ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସ୍ଥାପିତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚାପି ସଂଗମେ ଲିଙ୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ ସଂଗମେଶ୍ଵରମ୍ ଇତ୍ଯେଵଂ ଖ୍ଯାତଂ ଜଗତି ଦୃଶ୍ଯତାମ୍

ସଂଗମରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ଏହା 'ସଂଗମେଶ୍ୱର' ଭାବେ ଜଗତରେ ପରିଚିତ, ଏହାକୁ ଦେଖ।

ସଂଗମେ ଦେଵନଦ୍ଯା ହି ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମନୁଜଃ ଶୁଚିଃ ଅର୍ଚଯେତ୍ ସଂଗମେଶ୍ଵରଂ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମଭଯଂ କୁତଃ

ଦେବନଦୀର ସଂଗମରେ ଶୁଦ୍ଧ ମଣିଷ ସ୍ନାନ କରି, ସଂଗମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ—ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଜନ୍ମର ଭୟ କେଉଁଠୁ ରହିବ?

ଇଦଂ ମନ୍ଯେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରଂ ନିଵାସୋ ଯୋଗିନାଂ ପରମ୍ କ୍ଷେତ୍ରମଧ୍ଯେ ଚ ଯତ୍ରାହଂ ସ୍ଵଯଂ ଭୂତ୍ଵାଗ୍ରମାସ୍ଥିତଃ

ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ମହାକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ମନେ କରେ, ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ମଧ୍ଯମେଶ୍ଵରମିତ୍ଯେଵଂ ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵସୁରାସୁରୈଃ ସିଦ୍ଧାନାଂ ସ୍ଥାନମେତଦ୍ଧି ମଦୀଯଵ୍ରତଧାରିଣାମ୍

ଏହି ଠାରୁକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ 'ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଏହା ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ମୋର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ।

ଯୋଗିନାଂ ମୋକ୍ଷଲିପ୍ସୂନାଂ ଜ୍ଞାନଯୋଗରତାତ୍ମନାମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈନଂ ମଧ୍ଯମେଶାନଂ ଜନ୍ମ ପ୍ରତି ନ ଶୋଚତି

ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ମୁକ୍ତି ଆଶା କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଯୋଗରେ ମନ ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସ୍ଥାପିତଂ ଲିଙ୍ଗମେତତ୍ତୁ ଶୁକ୍ରେଣ ଭୃଗୁସୂନୁନା ନାମ୍ନା ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରଂ ନାମ ସର୍ଵସିଦ୍ଧାମରାର୍ଚିତମ୍

ଏହି ଲିଙ୍ଗଟି ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଏହାକୁ 'ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈନଂ ନିଯତଃ ସଦ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ ମୃତଶ୍ ଚ ନ ପୁନର୍ଜନ୍ତୁଃ ସଂସାରୀ ତୁ ଭଵେନ୍ନରଃ

ଏହି ଠାରୁକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସାଥିକ୍ଷଣରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ପୁନର୍ବାର ସଂସାରରେ ପଡ଼ିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ପୁରା ଜମ୍ବୂକରୂପେଣ ଅସୁରୋ ଦେଵକଣ୍ଟକଃ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହି ଵରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗୋମାଯୁର୍ବନ୍ଧଶଙ୍କିତଃ

ପୂର୍ବେ ଦେବକଣ୍ଠକ ନାମକ ଦାନବ ଜମ୍ବୁକ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଦୟା ପାଇ, ଗୋମାୟୁ ବନ୍ଧନକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।

ନିହତୋ ହିମଵତ୍ପୁତ୍ରି ଜମ୍ବୂକେଶସ୍ତତୋ ହ୍ଯହମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ଜଗତି ଖ୍ଯାତଂ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତମ୍

ମୁଁ ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର ଆକାରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲି; ଏହିପରି, ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈନମପି ଦେଵେଶଂ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଗ୍ରହୈଃ ଶୁକ୍ରପୁରୋଗୈଶ୍ ଚ ଏତାନି ସ୍ଥାପିତାନି ହ

ଏହି ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହମାନେ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି।

ପଶ୍ଯ ପୁଣ୍ଯାନି ଲିଙ୍ଗାନି ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାନି ତୁ ଏଵମେତାନି ପୁଣ୍ଯାନି ମନ୍ନିଵାସାନି ପାର୍ଵତି

ପାର୍ବତୀ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏହିପରି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମୋର ନିବାସ।

କଥିତାନି ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ ଗୁହ୍ଯଂ ଚାନ୍ଯଦିଦଂ ଶୃଣୁ ଚତୁଃକ୍ରୋଶଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ କ୍ଷେତ୍ରମେତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ମୁଁ ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାମାନେ କହିଛି; ଏବେ ଆଉ ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସବୁ ଦିଗକୁ ଚାରି କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

ଯୋଜନଂ ଵିଦ୍ଧି ଚାର୍ଵଙ୍ଗି ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ଽମୃତପ୍ରଦମ୍ ମହାଲଯଗିରିସ୍ଥଂ ମାଂ କେଦାରେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ଚାରୁଅଙ୍ଗି, ଏହା ଗୋଟିଏ ଯୋଜନ ଦୂରିକ; ମୃତ୍ୟୁ ବେଳେ ଏହିଠାରୁ ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳେ। ମୁଁ ମହାଲୟ ପାହାଡ଼ ଓ କେଦାରରେ ବିରାଜି ଅଛି।

ଗଣତ୍ଵଂ ଲଭତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ମୋକ୍ଷୋ ହ୍ଯଵାପ୍ଯତେ ଗାଣପତ୍ଯଂ ଲଭେଦ୍ଯସ୍ମାଦ୍ ଯତଃ ସା ମୁକ୍ତିରୁତ୍ତମା

ଏଠାକୁ ଦେଖିଲେ ଗଣ ଭାବ ପାଇଯାଏ; ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ। ଏଠାରୁ ଗଣପତି ପଦ ମିଳେ, କାରଣ ଏହି ମୁକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।

ତତୋ ମହାଲଯାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ କେଦାରାନ୍ମଧ୍ଯମାଦପି ସ୍ମୃତଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ କ୍ଷେତ୍ରମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତଂ ଵରାନନେ

ବରାନନେ, ମହାଲୟ, କେଦାର ଓ ମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟରୁ, ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର 'ଅବିମୁକ୍ତ' ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି।

କେଦାରଂ ମଧ୍ଯମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ସ୍ଥାନଂ ଚୈଵ ମହାଲଯମ୍ ମମ ପୁଣ୍ଯାନି ଭୂର୍ଲୋକେ ତେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମଂ ତ୍ଵିଦମ୍

କେଦାର, ମଧ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ମହାଲୟ ନାମକ ସ୍ଥାନ—ଏମାନେ ମୋର ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, କିନ୍ତୁ ଏହିଠି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯତଃ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵିମେ ଲୋକାସ୍ ତତଃ କ୍ଷେତ୍ରମିଦଂ ଶୁଭମ୍ କଦାଚିନ୍ନ ମଯା ମୁକ୍ତମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତଂ ତତୋ ଽଭଵତ୍

ଏଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଶୁଭ; ମୁଁ କେବେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ଅବିମୁକ୍ତ' କୁହାଯାଏ।

ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଙ୍ଗଂ ମମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେହ ମାନଵଃ ସଦ୍ଯଃ ପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପଶୁପାଶୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠି ମୋର 'ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର' ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷ ସାଥିକ୍ଷଣରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଶୈଲେଶଂ ସଂଗମେଶଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଲୀନଂ ମଧ୍ଯମେଶ୍ଵରମ୍ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭମ୍ ଈଶାନଂ ଗୋପ୍ରେକ୍ଷଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍

ଶୈଳେଶ, ସଂଗମେଶ, ସ୍ୱର୍ଳୀନ, ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଈଶାନ, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ—

ଉପଶାନ୍ତଂ ଶିଵଂ ଚୈଵ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଥାନନିଵାସିନମ୍ ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରେଶଂ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ଵରମ୍

ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ, ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାନର ବାସିନ୍ଦା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ ଓ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର—

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଜାଯତେ ମର୍ତ୍ଯଃ ସଂସାରେ ଦୁଃଖସାଗରେ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମହାଦେଵୋ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍

ଏହିମାନେ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷ ପୁନର୍ବାର ସଂସାର ଦୁଃଖ ସାଗରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହାନ୍ତି। ଏପରି କହି, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ।

ଵିଲୋକ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦେଵଦେଵେ ମହେଶ୍ଵରେ ଅକସ୍ମାଦଭଵତ୍ସର୍ଵଃ ସ ଦେଶୋଜ୍ଜ୍ଵଲିତୋ ଯଥା

ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ହଠାତ୍ ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନଟି ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଯେପରି ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇଛି।

ତତଃ ପାଶୁପତାଃ ସିଦ୍ଧା ଭସ୍ମାଭ୍ଯଙ୍ଗସିତପ୍ରଭାଃ ମାହେଶ୍ଵରା ମହାତ୍ମାନସ୍ ତଥା ଵୈ ନିଯତଵ୍ରତାଃ

ତାପରେ ପାଶୁପତ ସିଦ୍ଧମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଧଳା ଅଭା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ବହଵଃ ଶତଶୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହେଶ୍ଵରମ୍ ପୁନର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଯୋଗେଶଂ ଧ୍ଯାନଯୋଗଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ସେଠାକୁ ଶତେ ଶତେ ଲୋକ ଆସି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ପୁନି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ଦେଖି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।

ତସ୍ଥୁରାତ୍ମାନମାସ୍ଥାଯ ଲୀଯମାନା ଇଵେଶ୍ଵରେ ସ୍ଥିତାନାଂ ସ ତଦା ତେଷାଂ ଦେଵଦେଵ ଉମାପତିଃ

ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଯେପରି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦେବଦେବ, ଉମାପତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ସ ବିଭ୍ରତ୍ପରମାଂ ମୂର୍ତିଂ ବଭୂଵ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦିହୈକସ୍ଥଂ କର୍ତୁମ୍ ଅନ୍ତ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ପ୍ରଭୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏମିତି ଅବସ୍ଥାନ କଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ତାଂ ପରମାଂ ମୂର୍ତିମ୍ ଆସ୍ଥିତସ୍ଯ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋଃ ନ ଶଶାକ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ହୃଷ୍ଟରୋମା ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜା

ଯେତେବେଳେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ସେ ପରମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ଖଡ଼ିଉଠିଲା, ସେ ପୁନି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତତସ୍ତ୍ଵଦୃଷ୍ଟମାକାରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସା ପ୍ରକୃତିସ୍ଥିତମ୍ ପ୍ରକୃତେର୍ମୂର୍ତିମାସ୍ଥାଯ ଯୋଗେନ ପରମେଶ୍ଵରୀ

ତାପରେ, ତୁମେ ଦେଖିନଥିବା ଏହି ଆକାର ଉପଲବ୍ଧି କରି, ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତିର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ତଂ ଶଶାକ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ହରସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ତତସ୍ତେ ଲଯମାଧାଯ ଯୋଗିନଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ

ତାପରେ ସେ ପୁନି ହର ଏବଂ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ; ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ଲୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।