ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଖିନ୍ନସ୍ଯ ଧାରଣାଯୋଗାଦ୍ ଵାଯୁରୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ ତତଶ୍ଚାପୂରଯେଦ୍ ଦେହମ୍ ଓଙ୍କାରେଣ ସମନ୍ଵିତଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଧାରଣା ରହିଲେ ଶରୀର କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଉପରକୁ ଚାଲିଯାଏ। ତେଣୁ, ଓଁକାର ସହିତ ଶରୀରକୁ ପୂରଣ କରିବା ଦରକାର।

ତଥୌଂକାରମଯୋ ଯୋଗୀ ଅକ୍ଷରେ ତ୍ଵକ୍ଷରୀ ଭଵେତ୍ ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଓଙ୍କାରପ୍ରାପ୍ତିଲକ୍ଷଣମ୍

ଏହିପରି ଯୋଗୀ ଓଁକାରରେ ଏକତା ହୋଇଯାଏ; ଅକ୍ଷୟରେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଓଁକାର ପ୍ରାପ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଏଷ ତ୍ରିମାତ୍ରୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ଚାତ୍ର ଚେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଥମା ଵିଦ୍ଯୁତୀ ମାତ୍ରା ଦ୍ଵିତୀଯା ତାମସୀ ସ୍ମୃତା

ଏହିଠି ତିନି ମାତ୍ରା ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ହେଉଛନ୍ତି ଈଶ୍ୱର। ପ୍ରଥମ ମାତ୍ରା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ, ଦ୍ୱିତୀୟ ତାମସିକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ତୃତୀଯାଂ ନିର୍ଗୁଣାଂ ଚୈଵ ମାତ୍ରାମକ୍ଷରଗାମିନୀମ୍ ଗାନ୍ଧାରୀ ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯା ଗାନ୍ଧାରସ୍ଵରସଂଭଵା

ତୃତୀୟ ମାତ୍ରା ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଅକ୍ଷୟକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହାକୁ ଗାନ୍ଧାରୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଦରକାର, ଯାହା ଗାନ୍ଧାର ସ୍ୱରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ପିପୀଲିକାଗତିସ୍ପର୍ଶା ପ୍ରଯୁକ୍ତା ମୂର୍ଧ୍ନି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଯଥା ପ୍ରଯୁକ୍ତ ଓଙ୍କାରଃ ପ୍ରତିନିର୍ଯାତି ମୂର୍ଧନି

ପିପିଲିକାର ଚଳାଚଳ ସ୍ପର୍ଶ ସହିତ ଏହାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ। ଯେପରି ଓଁକାରକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ, ସେପରି ଏହା ମୁଣ୍ଡରୁ ବାହାରିଯାଏ।

ତଥୌଂକାରମଯୋ ଯୋଗୀ ତ୍ଵ୍ ଅକ୍ଷରୀ ତ୍ଵକ୍ଷରୀ ଭଵେତ୍ ପ୍ରଣଵୋ ଧନୁଃ ଶରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲକ୍ଷଣମୁଚ୍ଯତେ

ଏହିପରି ଯୋଗୀ ଓଁକାରରେ ଏକତା ହୋଇଯାଏ; ଅକ୍ଷୟରେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ପ୍ରଣବ ଧନୁ, ଆତ୍ମା ତୀର, ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅପ୍ରମତ୍ତେନ ଵେଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଶରଵତ୍ ତନ୍ମଯୋ ଭଵେତ୍ ଓମିତ୍ଯେକାକ୍ଷରଂ ହ୍ଯେତଦ୍ ଗୁହାଯାଂ ନିହିତଂ ପଦମ୍

ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସତର୍କ ଭାବେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବେଧିବା ଦରକାର; ତାହା ସହିତ ଏକତା ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଓଁ' ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଗୁପ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ଓମିତ୍ଯେତତ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ ତ୍ରଯୋ ଵେଦାସ୍ତ୍ରଯୋ ଽଗ୍ନଯଃ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ଵେତେ ଋକ୍ସାମାନି ଯଜୂଂଷି ଚ

'ଓଁ'—ଏହିଠି ତିନି ଲୋକ, ତିନି ବେଦ, ତିନି ଅଗ୍ନି; ଏହିଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନି ପଦକ୍ରମ ଓ ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁସ୍ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ।

ମାତ୍ରା ଚାର୍ଧଂ ଚ ତିସ୍ରସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପରମାର୍ଥତଃ ତତ୍ପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ଯୋ ଯୋଗୀ ତସ୍ଯ ସାଲୋକ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ତିନି ମାତ୍ରା ଓ ଅର୍ଧ ମାତ୍ରାକୁ ସତ୍ୟରେ ବୁଝିବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ସେହି ଲୋକ ସହିତ ଏକତା ପାଏ।

ଅକାରୋ ହ୍ଯକ୍ଷରୋ ଜ୍ଞେଯ ଉକାରଃ ସହିତଃ ସ୍ମୃତଃ ମକାରସହିତୌଂକାରସ୍ ତ୍ରିମାତ୍ର ଇତି ସଂଜ୍ଞିତଃ

'ଅ' ଅକ୍ଷରକୁ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, 'ଉ' ସହିତ ଏହା ଯୁକ୍ତ ଥାଏ, 'ମ' ସହିତ 'ଅ' ଓ 'ଉ' ମିଶି—ଏହିପରି ଓଁକାରକୁ ତିନି ମାତ୍ରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅକାରସ୍ ତ୍ଵେଷ ଭୂର୍ଲୋକ ଉକାରୋ ଭୁଵ ଉଚ୍ଯତେ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନୋ ମକାରସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଲୋକ ଇତି ଗୀଯତେ

'ଅ' ଅକ୍ଷର ଭୂଲୋକ, 'ଉ' ଭୁବର୍ ଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମକାର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଲୋକ ବୋଲି ଗାଯିଯାଏ।

ଓଙ୍କାରସ୍ତୁ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ଭୁଵନାଙ୍ଗଂ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ତତ୍ପଦମୁଚ୍ଯତେ

ଓଁକାର ହେଉଛି ତିନି ଲୋକ; ଏହାର ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଏହି ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାତ୍ରାପାଦୋ ରୁଦ୍ରଲୋକୋ ହ୍ଯ୍ ଅମାତ୍ରଂ ତୁ ଶିଵଂ ପଦମ୍ ଏଵଂ ଜ୍ଞାନଵିଶେଷେଣ ତତ୍ପଦଂ ସମୁପାସ୍ଯତେ

ମାତ୍ରା ଅଂଶ ହେଉଛି ରୁଦ୍ର ଲୋକ; ଅମାତ୍ରା ଅଂଶ ହେଉଛି ଶିବ ପଦ। ଏହିପରି ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ପଦକୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ।

ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନରତିର୍ନିତ୍ଯମ୍ ଅମାତ୍ରଂ ହି ତଦକ୍ଷରମ୍ ଉପାସ୍ଯଂ ହି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶାଶ୍ଵତଂ ସୁଖମିଚ୍ଛତା

ସେହିପାଇଁ ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ୟାନରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ସେଠାରେ ଅମାତ୍ରା ଏହି ଅକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠି ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ ଚାହାଯାଏ।

ହ୍ରସ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଥମା ମାତ୍ରା ତତୋ ଦୀର୍ଘା ତ୍ଵନନ୍ତରମ୍ ତତଃ ପ୍ଲୁତଵତୀ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଚୋପଦିଶ୍ଯତେ

ପ୍ରଥମ ମାତ୍ରା ହେଉଛି ହ୍ରସ୍ୱ, ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୀର୍ଘ ଓ ତୃତୀୟ ମାତ୍ରା ଦୀର୍ଘତମ ଭାବରେ ଶିଖାଯାଏ।

ଏତାସ୍ତୁ ମାତ୍ରା ଵିଜ୍ଞେଯା ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ ଯାଵଦେଵ ତୁ ଶକ୍ଯନ୍ତେ ଧାର୍ଯନ୍ତେ ତାଵଦେଵ ହି

ଏହି ମାପଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍। ଯେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେଟି ସହିପାରିବ, ସେତେଟି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନୋ ବୁଦ୍ଧିଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନାତ୍ମନି ଯଃ ସଦା ଅର୍ଧଂ ତନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅପି ଚେଚ୍ ଛୃଣୁ ଯତ୍ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯିଏ ସଦା ନିଜ ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ, ସେ କଣ ଫଳ ପାଏ ତାହା ଶୁଣ।

ମାସେ ମାସେ ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯୋ ଯଜେତ ଶତଂ ସମାଃ ତେନ ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯଂ ମାତ୍ରଯା ତଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯେଉଁ ଲୋକେ ପ୍ରତିମାସ ଏକ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ଉପକାର ପାଆନ୍ତି, ସେଇ ଉପକାର ଏହି ମାପ ଅନୁସରଣ କରିଲେ ମିଳେ।

ନ ତଥା ତପସୋଗ୍ରେଣ ନ ଯଜ୍ଞୈର୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ସମ୍ଯଙ୍ ମାତ୍ରଯା ତଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍

କଠିନ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବହୁ ଦାନ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ, ଏହି ମାପ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

ତତ୍ର ଚୈଷା ତୁ ଯା ମାତ୍ରା ପ୍ଲୁତା ନାମୋପଦିଶ୍ଯତେ ଏଷା ଏଵ ଭଵେତ୍କାର୍ଯା ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ତୁ ଯୋଗିନାମ୍

ଏହାରେ 'ପ୍ଲୁତ' ନାମକ ମାପ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି; ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ଏହି ମାପକୁ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଷାଂ ଚୈଵ ଵିଶେଷେଣ ଐଶ୍ଵର୍ଯେ ହ୍ଯଷ୍ଟଲକ୍ଷଣେ ଅଣିମାଦ୍ଯେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଞ୍ଜୀତ ତାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶେଷ କରି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି, ଯାହା ଅଣିମା ଆଦି ରୂପେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଏହି ମାପକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍; ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହାକୁ ଅଭ୍ୟାସ କର।

ଏଵଂ ହି ଯୋଗସଂଯୁକ୍ତଃ ଶୁଚିର୍ ଦାନ୍ତୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଆତ୍ମାନଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଯସ୍ତୁ ସ ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଦତେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି ଯେଉଁ ଲୋକ ଯୋଗରେ ଏକତା ହୋଇ, ପବିତ୍ର, ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ନିଜକୁ ଜାଣିପାରେ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ପାଇଥାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ତସ୍ମାତ୍ପାଶୁପତୈର୍ଯୋଗୈର୍ ଆତ୍ମାନଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ବୁଧଃ ଆତ୍ମାନଂ ଜାନତେ ଯେ ତୁ ଶୁଚଯସ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ

ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ନିଜକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ଵେଦୋପନିଷଦସ୍ ତଥା ଯୋଗଜ୍ଞାନାଦଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମଚିନ୍ତକଃ

ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମା ଚିନ୍ତନରେ ଲିନ, ସେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ, ଉପନିଷଦ ଓ ଯୋଗଜନିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଲାଭ କରେ।

ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଅଭୂତଃ ସ ତୁ ଜାଯତେ ଯୋନିସଂକ୍ରମଣଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ଵୈ ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହୋଇ, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ଗର୍ଭର ମାର୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଦେଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଯଥା ଵୃକ୍ଷାତ୍ ଫଲଂ ପକ୍ଵଂ ପଵନେନ ସମୀରିତମ୍ ନମସ୍କାରେଣ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତଥା ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି

ଯେପରି ଗଛରୁ ପକା ଫଳ ପବନ ଲାଗି ଖସିଯାଏ, ସେପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ।

ଯତ୍ର ରୁଦ୍ରନମସ୍କାରଃ ସର୍ଵକର୍ମଫଲୋ ଧ୍ରୁଵଃ ଅନ୍ଯଦେଵନମସ୍କାରାନ୍ ନ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହୁଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ; ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରିଃପ୍ରଵଣଂ ଯୋଗୀ ଉପାସୀତ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଦଶଵିସ୍ତାରକଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଥା ଚ ବ୍ରହ୍ମଵିସ୍ତରୈଃ

ତେଣୁ ଯୋଗୀ ଦିନକୁ ତିନିଥର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଦଶ ଭାଗ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରହ୍ମର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ଏଵଂ ଧ୍ଯାନସମାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଦେହଂ ଯଃ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କୁଲତ୍ରଯମ୍

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶିବ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଇଥାଏ, ତିନି ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।