ତତ୍ର ଚୈଷା ତୁ ଯା ମାତ୍ରା ପ୍ଲୁତା ନାମୋପଦିଶ୍ଯତେ ଏଷା ଏଵ ଭଵେତ୍କାର୍ଯା ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ତୁ ଯୋଗିନାମ୍
ଏହାରେ 'ପ୍ଲୁତ' ନାମକ ମାପ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି; ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ଏହି ମାପକୁ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏଷାଂ ଚୈଵ ଵିଶେଷେଣ ଐଶ୍ଵର୍ଯେ ହ୍ଯଷ୍ଟଲକ୍ଷଣେ ଅଣିମାଦ୍ଯେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଞ୍ଜୀତ ତାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶେଷ କରି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି, ଯାହା ଅଣିମା ଆଦି ରୂପେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଏହି ମାପକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍; ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହାକୁ ଅଭ୍ୟାସ କର।
ଏଵଂ ହି ଯୋଗସଂଯୁକ୍ତଃ ଶୁଚିର୍ ଦାନ୍ତୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଯସ୍ତୁ ସ ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଦତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ଯେଉଁ ଲୋକ ଯୋଗରେ ଏକତା ହୋଇ, ପବିତ୍ର, ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ନିଜକୁ ଜାଣିପାରେ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ପାଇଥାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତସ୍ମାତ୍ପାଶୁପତୈର୍ଯୋଗୈର୍ ଆତ୍ମାନଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ବୁଧଃ ଆତ୍ମାନଂ ଜାନତେ ଯେ ତୁ ଶୁଚଯସ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ
ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ନିଜକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ଵେଦୋପନିଷଦସ୍ ତଥା ଯୋଗଜ୍ଞାନାଦଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମଚିନ୍ତକଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମା ଚିନ୍ତନରେ ଲିନ, ସେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ, ଉପନିଷଦ ଓ ଯୋଗଜନିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଲାଭ କରେ।
ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଅଭୂତଃ ସ ତୁ ଜାଯତେ ଯୋନିସଂକ୍ରମଣଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ଵୈ ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହୋଇ, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ଗର୍ଭର ମାର୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଦେଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଯଥା ଵୃକ୍ଷାତ୍ ଫଲଂ ପକ୍ଵଂ ପଵନେନ ସମୀରିତମ୍ ନମସ୍କାରେଣ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତଥା ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଯେପରି ଗଛରୁ ପକା ଫଳ ପବନ ଲାଗି ଖସିଯାଏ, ସେପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ।
ଯତ୍ର ରୁଦ୍ରନମସ୍କାରଃ ସର୍ଵକର୍ମଫଲୋ ଧ୍ରୁଵଃ ଅନ୍ଯଦେଵନମସ୍କାରାନ୍ ନ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହୁଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ; ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରିଃପ୍ରଵଣଂ ଯୋଗୀ ଉପାସୀତ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଦଶଵିସ୍ତାରକଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଥା ଚ ବ୍ରହ୍ମଵିସ୍ତରୈଃ
ତେଣୁ ଯୋଗୀ ଦିନକୁ ତିନିଥର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଦଶ ଭାଗ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରହ୍ମର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଏଵଂ ଧ୍ଯାନସମାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଦେହଂ ଯଃ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କୁଲତ୍ରଯମ୍
ଏଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶିବ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଇଥାଏ, ତିନି ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଅଥଵାରିଷ୍ଟମାଲୋକ୍ଯ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଗତ୍ଵା ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ଶୋଧନମ୍
କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଦେଖି, ବାରାଣସୀର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯାଇଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ।
ଯେନ କେନାପି ଵା ଦେହଂ ସଂତ୍ଯଜେନ୍ ମୁଚ୍ଯତେ ନରଃ ଶ୍ରୀପର୍ଵତେ ଵା ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସଂତ୍ଯଜେତ୍ସ୍ଵତନୁଂ ନରଃ
ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଲୋକେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଅଵିମୁକ୍ତଂ ପରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଜନ୍ତୂନାଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ସଦା
ସେ ଶିବ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଇଥାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଅବିମୁକ୍ତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ର, ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ସେଵେତ ସତତଂ ଧୀମାନ୍ ଵିଶେଷାନ୍ମରଣାନ୍ତିକେ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସଦା ଏହାର ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷ କରି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ।
ଏଵଂ ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ଯଦି ସୂତ ମହାମତେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ତତ୍ପ୍ରଭାଵଂ ହି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏଭଳି, ମହାମତୀ ସୂତ, ଯଦି ବାରାଣସୀ ଏତେ ପବିତ୍ର, ତେବେ ଏହାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆମକୁ ଏବେ କହିଦିଅ।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନମ୍ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ବିଷୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ପ୍ରକାରରେ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ।
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଂକ୍ଷେପତଃ ସମ୍ଯକ୍ ଵାରାଣସ୍ଯାଃ ସୁଶୋଭନମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଥାହ ଭଗଵାନ୍ ଭଵଃ
ମୁଁ ବାରାଣସୀରେ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା, ଯାହା ଭଗବାନ ଭବ କହିଥିଲେ, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି।
ଵିସ୍ତରେଣ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ମହାତ୍ମନା ଶକ୍ଯତେ ନୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କିମ୍ବା ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା, ଲକ୍ଷୋ କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିପାରିବିନାହିଁ।
ଦେଵଃ ପୁରା କୃତୋଦ୍ଵାହଃ ଶଙ୍କରୋ ନୀଲଲୋହିତଃ ହିମଵଚ୍ଛିଖରାଦ୍ଦେଵ୍ଯା ହୈମଵତ୍ଯା ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣର ଶଙ୍କର ଦେବୀ ହେମବତୀଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଗଣନାୟକମାନେ ସହିତ ହିମାଳୟ ଶିଖରରୁ ବିବାହ କରି ଆସିଥିଲେ।
ଵାରାଣସୀମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଦର୍ଶଯାମାସ ଶଙ୍କରଃ ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଵାସଂ ତତ୍ର ଚକାର ସଃ
ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶଙ୍କର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବାସ କଲେ।
ଵାରାଣସୀକୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଶ୍ରୀପର୍ଵତମହାଲଯେ ତୁଙ୍ଗେଶ୍ଵରେ ଚ କେଦାରେ ତତ୍ସ୍ଥାନେ ଯୋ ଯତିର୍ଭଵେତ୍
ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀପର୍ବତ, ମହାଳୟ, ତୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ କେଦାର ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଯେଉଁ ଯତି ବାସ କରନ୍ତି—
ଯୋଗେ ପାଶୁପତେ ସମ୍ଯକ୍ ଦିନମେକଂ ଯତିର୍ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଚରେତ୍ ପାଶୁପତଂ ଵ୍ରତମ୍
ଯଦି ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ନିଜେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵୋଦ୍ଯାନେ ଵସେତ୍ତତ୍ର ଶର୍ଵୋଦ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍ ମନସା ନିର୍ମମେ ରୁଦ୍ରୋ ଵିମାନଂ ଚ ସୁଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଶର୍ବଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟାନ, ଯାହା ରୁଦ୍ର ନିଜ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଦର୍ଶଯାମାସ ଚ ତଦା ଦେଵୋଦ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍ ହୈମଵତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ସନନ୍ଦୀ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମୟରେ, ପରମେଶ୍ୱର ନିଜେ ହେମବତୀ ଓ ନନ୍ଦୀ ସହିତ ସେଠି ଅପୂର୍ବ ଦେବ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ଶଙ୍କରଃ ଉକ୍ତଵାନ୍ପରମେଶାନଃ ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତଯେ ଭଵଃ
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ପରମେଶ୍ୱର ଭବ, ଶଙ୍କର ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନାନାଵିଧଗୁଲ୍ମଶୋଭିତଂ ଲତାପ୍ରତାନାଦିମନୋହରଂ ବହିଃ ଵିରୂଢପୁଷ୍ପୈଃ ପରିତଃ ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁଭିଃ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ କଣ୍ଟକିତୈଶ୍ ଚ କେତକୈଃ
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫୁଲ ଗଛ ଫୁଲିଥିଲା, ଲତା ଝୁଲି ରହିଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଖୁସିରେ ଫୁଲିଥିବା ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ କାଂଟା ଥିବା କେତକୀ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ତମାଲଗୁଲ୍ମୈର୍ନିଚିତଂ ସୁଗନ୍ଧିଭିର୍ ନିକାମପୁଷ୍ପୈର୍ଵକୁଲୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵତଃ ଅଶୋକପୁନ୍ନାଗଶତୈଃ ସୁପୁଷ୍ପିତୈର୍ ଦ୍ଵିରେଫମାଲାକୁଲପୁଷ୍ପସଂଚଯୈଃ
ସେଠି ସବୁଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିବା ବକୁଳ ଗଛ ଥିଲା, ଶତଶଃ ଫୁଲିଥିବା ଅଶୋକ ଓ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ ଥିଲା, ଯାହାର ଫୁଲରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଘୁଞ୍ଚି ରହିଥିଲେ।
କ୍ଵଚିତ୍ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାମ୍ବୁଜରେଣୁଭୂଷିତୈର୍ ଵିହଙ୍ଗମୈଶ୍ ଚାନୁକଲପ୍ରଣାଦିଭିଃ ଵିନାଦିତଂ ସାରସଚକ୍ରଵାକୈଃ ପ୍ରମତ୍ତଦାତ୍ଯୂହଵରୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵତଃ
କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଫୁଲିଥିବା ଅମ୍ବୁଜର ରେଣୁ ଲଗିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ସାରସ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ମତ୍ତ ଦାତ୍ୟୁହ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଡାକରେ ମନ ଭରିଯାଉଥିଲା।
କ୍ଵଚିଚ୍ଚ କେକାରୁତନାଦିତଂ ଶୁଭଂ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ କାରଣ୍ଡଵନାଦନାଦିତମ୍ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ମତ୍ତାଲିକୁଲାକୁଲୀକୃତଂ ମଦାକୁଲାଭିର୍ ଭ୍ରମରାଙ୍ଗନାଦିଭିଃ
ଅନ୍ୟଠାରେ ମୟୂର ରଙ୍ଗ ଡାକରେ, କେଉଁଠି କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଡାକରେ, କେଉଁଠି ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ସେଠି ଭରିଯାଉଥିଲା।
ନିଷେଵିତଂ ଚାରୁସୁଗନ୍ଧିପୁଷ୍ପକୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ ସୁପୁଷ୍ପୈଃ ସହକାରଵୃକ୍ଷୈଃ ଲତୋପଗୂଢୈସ୍ତିଲକୈଶ୍ ଚ ଗୂଢଂ ପ୍ରଗୀତଵିଦ୍ଯାଧରସିଦ୍ଧଚାରଣମ୍
କେଉଁଠି ସୁନ୍ଦର ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଆମ୍ବ ଗଛ, ଲତାରେ ଢାକା ତିଳକ ଗଛ ଓ ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ଏଠି ଗୁଞ୍ଜି ଉଠୁଥିଲା।