ଚରେଦ୍ଯଦି ଭଵେନ୍ନାରୀ ପୁମାଂସଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଲଭେତ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମୈଥୁନକାଲେ ତୁ ପାପଗ୍ରହଵିଵର୍ଜିତେ
ଏହି ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଝିଅ ହୁଏ; ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ଥିଲେ ପୁଅ ମିଳେ। ମହିଳାଙ୍କ ସହ ମିଳନ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଅପବିତ୍ର ଗ୍ରହ ନାହିଁ—
ଉକ୍ତକାଲେ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଂ ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛୁଚିସ୍ମିତାମ୍ ଇତ୍ଯେଵଂ ସଂପ୍ରସଂଗେନ ଯତୀନାଂ ଧର୍ମସଂଗ୍ରହେ
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ନିଜେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପବିତ୍ର ଓ ହସୁଥିବା ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମିଳନ ବିଷୟରେ ଯତୀମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ ସଂଗ୍ରହରେ କହାଯାଇଛି।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ସଦାଚାରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ ଵାପି ସଦାଚାରଂ ଶୁଚିର୍ନରଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଆଚରଣ କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଏହି ସଦାଚାର ପଢନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି—
ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ମୋଦତେ
କିମ୍ବା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ପାପରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଶିଖାନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତୀନାମିହ ନିଶ୍ଚିତମ୍ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଶିଵପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯତୀନାଂ ପାପଶୋଧନମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଯତୀମାନେ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଯାହା, ଶିବଙ୍କ କହିଥିବା ପାପ ଶୋଧନ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି।
ପାପଂ ହି ତ୍ରିଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଵାଙ୍ମନଃକାଯସଂଭଵମ୍ ସତତଂ ହି ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଯେନେଦଂ ଵେଷ୍ଟ୍ଯତେ ଜଗତ୍
ପାପକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ବାକ୍, ମନ ଓ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହିପରି, ଦିନ ଓ ରାତି ସମସ୍ତ ସମୟରେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ଘେରାଯାଇଛି।
ତତ୍କର୍ମଣା ଵିନାପ୍ଯେଷ ତିଷ୍ଠତୀତି ପରା ଶ୍ରୁତିଃ କ୍ଷଣମେଵଂ ପ୍ରଯୋଜ୍ଯଂ ତୁ ଆଯୁଷ୍ଯଂ ତୁ ଵିଧାରଣମ୍
କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ରହେ—ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି। ଏହିପରି, ଜୀବନକୁ ସତତ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଭଵେଦ୍ଯୋଗୋ ଽପ୍ରମତ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗୋ ହି ପରମଂ ବଲମ୍ ନ ହି ଯୋଗାତ୍ପରଂ କିଂଚିନ୍ ନରାଣାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶୁଭମ୍
ଯିଏ ଅସାବଧାନ ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠି ଯୋଗ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଯୋଗ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି। ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଯୋଗଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଧର୍ମଯୁକ୍ତା ମନୀଷିଣଃ ଅଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯଯା ଜିତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ଯୋଗର ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଅଜ୍ଞାନକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜିତି, ଅପୂର୍ବ ଶାସନ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାଵରଂ ଧୀରାଃ ପରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତତ୍ପଦମ୍ ଵ୍ରତାନି ଯାନି ଭିକ୍ଷୂଣାଂ ତଥୈଵୋପଵ୍ରତାନି ଚ
ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସବୁ ଦେଖି, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଯେଉଁ ଉପବାସ ଓ ଉପବ୍ରତ ଧରନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି—
ଏକୈକାତିକ୍ରମେ ତେଷାଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ ଉପେତ୍ଯ ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯଂ କାମାତ୍ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଏକଟି ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୁଏ, ସେଠି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯଦି କାମବଶତଃ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ଯିବେ, ସେଠି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଣାଯାମସମାଯୁକ୍ତଂ ଚରେତ୍ସାଂତପନଂ ଵ୍ରତମ୍ ତତଶ୍ଚରତି ନିର୍ଦେଶାତ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଚାନ୍ତେ ସମାହିତଃ
ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ସାଂତପନ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶେଷରେ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁନର୍ ଆଶ୍ରମମ୍ ଆଗତ୍ଯ ଚରେଦ୍ଭିକ୍ଷୁରତନ୍ଦ୍ରିତଃ ନ ଧର୍ମଯୁକ୍ତମନୃତଂ ହିନସ୍ତୀତି ମନୀଷିଣଃ
ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି, ଭିକ୍ଷୁ ଅଲସତା ବିନା ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଧର୍ମ ସହିତ ମିଶିଥିବା ମିଥ୍ୟା କେବେ ଟିକିପାରେ ନାହିଁ।
ତଥାପି ନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରସଂଗୋ ହ୍ଯେଷ ଦାରୁଣଃ ଅହୋରାତ୍ରୋପଵାସଶ୍ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ ତଥା
ତଥାପି, ଏହିପରି ସଂସ୍ପର୍ଶ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଭୟଙ୍କର। ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ, ଏବଂ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ।
ଅସଦ୍ଵାଦୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଯତିନା ଧର୍ମଲିପ୍ସୁନା ପରମାପଦ୍ଗତେନାପି ନ କାର୍ଯଂ ସ୍ତେଯମପ୍ଯୁତ
ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ସେ ଯେତେ ଦୁଃଖରେ ରହୁନାହିଁ, କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ନାହିଁ ଓ ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ତେଯାଦଭ୍ଯଧିକଃ କଶ୍ଚିନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯଧର୍ମ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ହିଂସା ହ୍ଯେଷା ପରା ସୃଷ୍ଟା ସ୍ତୈନ୍ଯଂ ଵୈ କଥିତଂ ତଥା
ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ କହେ — ଚୋରିଠାରୁ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ; ଚୋରି ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ମହା ହିଂସା, ଏହିପରି ହିଂସାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନାଯାଇଛି।
ଯଦେତଦ୍ଦ୍ରଵିଣଂ ନାମ ପ୍ରାଣା ହ୍ଯେତେ ବହିଶ୍ଚରାଃ ସ ତସ୍ଯ ହରତେ ପ୍ରାଣାନ୍ ଯୋ ଯସ୍ଯ ହରତେ ଧନମ୍
ଯାହାକୁ ଧନ ବୋଲାଯାଏ, ସେଟି ମାନବର ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି; ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେଇଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭିନ୍ନଵୃତ୍ତୋ ଵ୍ରତାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ ଭୂଯୋ ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନଶ୍ ଚରେଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଵ୍ରତମ୍
ଏଭଳି କରି ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ନିଜ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଧରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧିନା ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ସଂଵତ୍ସରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ଭୂଯଃ ପ୍ରକ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷଃ ପୁନର୍ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନଶ୍ ଚରେଦ୍ଭିକ୍ଷୁରତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ଚାଲିଥାଏ; ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପାପ କମିଗଲାପରେ, ପୁନି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଭିକ୍ଷୁ ଜୀବନ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅହିଂସା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା ଅକାମାଦପି ହିଂସେତ ଯଦି ଭିକ୍ଷୁଃ ପଶୂନ୍ କୃମୀନ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଅହିଂସା ରଖିବା ଦରକାର; ଯଦି ଭିକ୍ଷୁ ଅନଚାହିଁ ମଧ୍ୟ ପଶୁ କିମ୍ବା କୀଟକୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେହିଠାରେ ମଧ୍ୟ ହିଂସା ହେବ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କୁର୍ଵୀତ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣମଥାପି ଵା ସ୍କନ୍ଦେଦିନ୍ଦ୍ରିଯଦୌର୍ବଲ୍ଯାତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତିର୍ଯଦି
ଏପରି ଅପରାଧ ପାଇଁ କଠିନ କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ର ବା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳତାରେ, ଯଦି ଯତି ଜଣେ ଜଣାଣୀକୁ ଦେଖି ଶୁକ୍ରସ୍ରାବ କରେ—
ତେନ ଧାରଯିତଵ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରାଣାଯାମାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ଦିଵା ସ୍କନ୍ନସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ
ସେ ଦିନେ ଶୋଳ ଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର; ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତ୍ରିରାତ୍ରମୁପଵାସାଶ୍ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ ତଥା ରାତ୍ରୌ ସ୍କନ୍ନଃ ଶୁଚିଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ ଧାରଣା
ଯଦି ରାତିରେ ଏହି ଘଟଣା ହୁଏ, ତେବେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ, ବାରୋଟି ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଓ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଣାଯାମେନ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିରଜା ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ଏକାନ୍ନଂ ମଧୁମାଂସଂ ଵା ଅଶୃତାନ୍ନଂ ତଥୈଵ ଚ
ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୋଷରହିତ ହୁଏ; ସେ ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ, କିମ୍ବା ମଧୁ, କିମ୍ବା ମାଂସ, କିମ୍ବା ଅପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରିବେ।
ଅଭୋଜ୍ଯାନି ଯତୀନାଂ ତୁ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଲଵଣାନି ଚ ଏକୈକାତିକ୍ରମାତ୍ତେଷାଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ
ଯତୀମାନେ ପାଇଁ ଲୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଲ୍ଲଂଘନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ତତଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଵ୍ଯତିକ୍ରମାଶ୍ ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ ଵାଙ୍ମନଃକାଯସଂଭଵାଃ
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କଥା, ମନ ବା ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୁଏ—
ସଦ୍ଭିଃ ସହ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଦ୍ବ୍ରୂଯୁସ୍ତତ୍ସମାଚରେତ୍
ସେଠି ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ ଯାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ, ତାହା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଚରେଦ୍ଧି ଶୁଦ୍ଧଃ ସମଲୋଷ୍ଟକାଞ୍ଚନଃ ସମସ୍ତଭୂତେଷୁ ଚ ସତ୍ସମାହିତଃ ସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଶାଶ୍ଵତମଵ୍ଯଯଂ ତୁ ପରଂ ହି ଗତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ହି ଜାଯତେ
ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସୁନା, ମାଟି ଓ ପାଥରକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଏକ ଭାବ ରଖେ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଅବିନାଶୀ ପରମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଅରିଷ୍ଟାନି ନିବୋଧତ ଯେନ ଜ୍ଞାନଵିଶେଷେଣ ମୃତ୍ଯୁଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯୋଗିନଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅପଶକୁନ ବିଷୟରେ କହିବି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନରେ ଯୋଗୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଚୈଵ ସୋମଛାଯାଂ ମହାପଥମ୍ ଯୋ ନ ପଶ୍ଯେନ୍ନ ଜୀଵେତ୍ସ ନରଃ ସଂଵତ୍ସରାତ୍ପରମ୍
ଯଦି କେହି ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଧ୍ରୁବତାରା, ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଭା ବା ମହାପଥ (ମିଲ୍କିୱେ) ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।