ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଗ୍ନେର୍ ଅପାଂ ଚ ସଂଯୋଗାଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତୋପହତସ୍ଯ ଚ ରସାନାମିହ ସର୍ଵେଷାଂ ଶୁଦ୍ଧିରୁତ୍ପ୍ଲଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଏମିତି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଦି ବହୁତ ଦୁଷିତ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଆଗି କିମ୍ବା ପାଣି ସହିତ ସଂଯୋଗ କିମ୍ବା ଡୁବାଇ ଶୁଦ୍ଧି କରାଯିବ।

ତୃଣକାଷ୍ଠାଦିଵସ୍ତୂନାଂ ଶୁଭେନାଭ୍ଯୁକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଉଷ୍ଣେନ ଵାରିଣା ଶୁଦ୍ଧିସ୍ ତଥା ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵଯୋରପି

ଘାସ, କାଠ ଓ ଏହାଭଳି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ଜଳ ଛିଟି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମନାଯାଏ, କିମ୍ବା ଗରମ ପାଣିରେ ଧୋଇ ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହି ନିୟମ ହାଣ୍ଡି ଓ ଚମଚ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ତଥୈଵ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରାଣାଂ ମୁଶଲୋଲୂଖଲସ୍ଯ ଚ ଶୃଙ୍ଗାସ୍ଥିଦାରୁଦନ୍ତାନାଂ ତକ୍ଷଣେନୈଵ ଶୋଧନମ୍

ଏହିପରି ଯଜ୍ଞର ପାତ୍ର, ମୁସଳ, ଉଲୁଖଳ ଓ ଶୃଙ୍ଗ, ଅସ୍ଥି, କାଠ, ଦାନ୍ତ ଭଳି ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ଖୋଟି କାଢ଼ି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସଂହତାନାଂ ମହାଭାଗା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଅସଂହତାନାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଶୌଚମୁଚ୍ଯତେ

ଏ ମହାଭାଗ, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏକଠା ହୋଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଝାଲି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ଏକା ଏକା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଭୁକ୍ତରାଶିଧାନ୍ଯାନାମ୍ ଏକଦେଶସ୍ଯ ଦୂଷଣେ ତାଵନ୍ମାତ୍ରଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଵୈ କୁଶାଂଭସା

ଯଦି ଅଖୁଆ ଧାନ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ଅଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସେ ଅଂଶକୁ ବାହାର କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଧାନ୍ୟକୁ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଛିଟି ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାକମୂଲଫଲାଦୀନାଂ ଧାନ୍ଯଵଚ୍ଛୁଦ୍ଧିରିଷ୍ଯତେ ମାର୍ଜନୋନ୍ମାର୍ଜନୈର୍ ଵେଶ୍ମ ପୁନଃପାକେନ ମୃନ୍ମଯମ୍

ଶାକ, କନ୍ଦ, ଫଳ ଓ ଏପରି ଜିନିଷ ଧାନ୍ୟ ପରି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଘରକୁ ବୁହା ଓ ପୋଁଛି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିବା ଉଚିତ, ମାଟିର ପାତ୍ରକୁ ପୁଣି ଅଗ୍ନିରେ ତାପି ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଲ୍ଲେଖନେନାଞ୍ଜନେନ ତଥା ସଂମାର୍ଜନେନ ଚ ଗୋନିଵାସେନ ଵୈ ଶୁଦ୍ଧା ସେଚନେନ ଧରା ସ୍ମୃତା

ଭୂମିକୁ ଖୋଟି କାଢ଼ିବା, ଲେପିବା, ବୁହାଇବା, ଗୋବର ରଖିବା କିମ୍ବା ଜଳ ଛିଟିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଭୂମିସ୍ଥମ୍ ଉଦକଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଂ ଯତ୍ର ଗୌର୍ଵ୍ରଜେତ୍ ଅଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଯଦମେଧ୍ଯେନ ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାନ୍ଵିତମ୍

ଭୂମିରେ ଥିବା ପାଣି ତାହା ସୁଗନ୍ଧ, ଭଲ ରଙ୍ଗ ଓ ରୁଚି ଥିଲେ, ଗାଈ ତାହା ପିଇ ତୃପ୍ତି ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ କୌଣସି ଅଶୁଧି ନଥିଲେ, ସେହି ପାଣି ଶୁଧ୍ଧ ମନାଯାଏ।

ଵତ୍ସଃ ଶୁଚିଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣେ ଶକୁନିଃ ଫଲପାତନେ ସ୍ଵଦାରାସ୍ଯଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ରତୌ ଭାର୍ଯାଭିକାଙ୍କ୍ଷଯା

ଝରଣା ଠାରେ ବଛା, ଫଳ ପଡ଼ିବା ସ୍ଥାନରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶୁଧ୍ଧ ମନାଯାଏ।

ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କ୍ଷାଲିତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ କାରୁଣା ଚ ଯଥାଵିଧି କୁଶାଂବୁନା ସୁସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ

ହାତରେ ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଓ ନିୟମ ମୁତାବକ ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିଥିବା ପାତ୍ରକୁ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି କୁଶ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଛିଟି ଶେଷରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ପଣ୍ଯଂ ପ୍ରସାରିତଂ ଚୈଵ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଶଃ ଶୁଚିରାକରଜଂ ତେଷାଂ ଶ୍ଵା ମୃଗଗ୍ରହଣେ ଶୁଚିଃ

ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ଯଦି ଖଣିରୁ ଆସିଛି, ତେବେ ସେଠାରେ ଶୁଧ୍ଧ ମନାଯାଏ। କୁକୁର ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଧରିଲେ ସେ ଶୁଧ୍ଧ ମନାଯାଏ।

ଛାଯା ଚ ଵିପ୍ଲୁଷୋ ଵିପ୍ରା ମକ୍ଷିକାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ରଜୋ ଭୂର୍ ଵାଯୁର୍ ଅଗ୍ନିଶ୍ ଚ ମେଧ୍ଯାନି ସ୍ପର୍ଶନେ ସଦା

ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଛାୟା, ତିରିସାରି, ମକ୍ଷିକା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଧୂଳି, ମାଟି, ପବନ ଓ ଅଗ୍ନି ସବୁବେଳେ ଛୁଁଆଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୁଧ୍ଧ।

ସୁପ୍ତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ କ୍ଷୁତ୍ତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଚ ଵୈ ତଥା ଷ୍ଠୀଵିତ୍ଵାଧ୍ଯଯନାଦୌ ଚ ଶୁଚିରପ୍ଯାଚମେତ୍ପୁନଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଅ, ଖାଅ, ହାଁଚି, ପିଉ, ଥୁ, ପାଠ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଧ୍ଧ ଥିବେ, ପୁଣି ଏକଥର ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଦୌ ସ୍ପୃଶନ୍ତି ଯେ ଚାପି ପରାଚମନବିନ୍ଦଵଃ ତେ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସମା ଜ୍ଞେଯା ନ ତୈରପ୍ରଯତୋ ଭଵେତ୍

ଆଚମନ ସମୟରେ ଯେଉଁ ପାଣି ତଳେ ପଡ଼େ କିମ୍ବା ପାଦକୁ ଛୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମାଟି ସମାନ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

କୃତ୍ଵା ଚ ମୈଥୁନଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ କୁକ୍କୁଟାଦିକମ୍ ସୂକରଂ ଚୈଵ କାକାଦି ଶ୍ଵାନମୁଷ୍ଟ୍ରଂ ଖରଂ ତଥା

ମିଳନ କରିବା, ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତି, କୁକୁଟ, ଶୂକର, କାଉ, କୁକୁର, ଉଠ, ଖଚ୍ଚର ଭଳି ପଶୁ ଛୁଁଇଲେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ।

ଯୂପଂ ଚାଣ୍ଡାଲକାଦ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି ରଜସ୍ଵଲାଂ ସୂତିକାଂ ଚ ନ ସ୍ପୃଶେଦନ୍ତ୍ଯଜାମପି

ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କୁ ଛୁଁଇଲେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ। ରଜସ୍ୱଳା, ପିଲା ଜନ୍ମାଇଥିବା ଜଣେ ମହିଳା କିମ୍ବା ଅନ୍ତ୍ୟଜକୁ ମଧ୍ୟ ଛୁଁଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସୂତିକାଶୌଚସଂଯୁକ୍ତଃ ଶାଵାଶୌଚସମନ୍ଵିତଃ ସଂସ୍ପୃଶେନ୍ନ ରଜସ୍ତାସାଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵୈଵ ଶୁଧ୍ଯତି

ଯେଉଁଠାରେ ପିଲା ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁର ଅଶୁଚି ଅଛି, ସେଠାରେ ରଜସ୍ୱଳାଙ୍କୁ ଛୁଁଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଛୁଁଇଯାଏ, ତେବେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ।

ନୈଵାଶୌଚଂ ଯତୀନାଂ ଚ ଵନସ୍ଥବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍ ନୈଷ୍ଠିକାନାଂ ନୃପାଣାଂ ଚ ମଣ୍ଡଲୀନାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଯତି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ, ରାଜା ଓ ଦଳେ ଚଳିଥିବା ନୀତିଶିଳ୍ପ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଶୁଚି ନାହିଁ।

ତତଃ କାର୍ଯଵିରୋଧାଦ୍ଧି ନୃପାଣାଂ ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ ଵୈଖାନସାନାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପତିତାନାମସଂଭଵାତ୍

ରାଜାମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ବିରୋଧ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଶୁଚି ଲାଗୁ ହୁଏନି। ଏହିପରି ଭାବରେ ବୈଖାନସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ, କାହାରି ଅପତ୍ରପ୍ତି ନ ହେବାରୁ, ଅଶୁଚିରେ ଗଣାଯାନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅସଂଚଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଚ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ନାନ୍ଯଥା ତଥା ସଂନିହିତାନାଂ ଚ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ଚ

ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯଦି ସଞ୍ଚୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୀକ୍ଷିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ଏକାହାଦ୍ ଯଜ୍ଞଯାଜିନାଂ ଶୁଦ୍ଧିରୁକ୍ତା ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ତତସ୍ତ୍ଵଧୀତଶାଖାନାଂ ଚତୁର୍ଭିଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍

ଏକ ଦିନର ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କହିଛନ୍ତି; ତାପରେ, ଚାରିଟି ଶାଖା ପଢିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଶୁଦ୍ଧି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ସୂତକଂ ପ୍ରେତକଂ ନାସ୍ତି ତ୍ର୍ଯହାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅମୁତ୍ର ଵୈ ଅର୍ଵାଗ୍ ଏକାଦଶାହାନ୍ତଂ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ପରଲୋକରେ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତିନି ଦିନ ପରେ ଅଶୁଚି ରହିନଥାଏ; ଏଠାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବାନ୍ଧବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଅଶୁଚି ଏକାଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଵୈ ଶୁଦ୍ଧିର୍ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ତତ ଋତୁତ୍ରଯାଦର୍ଵାଗ୍ ଏକାହଃ ପରିଗୀଯତେ

ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ତିନି ଋତୁ ପରେ ଏକ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ସପ୍ତଵର୍ଷାତ୍ ତତଶ୍ଚାର୍ଵାକ୍ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ହି ତତଃ ପରମ୍ ଦଶାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵୈ ପ୍ରଥମେ ଽହନି ଵା ପିତୁଃ

ସାତ ବର୍ଷ ପରେ, ତାପରେ ତିନି ରାତି; ଏହା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ, କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦିନରେ।

ଦଶାହଂ ସୂତିକାଶୌଚଂ ମାତୁରପ୍ଯେଵମଵ୍ଯଯାଃ ଅର୍ଵାକ୍ ତ୍ରିଵର୍ଷାତ୍ସ୍ନାନେନ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ପିତୁଃ ସଦା

ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦଶ ଦିନ ଅଶୁଚି ରହେ, ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ପିତାଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟାବ୍ଦାଦ୍ ଏକରାତ୍ରେଣ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦ୍ ବାନ୍ଧଵସ୍ଯ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାତ୍ତତଶ୍ଚାର୍ଵାକ୍ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଆଠ ବର୍ଷ ପରେ, ବାନ୍ଧବ ପାଇଁ ଏକ ରାତିରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ବାରୋ ବର୍ଷ ପରେ, ହେ ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା ପାଇଁ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହେ।

ସପିଣ୍ଡତା ଚ ପୁରୁଷେ ସପ୍ତମେ ଵିନିଵର୍ତତେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତେ ଦଶାହେ ତୁ ତ୍ରିରାତ୍ରମଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍

ସାଧାରଣ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ସମ୍ପର୍କ ସାତମ ବର୍ଷରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଦଶ ଦିନ ପରେ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହିଥାଏ।

ତତଃ ସଂନିହିତୋ ଵିପ୍ରଶ୍ ଚାର୍ଵାକ୍ ପୂର୍ଵଂ ତଦେଵ ଵୈ ସଂଵତ୍ସରେ ଵ୍ଯତୀତେ ତୁ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଶୁଧ୍ଯତି

ତାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପସ୍ଥିତ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା; ଏକ ବର୍ଷ ପରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରେତଂ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ସ୍ନାନମୁଚ୍ଯତେ ଦାହକାନାଂ ଚ ନେତୄଣାଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରମବାନ୍ଧଵେ

ମୃତଦେହକୁ ଛୁଇଁଲେ, ତିନି ରାତି ପରେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି; ଦାହ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଶବ ବହାଉଥିବା ଅପରିଚିତମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ସ୍ନାନ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।