ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପଣ୍ଯଂ ପ୍ରସାରିତଂ ଚୈଵ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଶଃ ଶୁଚିରାକରଜଂ ତେଷାଂ ଶ୍ଵା ମୃଗଗ୍ରହଣେ ଶୁଚିଃ

ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ଯଦି ଖଣିରୁ ଆସିଛି, ତେବେ ସେଠାରେ ଶୁଧ୍ଧ ମନାଯାଏ। କୁକୁର ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଧରିଲେ ସେ ଶୁଧ୍ଧ ମନାଯାଏ।

ଛାଯା ଚ ଵିପ୍ଲୁଷୋ ଵିପ୍ରା ମକ୍ଷିକାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ରଜୋ ଭୂର୍ ଵାଯୁର୍ ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚ ମେଧ୍ଯାନି ସ୍ପର୍ଶନେ ସଦା

ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଛାୟା, ତିରିସାରି, ମକ୍ଷିକା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଧୂଳି, ମାଟି, ପବନ ଓ ଅଗ୍ନି ସବୁବେଳେ ଛୁଁଆଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୁଧ୍ଧ।

ସୁପ୍ତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ କ୍ଷୁତ୍ତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଚ ଵୈ ତଥା ଷ୍ଠୀଵିତ୍ଵାଧ୍ଯଯନାଦୌ ଚ ଶୁଚିରପ୍ଯାଚମେତ୍ପୁନଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଅ, ଖାଅ, ହାଁଚି, ପିଉ, ଥୁ, ପାଠ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଧ୍ଧ ଥିବେ, ପୁଣି ଏକଥର ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଦୌ ସ୍ପୃଶନ୍ତି ଯେ ଚାପି ପରାଚମନବିନ୍ଦଵଃ ତେ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସମା ଜ୍ଞେଯା ନ ତୈରପ୍ରଯତୋ ଭଵେତ୍

ଆଚମନ ସମୟରେ ଯେଉଁ ପାଣି ତଳେ ପଡ଼େ କିମ୍ବା ପାଦକୁ ଛୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମାଟି ସମାନ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

କୃତ୍ଵା ଚ ମୈଥୁନଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ କୁକ୍କୁଟାଦିକମ୍ ସୂକରଂ ଚୈଵ କାକାଦି ଶ୍ଵାନମୁଷ୍ଟ୍ରଂ ଖରଂ ତଥା

ମିଳନ କରିବା, ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତି, କୁକୁଟ, ଶୂକର, କାଉ, କୁକୁର, ଉଠ, ଖଚ୍ଚର ଭଳି ପଶୁ ଛୁଁଇଲେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ।

ଯୂପଂ ଚାଣ୍ଡାଲକାଦ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି ରଜସ୍ଵଲାଂ ସୂତିକାଂ ଚ ନ ସ୍ପୃଶେଦନ୍ତ୍ଯଜାମପି

ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କୁ ଛୁଁଇଲେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ। ରଜସ୍ୱଳା, ପିଲା ଜନ୍ମାଇଥିବା ଜଣେ ମହିଳା କିମ୍ବା ଅନ୍ତ୍ୟଜକୁ ମଧ୍ୟ ଛୁଁଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସୂତିକାଶୌଚସଂଯୁକ୍ତଃ ଶାଵାଶୌଚସମନ୍ଵିତଃ ସଂସ୍ପୃଶେନ୍ନ ରଜସ୍ତାସାଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵୈଵ ଶୁଧ୍ଯତି

ଯେଉଁଠାରେ ପିଲା ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁର ଅଶୁଚି ଅଛି, ସେଠାରେ ରଜସ୍ୱଳାଙ୍କୁ ଛୁଁଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଛୁଁଇଯାଏ, ତେବେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ।

ନୈଵାଶୌଚଂ ଯତୀନାଂ ଚ ଵନସ୍ଥବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍ ନୈଷ୍ଠିକାନାଂ ନୃପାଣାଂ ଚ ମଣ୍ଡଲୀନାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଯତି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ, ରାଜା ଓ ଦଳେ ଚଳିଥିବା ନୀତିଶିଳ୍ପ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଶୁଚି ନାହିଁ।

ତତଃ କାର୍ଯଵିରୋଧାଦ୍ଧି ନୃପାଣାଂ ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ ଵୈଖାନସାନାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପତିତାନାମସଂଭଵାତ୍

ରାଜାମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ବିରୋଧ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଶୁଚି ଲାଗୁ ହୁଏନି। ଏହିପରି ଭାବରେ ବୈଖାନସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ, କାହାରି ଅପତ୍ରପ୍ତି ନ ହେବାରୁ, ଅଶୁଚିରେ ଗଣାଯାନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅସଂଚଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଚ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ନାନ୍ଯଥା ତଥା ସଂନିହିତାନାଂ ଚ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ଚ

ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯଦି ସଞ୍ଚୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୀକ୍ଷିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ଏକାହାଦ୍ ଯଜ୍ଞଯାଜିନାଂ ଶୁଦ୍ଧିରୁକ୍ତା ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ତତସ୍ତ୍ଵଧୀତଶାଖାନାଂ ଚତୁର୍ଭିଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍

ଏକ ଦିନର ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କହିଛନ୍ତି; ତାପରେ, ଚାରିଟି ଶାଖା ପଢିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଶୁଦ୍ଧି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ସୂତକଂ ପ୍ରେତକଂ ନାସ୍ତି ତ୍ର୍ଯହାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅମୁତ୍ର ଵୈ ଅର୍ଵାଗ୍ ଏକାଦଶାହାନ୍ତଂ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ପରଲୋକରେ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତିନି ଦିନ ପରେ ଅଶୁଚି ରହିନଥାଏ; ଏଠାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବାନ୍ଧବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଅଶୁଚି ଏକାଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଵୈ ଶୁଦ୍ଧିର୍ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ତତ ଋତୁତ୍ରଯାଦର୍ଵାଗ୍ ଏକାହଃ ପରିଗୀଯତେ

ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ତିନି ଋତୁ ପରେ ଏକ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ସପ୍ତଵର୍ଷାତ୍ ତତଶ୍ଚାର୍ଵାକ୍ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ହି ତତଃ ପରମ୍ ଦଶାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵୈ ପ୍ରଥମେ ଽହନି ଵା ପିତୁଃ

ସାତ ବର୍ଷ ପରେ, ତାପରେ ତିନି ରାତି; ଏହା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ, କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦିନରେ।

ଦଶାହଂ ସୂତିକାଶୌଚଂ ମାତୁରପ୍ଯେଵମଵ୍ଯଯାଃ ଅର୍ଵାକ୍ ତ୍ରିଵର୍ଷାତ୍ସ୍ନାନେନ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ପିତୁଃ ସଦା

ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦଶ ଦିନ ଅଶୁଚି ରହେ, ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ପିତାଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟାବ୍ଦାଦ୍ ଏକରାତ୍ରେଣ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦ୍ ବାନ୍ଧଵସ୍ଯ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାତ୍ତତଶ୍ଚାର୍ଵାକ୍ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଆଠ ବର୍ଷ ପରେ, ବାନ୍ଧବ ପାଇଁ ଏକ ରାତିରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ବାରୋ ବର୍ଷ ପରେ, ହେ ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା ପାଇଁ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହେ।

ସପିଣ୍ଡତା ଚ ପୁରୁଷେ ସପ୍ତମେ ଵିନିଵର୍ତତେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତେ ଦଶାହେ ତୁ ତ୍ରିରାତ୍ରମଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍

ସାଧାରଣ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ସମ୍ପର୍କ ସାତମ ବର୍ଷରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଦଶ ଦିନ ପରେ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହିଥାଏ।

ତତଃ ସଂନିହିତୋ ଵିପ୍ରଶ୍ ଚାର୍ଵାକ୍ ପୂର୍ଵଂ ତଦେଵ ଵୈ ସଂଵତ୍ସରେ ଵ୍ଯତୀତେ ତୁ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଶୁଧ୍ଯତି

ତାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପସ୍ଥିତ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା; ଏକ ବର୍ଷ ପରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରେତଂ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ସ୍ନାନମୁଚ୍ଯତେ ଦାହକାନାଂ ଚ ନେତୄଣାଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରମବାନ୍ଧଵେ

ମୃତଦେହକୁ ଛୁଇଁଲେ, ତିନି ରାତି ପରେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି; ଦାହ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଶବ ବହାଉଥିବା ଅପରିଚିତମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ସ୍ନାନ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।

ଅନୁଗମ୍ଯ ଚ ଵୈ ସ୍ନାତ୍ଵା ଘୃତଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଵିଶୁଧ୍ଯତି ଆଚାର୍ଯମରଣେ ଚୈଵ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ମୃତେ

ମୃତକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସ୍ନାନ କରି ଘିଅ ଖାଇଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ଗୁରୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ତିନି ରାତି, ଏବଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ପକ୍ଷିଣୀ ମାତୁଲାନାଂ ଚ ସୋଦରାଣାଂ ଚ ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ ଭୂପାନାଂ ମଣ୍ଡଲୀନାଂ ଚ ସଦ୍ଯୋ ନୀରାଷ୍ଟ୍ରଵାସିନାମ୍

ମାମା, ଭାଇ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ, ଏବଂ ଦେଶ ବାହାରେ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

କେଵଲଂ ଦ୍ଵାଦଶାହେନ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଣାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ନାଭିଷିକ୍ତସ୍ଯ ଚାଶୌଚଂ ସଂପ୍ରମାଦେଷୁ ଵୈ ରଣେ

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ବାରୋ ଦିନ ଅଶୁଚି ରହେ; ଯେଉଁମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୁଲ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଶୁଚି ଲାଗୁ ହୁଏ।

ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶାହେନ ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଶୁଧ୍ଯତି ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ରଵ୍ଯଶୁଦ୍ଧିରନୁତ୍ତମା

ବୈଶ୍ୟମାନେ ପନ୍ଦର ଦିନରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଏକ ମାସରେ; ଏହିପରି, ସାରାଂଶରେ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଅଶୌଚଂ ଚାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଯତୀନାଂ ନୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ ତ୍ରେତାପ୍ରଭୃତି ନାରୀଣାଂ ମାସି ମାସ୍ଯାର୍ତଵଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଯତୀମାନେ ପାଇଁ କ୍ରମିକ ଅଶୁଚି ନାହିଁ; ତ୍ରେତାଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମହିଳାମାନେ ପ୍ରତି ମାସରେ ଋତୁସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଚି ରହନ୍ତି।

କୃତେ ସକୃଦ୍ ଯୁଗଵଶାଜ୍ ଜାଯନ୍ତେ ଵୈ ସହୈଵ ତୁ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଚ ମହାଭାଗା ଭାର୍ଯାଭିଃ କୁରଵୋ ଯଥା

କୃତଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ; ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ କୁରୁମାନେ ପରି ଏକାଠି ଯାଆନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଚ ତ୍ରେତାପ୍ରଭୃତି ସୁଵ୍ରତାଃ ଭାରତେ ଦକ୍ଷିଣେ ଵର୍ଷେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥା ନେତରେଷ୍ଵଥ

ହେ ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଥା ରହିଛି, ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଏହା ନାହିଁ।

ମହାଵୀତେ ସୁଵୀତେ ଚ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ତଥାଷ୍ଟସୁ ଶାକଦ୍ଵୀପାଦିଷୁ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଧର୍ମୋ ଵୈ ଭାରତେ ଯଥା

ମହାବୀତ, ସୁବୀତ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଶାକଦ୍ୱୀପ ଆଦି ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଯେପରି ଧର୍ମ ରହିଛି, ସେପରି ଘୋଷିତ।

ରସୋଲ୍ଲାସା କୃତେ ଵୃତ୍ତିସ୍ ତ୍ରେତାଯାଂ ଗୃହଵୃକ୍ଷଜା ସୈଵାର୍ତଵକୃତାଦ୍ ଦୋଷାଦ୍ ରାଗଦ୍ଵେଷାଦିଭିର୍ ନୃଣାମ୍

କୃତଯୁଗରେ ଜୀବିକା ରସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଘରେ ଲଗାଇଥିବା ଗଛରୁ ମିଳୁଥିଲା। ଅସମୟରେ ଫସଲ କାଟିବା ଦୋଷ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରୁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା।

ମୈଥୁନାତ୍କାମତୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥୈଵ ପରୁଷାଦିଭିଃ ଯଵାଦ୍ଯାଃ ସମ୍ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ

ଇଚ୍ଛାବଶତ ମିଳନ ଓ କଠୋରତା ଭଳି କାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଚୌଦ୍ଦଟି ଧାନ୍ୟ—ଘରେ ଚାଷ କରାଯାଇଥିବା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବଢ଼ୁଥିବା—ଯବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।