ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାଣାଯାମସମାଯୁକ୍ତଂ ଚରେତ୍ସାଂତପନଂ ଵ୍ରତମ୍ ତତଶ୍ଚରତି ନିର୍ଦେଶାତ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଚାନ୍ତେ ସମାହିତଃ

ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ସାଂତପନ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶେଷରେ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନର୍ ଆଶ୍ରମମ୍ ଆଗତ୍ଯ ଚରେଦ୍ଭିକ୍ଷୁରତନ୍ଦ୍ରିତଃ ନ ଧର୍ମଯୁକ୍ତମନୃତଂ ହିନସ୍ତୀତି ମନୀଷିଣଃ

ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି, ଭିକ୍ଷୁ ଅଲସତା ବିନା ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଧର୍ମ ସହିତ ମିଶିଥିବା ମିଥ୍ୟା କେବେ ଟିକିପାରେ ନାହିଁ।

ତଥାପି ନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରସଂଗୋ ହ୍ଯେଷ ଦାରୁଣଃ ଅହୋରାତ୍ରୋପଵାସଶ୍ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ ତଥା

ତଥାପି, ଏହିପରି ସଂସ୍ପର୍ଶ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଭୟଙ୍କର। ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ, ଏବଂ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅସଦ୍ଵାଦୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଯତିନା ଧର୍ମଲିପ୍ସୁନା ପରମାପଦ୍ଗତେନାପି ନ କାର୍ଯଂ ସ୍ତେଯମପ୍ଯୁତ

ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ସେ ଯେତେ ଦୁଃଖରେ ରହୁନାହିଁ, କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ନାହିଁ ଓ ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସ୍ତେଯାଦଭ୍ଯଧିକଃ କଶ୍ଚିନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯଧର୍ମ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ହିଂସା ହ୍ଯେଷା ପରା ସୃଷ୍ଟା ସ୍ତୈନ୍ଯଂ ଵୈ କଥିତଂ ତଥା

ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ କହେ — ଚୋରିଠାରୁ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ; ଚୋରି ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ମହା ହିଂସା, ଏହିପରି ହିଂସାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନାଯାଇଛି।

ଯଦେତଦ୍ଦ୍ରଵିଣଂ ନାମ ପ୍ରାଣା ହ୍ଯେତେ ବହିଶ୍ଚରାଃ ସ ତସ୍ଯ ହରତେ ପ୍ରାଣାନ୍ ଯୋ ଯସ୍ଯ ହରତେ ଧନମ୍

ଯାହାକୁ ଧନ ବୋଲାଯାଏ, ସେଟି ମାନବର ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି; ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେଇଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ।

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭିନ୍ନଵୃତ୍ତୋ ଵ୍ରତାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ ଭୂଯୋ ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନଶ୍ ଚରେଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଵ୍ରତମ୍

ଏଭଳି କରି ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ନିଜ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଧରିବା ଉଚିତ।

ଵିଧିନା ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ସଂଵତ୍ସରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ଭୂଯଃ ପ୍ରକ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷଃ ପୁନର୍ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନଶ୍ ଚରେଦ୍ଭିକ୍ଷୁରତନ୍ଦ୍ରିତଃ

ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ଚାଲିଥାଏ; ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପାପ କମିଗଲାପରେ, ପୁନି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଭିକ୍ଷୁ ଜୀବନ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅହିଂସା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା ଅକାମାଦପି ହିଂସେତ ଯଦି ଭିକ୍ଷୁଃ ପଶୂନ୍ କୃମୀନ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଅହିଂସା ରଖିବା ଦରକାର; ଯଦି ଭିକ୍ଷୁ ଅନଚାହିଁ ମଧ୍ୟ ପଶୁ କିମ୍ବା କୀଟକୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେହିଠାରେ ମଧ୍ୟ ହିଂସା ହେବ।

କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କୁର୍ଵୀତ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣମଥାପି ଵା ସ୍କନ୍ଦେଦିନ୍ଦ୍ରିଯଦୌର୍ବଲ୍ଯାତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତିର୍ଯଦି

ଏପରି ଅପରାଧ ପାଇଁ କଠିନ କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ର ବା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳତାରେ, ଯଦି ଯତି ଜଣେ ଜଣାଣୀକୁ ଦେଖି ଶୁକ୍ରସ୍ରାବ କରେ—

ତେନ ଧାରଯିତଵ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରାଣାଯାମାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ଦିଵା ସ୍କନ୍ନସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ

ସେ ଦିନେ ଶୋଳ ଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର; ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ତ୍ରିରାତ୍ରମୁପଵାସାଶ୍ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ ତଥା ରାତ୍ରୌ ସ୍କନ୍ନଃ ଶୁଚିଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ ଧାରଣା

ଯଦି ରାତିରେ ଏହି ଘଟଣା ହୁଏ, ତେବେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ, ବାରୋଟି ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଓ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଣାଯାମେନ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିରଜା ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ଏକାନ୍ନଂ ମଧୁମାଂସଂ ଵା ଅଶୃତାନ୍ନଂ ତଥୈଵ ଚ

ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୋଷରହିତ ହୁଏ; ସେ ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ, କିମ୍ବା ମଧୁ, କିମ୍ବା ମାଂସ, କିମ୍ବା ଅପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରିବେ।

ଅଭୋଜ୍ଯାନି ଯତୀନାଂ ତୁ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଲଵଣାନି ଚ ଏକୈକାତିକ୍ରମାତ୍ତେଷାଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ

ଯତୀମାନେ ପାଇଁ ଲୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଲ୍ଲଂଘନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ତତଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଵ୍ଯତିକ୍ରମାଶ୍ ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ ଵାଙ୍ମନଃକାଯସଂଭଵାଃ

ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କଥା, ମନ ବା ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୁଏ—

ସଦ୍ଭିଃ ସହ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଦ୍ବ୍ରୂଯୁସ୍ତତ୍ସମାଚରେତ୍

ସେଠି ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ ଯାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ, ତାହା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଚରେଦ୍ଧି ଶୁଦ୍ଧଃ ସମଲୋଷ୍ଟକାଞ୍ଚନଃ ସମସ୍ତଭୂତେଷୁ ଚ ସତ୍ସମାହିତଃ ସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଶାଶ୍ଵତମଵ୍ଯଯଂ ତୁ ପରଂ ହି ଗତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ହି ଜାଯତେ

ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସୁନା, ମାଟି ଓ ପାଥରକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଏକ ଭାବ ରଖେ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଅବିନାଶୀ ପରମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଅରିଷ୍ଟାନି ନିବୋଧତ ଯେନ ଜ୍ଞାନଵିଶେଷେଣ ମୃତ୍ଯୁଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯୋଗିନଃ

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅପଶକୁନ ବିଷୟରେ କହିବି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନରେ ଯୋଗୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଚୈଵ ସୋମଛାଯାଂ ମହାପଥମ୍ ଯୋ ନ ପଶ୍ଯେନ୍ନ ଜୀଵେତ୍ସ ନରଃ ସଂଵତ୍ସରାତ୍ପରମ୍

ଯଦି କେହି ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଧ୍ରୁବତାରା, ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଭା ବା ମହାପଥ (ମିଲ୍କିୱେ) ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଅରିଶ୍ମଵନ୍ତମ୍ ଆଦିତ୍ଯଂ ରଶ୍ମିଵନ୍ତଂ ଚ ପାଵକମ୍ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ନ ଜୀଵେଦ୍ଵୈ ମାସାଦେକାଦଶାତ୍ପରମ୍

ଯଦି କେହି ଅରିଶ୍ମବାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବା କିରଣମୟ ଅଗ୍ନି ଦେଖେ, ସେ ଏଗାର ମାସ ଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଵମେନ୍ମୂତ୍ରଂ ପୁରୀଷଂ ଚ ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ତଥା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମଥଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ଦଶମାସାନ୍ନ ଜୀଵତି

ଯଦି କେହି ବାମପାଖରେ ପିଶାବ, ମଳ, ସୁନା କିମ୍ବା ଚାଁଦି ଦେଖେ, ସେ ଜାଗ୍ରତ ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ହେଉ, ସେ ଦଶ ମାସ ଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।

ରୁକ୍ମଵର୍ଣଂ ଦ୍ରୁମଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରାଣି ଚ ପଶ୍ଯେତ୍ ପ୍ରେତପିଶାଚାଂଶ୍ ଚ ନଵମାସାନ୍ ସ ଜୀଵତି

ଯଦି କେହି ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଛ ଦେଖେ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ନଗର ଦେଖେ, କିମ୍ବା ଭୂତ-ପିଶାଚ ଦେଖେ, ସେ ନମାସ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ।

ଅକସ୍ମାଚ୍ଚ ଭଵେତ୍ସ୍ଥୂଲୋ ହ୍ଯ୍ ଅକସ୍ମାଚ୍ଚ କୃଶୋ ଭଵେତ୍ ପ୍ରକୃତେଶ୍ ଚ ନିଵର୍ତେତ ଚାଷ୍ଟୌ ମାସାଂଶ୍ ଚ ଜୀଵତି

ଯଦି କାରଣ ବିନା କେହି ହଠାତ୍ ଏକଦମ ମୋଟା କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ଏକଦମ ପତଳା ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରୁ ବାହାରିଯାଏ, ସେ ଅଠ ମାସ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ।

ଅଗ୍ରତଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ଵାପି ଖଣ୍ଡଂ ଯସ୍ଯ ପଦଂ ଭଵେତ୍ ପାଂସୁକେ କର୍ଦମେ ଵାପି ସପ୍ତମାସାନ୍ସ ଜୀଵତି

ଯଦି କାହାରୋ ପାଦ ଆଗୁଁ କିମ୍ବା ପଛରୁ କଟିଯାଏ, କିମ୍ବା ପାଦ ବାଳି କିମ୍ବା କାଦିରେ ଅଟକିଯାଏ, ସେ ସାତ ମାସ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ।

କାକଃ କପୋତୋ ଗୃଧ୍ରୋ ଵା ନିଲୀଯେଦ୍ଯସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି କ୍ରଵ୍ଯାଦୋ ଵା ଖଗୋ ଯସ୍ଯ ଷଣ୍ମାସାନ୍ ନାତିଵର୍ତତେ

ଯଦି କାହାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କାଉ, ପାଇଁଜ, ଗୃଧ୍ର କିମ୍ବା କୌଣସି ମାଂସଖାଇ ପକ୍ଷୀ ଲୁଚି ବସିଯାଏ, ସେ ଛଅ ମାସ ଅଧିକ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।

ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଵାଯସପଙ୍କ୍ତୀଭିଃ ପାଂସୁଵର୍ଷେଣ ଵା ପୁନଃ ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାଂ ଵିକୃତାଂ ପଶ୍ଯେଚ୍ ଚତୁଃପଞ୍ଚ ସ ଜୀଵତି

ଯଦି କେହି କାଉ ଶାରି ସହିତ ଚାଲେ, କିମ୍ବା ଧୂଳି ବର୍ଷା ତଳେ ଯାଏ, କିମ୍ବା ନିଜ ଛାୟାକୁ ବାଙ୍କା ଦେଖେ, ସେ ଚାରି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ମାସ ବଞ୍ଚିଥାଏ।

ଅନଭ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାସ୍ଥିତାମ୍ ଉଦକେ ଧନୁର୍ ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵା ତ୍ରୀଣି ଦ୍ଵୌ ଵା ସ ଜୀଵତି

ଯଦି କେହି ମେଘ ନଥିବା ସମୟରେ ବିଜୁଳି ଦେଖେ, କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିଜୁଳି ଦେଖେ, କିମ୍ବା ପାଣିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖେ, ସେ ତିନି କିମ୍ବା ଦୁଇ ମାସ ବଞ୍ଚିଥାଏ।

ଅପ୍ସୁ ଵା ଯଦି ଵାଦର୍ଶେ ଯୋ ହ୍ଯାତ୍ମାନଂ ନ ପଶ୍ଯତି ଅଶିରସ୍କଂ ତଥା ପଶ୍ଯେନ୍ ମାସାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନ ଜୀଵତି

ଯଦି କେହି ପାଣି କିମ୍ବା ଦର୍ପଣରେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ବିନା ନିଜକୁ ଦେଖେ, ସେ ଏକ ମାସ ଅଧିକ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।

ଶଵଗନ୍ଧି ଭଵେଦ୍ଗାତ୍ରଂ ଵସାଗନ୍ଧମଥାପି ଵା ମୃତ୍ଯୁର୍ହ୍ଯୁପାଗତସ୍ତସ୍ଯ ଅର୍ଧମାସାନ୍ନ ଜୀଵତି

ଯଦି ଶରୀରରେ ମୃତଦେହ ଭଳି ଗନ୍ଧ କିମ୍ବା ଚର୍ବି ଗନ୍ଧ ଆସିଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଆସିଛି; ସେ ଅର୍ଧମାସ ଅଧିକ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।