍ତୁ ଏହିଠି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯତଃ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵିମେ ଲୋକାସ୍ ତତଃ କ୍ଷେତ୍ରମିଦଂ ଶୁଭମ୍ କଦାଚିନ୍ନ ମଯା ମୁକ୍ତମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତଂ ତତୋ ଽଭଵତ୍

ଏଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଶୁଭ; ମୁଁ କେବେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ଅବିମୁକ୍ତ' କୁହାଯାଏ।

ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଙ୍ଗଂ ମମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେହ ମାନଵଃ ସଦ୍ଯଃ ପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପଶୁପାଶୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠି ମୋର 'ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର' ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷ ସାଥିକ୍ଷଣରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଶୈଲେଶଂ ସଂଗମେଶଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଲୀନଂ ମଧ୍ଯମେଶ୍ଵରମ୍ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭମ୍ ଈଶାନଂ ଗୋପ୍ରେକ୍ଷଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍

ଶୈଳେଶ, ସଂଗମେଶ, ସ୍ୱର୍ଳୀନ, ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଈଶାନ, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ—

ଉପଶାନ୍ତଂ ଶିଵଂ ଚୈଵ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଥାନନିଵାସିନମ୍ ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରେଶଂ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ଵରମ୍

ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ, ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାନର ବାସିନ୍ଦା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ ଓ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର—

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଜାଯତେ ମର୍ତ୍ଯଃ ସଂସାରେ ଦୁଃଖସାଗରେ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମହାଦେଵୋ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍

ଏହିମାନେ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷ ପୁନର୍ବାର ସଂସାର ଦୁଃଖ ସାଗରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହାନ୍ତି। ଏପରି କହି, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ।

ଵିଲୋକ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦେଵଦେଵେ ମହେଶ୍ଵରେ ଅକସ୍ମାଦଭଵତ୍ସର୍ଵଃ ସ ଦେଶୋଜ୍ଜ୍ଵଲିତୋ ଯଥା

ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ହଠାତ୍ ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନଟି ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଯେପରି ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇଛି।

ତତଃ ପାଶୁପତାଃ ସିଦ୍ଧା ଭସ୍ମାଭ୍ଯଙ୍ଗସିତପ୍ରଭାଃ ମାହେଶ୍ଵରା ମହାତ୍ମାନସ୍ ତଥା ଵୈ ନିଯତଵ୍ରତାଃ

ତାପରେ ପାଶୁପତ ସିଦ୍ଧମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଧଳା ଅଭା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ବହଵଃ ଶତଶୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହେଶ୍ଵରମ୍ ପୁନର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଯୋଗେଶଂ ଧ୍ଯାନଯୋଗଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ସେଠାକୁ ଶତେ ଶତେ ଲୋକ ଆସି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ପୁନି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ଦେଖି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।

ତସ୍ଥୁରାତ୍ମାନମାସ୍ଥାଯ ଲୀଯମାନା ଇଵେଶ୍ଵରେ ସ୍ଥିତାନାଂ ସ ତଦା ତେଷାଂ ଦେଵଦେଵ ଉମାପତିଃ

ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଯେପରି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦେବଦେବ, ଉମାପତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ସ ବିଭ୍ରତ୍ପରମାଂ ମୂର୍ତିଂ ବଭୂଵ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦିହୈକସ୍ଥଂ କର୍ତୁମ୍ ଅନ୍ତ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ପ୍ରଭୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏମିତି ଅବସ୍ଥାନ କଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ତାଂ ପରମାଂ ମୂର୍ତିମ୍ ଆସ୍ଥିତସ୍ଯ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋଃ ନ ଶଶାକ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ହୃଷ୍ଟରୋମା ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜା

ଯେତେବେଳେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ସେ ପରମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ଖଡ଼ିଉଠିଲା, ସେ ପୁନି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତତସ୍ତ୍ଵଦୃଷ୍ଟମାକାରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସା ପ୍ରକୃତିସ୍ଥିତମ୍ ପ୍ରକୃତେର୍ମୂର୍ତିମାସ୍ଥାଯ ଯୋଗେନ ପରମେଶ୍ଵରୀ

ତାପରେ, ତୁମେ ଦେଖିନଥିବା ଏହି ଆକାର ଉପଲବ୍ଧି କରି, ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତିର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ତଂ ଶଶାକ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ହରସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ତତସ୍ତେ ଲଯମାଧାଯ ଯୋଗିନଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ

ତାପରେ ସେ ପୁନି ହର ଏବଂ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ; ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ଲୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଵିଵିଶୁର୍ହୃଦଯଂ ସର୍ଵେ ଦଗ୍ଧସଂସାରବୀଜିନଃ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ଯ ଵୈ ବୀଜଂ ସଂସ୍ମରନ୍ତଃ ସୁଶୋଭନମ୍

ସମସ୍ତେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସଂସାରର ମୂଳ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ।

ସର୍ଵପାପହରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପୁରା ଚୈଵ ପ୍ରକାଶିତମ୍ ନୀଲଲୋହିତମୂର୍ତିସ୍ଥଂ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରେ ଵପୁଃ ଶୁଭମ୍

ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ପୁନି ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ରୂପରେ ଶୁଭ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୈଲଜା ପ୍ରାହ ହୃଷ୍ଟସର୍ଵତନୂରୁହା ସ୍ତୁଵତୀ ଚରଣୌ ନତ୍ଵା କ ଇମେ ଭଗଵନ୍ନିତି

ସେଉଁଠି ଶୈଳପୁତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମଗ୍ର ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ପ୍ରଶଂସା କରି, ପାଦେ ନମସ୍କାର କରି, ପଚାରିଲେ— 'ଭଗବନ୍ତ, ଏମାନେ କିଏ?'

ତାମୁଵାଚ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ ତଦା ଦେଵୀଂ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜାମ୍ ମଦୀଯଂ ଵ୍ରତମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭକ୍ତିମଦ୍ଭିର୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ

ତାପରେ ଦେବମାନ୍ୟ ସେ ଦେବୀ, ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୋ ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରି, ଏହି ଭକ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—'

ଯୈର୍ଯୈର୍ଯୋଗା ଇହାଭ୍ଯସ୍ତାସ୍ ତେଷାମ୍ ଏକେନ ଜନ୍ମନା କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ମମ ଭାମିନି

'ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଜନ୍ମରେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ—'

ଅନୁଗ୍ରହୋ ମଯା ହ୍ଯେଵଂ କ୍ରିଯତେ ମୂର୍ତିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଏତନ୍ ମହତ୍ କ୍ଷେତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈଃ ସେଵିତଂ ତଥା

'ମୁଁ ନିଜ ରୂପରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରେ, ତେଣୁ ଏହି ମହାପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ସେବା କରନ୍ତି—'

ଶ୍ରୁତିମଦ୍ଭିଶ୍ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସଂସିଦ୍ଧୈଶ୍ ଚ ତପସ୍ଵିଭିଃ ପ୍ରତିମାସଂ ତଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପ୍ରତିମାସଂ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍

'ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସିଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀମାନେ, ପ୍ରତିମାସ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହିଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।'

ଉଭଯୋଃ ପକ୍ଷଯୋର୍ଦେଵି ଵାରାଣସ୍ଯାମୁପାସ୍ଯତେ ଶଶିଭାନୂପରାଗେ ଚ କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ

'ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ, ହେ ଦେବୀ, କାଶୀରେ ଏହିଠାରେ ପୂଜା ହୁଏ, ବିଶେଷ କରି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ।'

ସର୍ଵପର୍ଵସୁ ପୁଣ୍ଯେଷୁ ଵିଷୁଵେଷ୍ଵଯନେଷୁ ଚ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ଜାହ୍ନଵୀମ୍

'ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ପର୍ବ, ବିଷୁ ଓ ଅୟନରେ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ କାଶୀରେ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠି ଜାହ୍ନବୀ—'

ଉତ୍ତରପ୍ରଵହାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ମମ ମୌଲିଵିନିଃସୃତାମ୍ ପିତୁସ୍ତେ ଗିରିରାଜସ୍ଯ ଶୁଭାଂ ହିମଵତଃ ସୁତାମ୍

'ଉତ୍ତରକୁ ବହୁଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀ, ଯାହା ମୋ ମୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ସରିତ, ଏବଂ ତୁମ ପିତା ହିମାଲୟଙ୍କର ଶୁଭ କନ୍ୟା, ହେ ହିମବନ୍ତୀ।'