ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତତସ୍ତତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ କଥଂ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ମରିଷ୍ଯତି ସଂସାରଃ ପୂର୍ଵଧର୍ମସ୍ଯ ଭାଵନାଭିଃ ପ୍ରଣୋଦିତଃ

ଏହିପରେ, ମୁନି, କିପରି କେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିପାରିବ? ପୂର୍ବ କର୍ମର ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ଚାଲିଥାଏ।

ମାନୁଷଂ ଭଜତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ସମାଚରେତ୍ ଚତୁର୍ଦଶଵିଧଂ ହ୍ଯେତଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସଂସାରମଣ୍ଡଲମ୍

ମଣିଷ ଜନ୍ମ ସଦା ମିଳେ; ତେଣୁ ଏହି ଚୌଦ ପ୍ରକାରର ସଂସାର ଚକ୍ର ବୁଝି, ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ନିତ୍ଯଂ ସମାରଭେଦ୍ଧର୍ମଂ ସଂସାରଭଯପୀଡିତଃ ତତସ୍ତରତି ସଂସାରଂ କ୍ରମେଣ ପରିଵର୍ତିତଃ

ସଂସାର ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି କ୍ରମେ କ୍ରମେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ, ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ।

ତସ୍ମାଚ୍ଚ ସତତଂ ଯୁକ୍ତୋ ଧ୍ଯାନତତ୍ପରଯୁଞ୍ଜକଃ ତଥା ସମାରଭେଦ୍ଯୋଗଂ ଯଥାତ୍ମାନଂ ସ ପଶ୍ଯତି

ତେଣୁ ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ ଯାହାଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଦେଖିପାରିବ।

ଏଷ ଆପଃ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ ଏଷ ସେତୁରନୁତ୍ତମଃ ଵିଵୃତ୍ଯା ହ୍ଯେଷ ସଂଭେଦାଦ୍ ଭୂତାନାଂ ଚୈଵ ଶାଶ୍ଵତଃ

ଏହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜଳ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଲୋକ, ଅପରିମିତ ସେତୁ; ଏହାର ବିସ୍ତାର ଏବଂ ଏକତା ଦ୍ୱାରା, ଏହିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସାର।

ତଦେନଂ ସେତୁମାତ୍ମାନମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଵୈ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ ହୃଦିସ୍ଥଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଉପାସୀତ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଏହି ସେତୁ, ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁଥିବା ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।

ତଥାନ୍ତଃ ସଂସ୍ଥିତଂ ଦେଵଂ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପରିମଣ୍ଡିତମ୍ ଅଷ୍ଟଧା ଚାଷ୍ଟଧା ଚୈଵ ତଥା ଚାଷ୍ଟଵିଧେନ ଚ

ଏଭଳି ଅନ୍ତରେ ବସିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ, ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଏବଂ ପୁଣି ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଭାବରେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ଵହ୍ନିଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ହୃଦି ସ୍ଥିତମ୍ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯଥାଵଦ୍ଦେଵେଶଂ ରୁଦ୍ରଂ ଭୁଵନନାଯକମ୍

ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ବାହାରେ ରଖି, ପୁଣି ହୃଦୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେବେଶ ରୁଦ୍ର, ଭୁବନନାୟକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ହୁତ୍ଵା ପଞ୍ଚାହୁତୀଃ ସମ୍ଯକ୍ ତଚ୍ଚିନ୍ତାଗତମାନସଃ ଵୈଶ୍ଵାନରଂ ହୃଦିସ୍ଥଂ ତୁ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ

ଠିକ୍ ଭାବେ ପାଞ୍ଚ ହୋମ କରି, ମନକୁ ସେଇ ଚିନ୍ତାରେ ଲଗାଇ, ଅନୁକ୍ରମରେ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିକୁ ଯଥାଯଥ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆପଃ ପୂତାଃ ସକୃତ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ତୂଷ୍ଣୀଂ ହୁତ୍ଵା ହ୍ଯୁପାଵିଶନ୍ ପ୍ରାଣାଯେତି ତତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଥମା ହ୍ଯାହୁତିଃ ସ୍ମୃତା

ପବିତ୍ର ଜଳ ଏକଥର ପିଇ ନିରବରେ ବସି, ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ପ୍ରଥମ ଆହୁତିକୁ ପ୍ରାଣ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଅପାନାଯ ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ଵ୍ଯାନାଯେତି ତଥା ପରା ଉଦାନାଯ ଚତୁର୍ଥୀ ସ୍ଯାତ୍ ସମାନାଯେତି ପଞ୍ଚମୀ

ଦ୍ୱିତୀୟ ଆହୁତି ଅପାନ ପାଇଁ, ତୃତୀୟ ଭଳି ଭଳି ବ୍ୟାନ ପାଇଁ, ଚତୁର୍ଥ ଉଦାନ ପାଇଁ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ସମାନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ।

ସ୍ଵାହାକାରୈଃ ପୃଥଗ୍ଘୁତ୍ଵା ଶେଷଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ କାମତଃ ଅପଃ ପୁନଃ ସକୃତ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ଆଚମ୍ଯ ହୃଦଯଂ ସ୍ପୃଶେତ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆହୁତିକୁ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଦେଇ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ; ପୁଣି ଏକଥର ଜଳ ପିଇ, ମୁହଁ ଧୋଇ, ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଣାନାଂ ଗ୍ରନ୍ଥିରସ୍ଯାତ୍ମା ରୁଦ୍ରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ଵିଶାନ୍ତକଃ ରୁଦ୍ରୋ ଵୈ ହ୍ଯାତ୍ମନଃ ପ୍ରାଣ ଏଵମାପ୍ଯାଯଯେତ୍ସ୍ଵଯମ୍

ପ୍ରାଣମାନଙ୍କର ଗଠନ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆତ୍ମା; ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ନିଜ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା; ରୁଦ୍ର ନିଜ ଆତ୍ମାର ପ୍ରାଣ, ଏଭଳି ସେ ନିଜକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।

ପ୍ରାଣେ ନିଵିଷ୍ଟୋ ଵୈ ରୁଦ୍ରସ୍ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଣମଯଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରାଣାଯ ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଯ ଜୁହୋତ୍ଯମୃତମୁତ୍ତମମ୍

ପ୍ରାଣରେ ରୁଦ୍ର ବସିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ନିଜେ ପ୍ରାଣମୟ; ପ୍ରାଣ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।

ଶିଵାଵିଶେହ ମାମୀଶ ସ୍ଵାହା ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନେ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵଂ ପଞ୍ଚାହୁତୀଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରୀଣାତୁ ଶାଶ୍ଵତଃ

ହେ ଈଶ୍ୱର, ଶୁଭ ଭାବେ ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କର—'ସ୍ୱାହା'—ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମା ପାଇଁ; ଏଭଳି, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଭୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।

ପୁରୁଷୋ ଽସି ପୁରେ ଶେଷେ ତ୍ଵଂ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠପ୍ରମାଣତଃ ଆଶ୍ରିତଶ୍ଚୈଵ ଚାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମ୍ ଈଶଃ ପରମକାରଣମ୍

ତୁମେ ପୁରରେ ଥିବା ପୁରୁଷ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣରେ ଅଛ; ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ଆଶ୍ରିତ ଅଛ, ହେ ଈଶ୍ୱର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ।

ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରୀଣାତୁ ଶାଶ୍ଵତଃ ତ୍ଵଂ ଦେଵାନାମସି ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ପୁରୋ ଵୃଷା

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଭୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ; ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼, ରୁଦ୍ର ଓ ପ୍ରଥମ ବୃଷଭ।

ମୃଦୁସ୍ତ୍ଵମନ୍ନମସ୍ମଭ୍ଯମ୍ ଏତଦସ୍ତୁ ହୁତଂ ତଵ ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଗୁଣପ୍ରାପ୍ତିଵିଶେଷତଃ

ତୁମେ ମୃଦୁ ହେଉ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ହେଉ; ଏହି ଅର୍ପଣ ତୁମର ହେଉ—ଏଭଳି, ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ବିଶେଷ କରି ଗୁଣ ଲାଭ ସମ୍ବନ୍ଧରେ।

ଯୋଗାଚାରଃ ସ୍ଵଯଂ ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଃ ପୁରା ଏଵଂ ପାଶୁପତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଏହି ଯୋଗ ଆଚାର ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି, ପଶୁପତି ଜ୍ଞାନକୁ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ଭସ୍ମସ୍ନାଯୀ ଭଵେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ଭସ୍ମଲିପ୍ତଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍

ସଦା ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ସଦା ଭସ୍ମ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠି ଏହି ଶ୍ରୁତିକୁ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତି।

ଦୈଵେ କର୍ମଣି ପିତ୍ର୍ଯେ ଵା ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଏହା କରାଯାଏ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୌଚାଚାରସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ଯଦନୁଷ୍ଠାଯ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପରେତ୍ଯ ଗତିମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଏଠାରୁ ପରେ ମୁଁ ଶୌଚ ଆଚାରର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ପରଲୋକରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ପୂର୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତହିତାଯ ଵୈ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥଂ ସଂଚଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହାଯାଇଥିଲା—ସମସ୍ତ ବେଦର ତାତ୍ପର୍ୟର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂଗ୍ରହ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ପାଇଁ।

ଉଦଯାର୍ଥଂ ତୁ ଶୌଚାନାଂ ମୁନୀନାମୁତ୍ତମଂ ପଦମ୍ ଯସ୍ତତ୍ରାଥାପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଯାତ୍ ସ ମୁନିର୍ନାଵସୀଦତି

ଶୌଚ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଏହା ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶା; ଯେଉଁଠି ଅତିରିକ୍ତ ଚେତନା ରଖେ, ସେ ମୁନି ଦଶାରୁ କେବେ ତଳକୁ ପଡ଼େନାହିଁ।

ମାନାଵମାନୌ ଦ୍ଵାଵେତୌ ତାଵେଵାହୁର୍ ଵିଷାମୃତେ ଅଵମାନୋ ଽମୃତଂ ତତ୍ର ସନ୍ମାନୋ ଵିଷମୁଚ୍ଯତେ

ମାନ ଓ ଅପମାନ—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଅମୃତ ଓ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅପମାନ ଏଠାରେ ଅମୃତ, ସତ୍ୟ ମାନ ବିଷ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ଗୁରୋରପି ହିତେ ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ସଂଵତ୍ସରଂ ଵସେତ୍ ନିଯମେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତସ୍ତୁ ଯମେଷୁ ଚ ସଦା ଭଵେତ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ; ନିୟମରେ ଅଚେତନ ନ ହୋଇ, ସଦା ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାପ୍ଯାନୁଜ୍ଞାଂ ତତଶ୍ଚୈଵ ଜ୍ଞାନଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍ ଅଵିରୋଧେନ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚରେତ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍

ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମକୁ ଅଟୁଟ ରଖି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଚକ୍ଷୁଃପୂତଂ ଚରେନ୍ମାର୍ଗଂ ଵସ୍ତ୍ରପୂତଂ ଜଲଂ ପିବେତ୍ ସତ୍ଯପୂତଂ ଵଦେଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମନଃପୂତଂ ସମାଚରେତ୍

ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଥେ ଚଲିବା, ବସ୍ତ୍ର ଛାଣିଥିବା ପାଣି ପିଇବା, ସତ୍ୟ ଭିତରୁ କଥା କହିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ମତ୍ସ୍ଯଗୃହ୍ଯସ୍ଯ ଯତ୍ପାପଂ ଷଣ୍ମାସାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଭଵେତ୍ ଏକାହଂ ତତ୍ସମଂ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଅପୂତଂ ଯଜ୍ଜଲଂ ଭଵେତ୍

ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ମାଛ ଖାଇଲେ ଯେତେ ପାପ ହୁଏ, ଅଛାଣି ପାଣି ଏକ ଦିନ ପିଇଲେ ସେତେ ପାପ ହୁଏ।