ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵତଃ ପାଣିପାଦଂ ତତ୍ ସର୍ଵତୋ ଽକ୍ଷିଶିରୋମୁଖମ୍ ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରୁତିମଲ୍ ଲୋକେ ସର୍ଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି

ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ହାତ ପାଦ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ମୁହଁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଖ ଅଛି। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କାନ ରଖି, ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରି ରହନ୍ତି।

ଯୁକ୍ତୋ ଯୋଗେନ ଚେଶାନଂ ସର୍ଵତଶ୍ ଚ ସନାତନମ୍ ପୁରୁଷଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ଵିମୁହ୍ଯତି

ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏକତା ପାଇ, ଜ୍ଞାନୀ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ସନାତନ ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ପୁରୁଷକୁ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଭୂତାତ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପରମାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍ ସର୍ଵାତ୍ମାନଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ଵୈ ଧ୍ଯାତା ନ ମୁହ୍ଯତି

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ମହାନ ଆତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଏବଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ପଵନୋ ହି ଯଥା ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଵିଚରନ୍ସର୍ଵମୂର୍ତିଷୁ ପୁରି ଶେତେ ସୁଦୁର୍ଗ୍ରାହ୍ଯସ୍ ତସ୍ମାତ୍ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ

ଯେପରି ବାତାସ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧରିବାକୁ ଅତି କଠିନ ଏବଂ ଶରୀର ଭିତରେ ନିହିତ ଅଛି, ସେପରି ଏହି ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ବୁଝିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, ତେଣୁ ତାକୁ 'ପୁରୁଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅଥ ଚେଲ୍ଲୁପ୍ତଧର୍ମା ତୁ ସାଵଶେଷୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ତତସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭେ ଵୈ ଶୁକ୍ରଶୋଣିତସଂଯୁତେ

ଯଦି କାହାରି କର୍ମ ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ ଓ ସେ ଛାଡିଯାଏ, ତେବେ ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତର ସଂଯୋଗରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋଃ ସଂପ୍ରଯୋଗେ ହି ଜାଯତେ ହି ତତଃ ପ୍ରଭୁଃ ତତସ୍ତୁ ଗର୍ଭକାଲେନ କଲଲଂ ନାମ ଜାଯତେ

ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ମିଶଣରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ପରେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯାହାକୁ 'କଳଳ' ବୋଲାଯାଏ, ସେହି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।

କାଲେନ କଲଲଂ ଚାପି ବୁଦ୍ବୁଦଂ ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ ମୃତ୍ପିଣ୍ଡସ୍ତୁ ଯଥା ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରାଵର୍ତେନ ପୀଡିତଃ

ସମୟ କ୍ରମେ, ସେହି କଳଳ ଏକ ବୁଲିକା ହୁଏ, ଯେପରି ଚକା ଘୁରାଇ ମାଟି ଗୋଲାକୁ ଆକାର ଦିଆଯାଏ।

ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କ୍ରିଯମାଣସ୍ତୁ ବିଂବତ୍ଵମନୁଗଚ୍ଛତି ଏଵମାଧ୍ଯାତ୍ମିକୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵାଯୁନା ସଂପ୍ରପୂରିତଃ

ହାତରେ ଗଢିଲେ, ସେ ଗୋଲାକାର ହୁଏ; ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତି ଓ ବାୟୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହା ବିକଶିତ ହୁଏ।

ଯଦି ଯୋନିଂ ଵିମୁଞ୍ଚାମି ତତ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଯାଵଦ୍ଧି ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵାଯୁର୍ ଜାତମାତ୍ରଂ ନ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍

ଯଦି ମୁଁ ଗର୍ଭ ଛାଡିବି, ତେବେ ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେବି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ବାୟୁ ନବଜାତକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତାଵତ୍କାଲଂ ମହାଦେଵମ୍ ଅର୍ଚଯାମୀତି ଚିନ୍ତଯେତ୍ ଜାଯତେ ମାନୁଷସ୍ତତ୍ର ଯଥାରୂପଂ ଯଥାଵଯଃ

ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, 'ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବି' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ, ତାହାଠାରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଯେପରି ଆକୃତି ଓ ବୟସ୍।

ଵାଯୁଃ ସଂଭଵତେ ଖାତ୍ତୁ ଵାତାଦ୍ଭଵତି ଵୈ ଜଲମ୍ ଜଲାତ୍ ସମ୍ଭଵତି ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣାଚ୍ଛୁକ୍ରଂ ଵିଵର୍ଧତେ

ବାୟୁ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ବାୟୁରୁ ପାଣି ହୁଏ, ପାଣିରୁ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପ୍ରାଣରୁ ଶୁକ୍ର ବଢିଯାଏ।

ରକ୍ତଭାଗାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ରେତୋଭାଗାଶ୍ ଚତୁର୍ଦଶ ଭାଗତୋ ଽର୍ଧଫଲଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଗର୍ଭୋ ନିଷିଚ୍ଯତେ

ତେତିସ ଭାଗ ରକ୍ତ ଓ ଚୌଦ ଭାଗ ଶୁକ୍ର ରହିଥାଏ; ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ନେଇ ଗର୍ଭ ତିଆରି ହୁଏ।

ତତସ୍ତୁ ଗର୍ଭସଂଯୁକ୍ତଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ ଵାଯୁଭିର୍ ଵୃତଃ ପିତୁଃ ଶରୀରାତ୍ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗଂ ରୂପମସ୍ଯୋପଜାଯତେ

ତାପରେ ଗର୍ଭ ସହିତ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ, ପିତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ତତୋ ଽସ୍ଯ ମାତୁରାହାରାତ୍ ପୀତଲୀଢପ୍ରଵେଶନାତ୍ ନାଭିଦେଶେନ ଵୈ ପ୍ରାଣାସ୍ ତେ ହ୍ଯ୍ ଆଧାରା ହି ଦେହିନାମ୍

ତାପରେ ମାଆଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରୁ, ପାଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ନାଭି ମାର୍ଗରେ ପ୍ରାଣ ବିଶେଷ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, କାରଣ ସେମାନେ ଦେହୀମାନଙ୍କର ଆଧାର।

ନଵମାସାତ୍ ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟଃ ସଂଵେଷ୍ଟିତଶିରୋଧରଃ ଵେଷ୍ଟିତଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଅପର୍ଯାପ୍ତପ୍ରଵେଶନଃ

ନଅ ମାସ ପରେ, ଶିଶୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଚାପିଯାଏ, ଏବଂ ସେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚଳନ କରିପାରେ ନାହିଁ।

ନଵମାସୋଷିତଶ୍ଚାପି ଯୋନିଚ୍ଛିଦ୍ରାଦଵାଙ୍ମୁଖଃ ତତଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ପାପୈର୍ ନିରଯଂ ସମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯତେ

ନଅ ମାସ ରହି, ଯୋନି ର ଚିରା ଦ୍ୱାରରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଥିବା, ସେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପାପରେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଅସିପତ୍ରଵନଂ ଚୈଵ ଶାଲ୍ମଲିଚ୍ଛେଦନଂ ତଥା ତାଡନଂ ଭକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପୂଯଶୋଣିତଭକ୍ଷଣମ୍

ସେ ତଳୱାର ପତ୍ର ଜଙ୍ଗଲ, ଶାଲମଳୀ ଗଛ କଟା, ପିଟାଯିବା, ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ଖାଇବା ଭୋଗ କରେ।

ଯଥା ହ୍ଯାପସ୍ତୁ ସଂଛିନ୍ନାଃ ସଂଶ୍ଲେଷ୍ମମ୍ ଉପଯାନ୍ତି ଵୈ ତଥା ଛିନ୍ନାଶ୍ ଚ ଭିନ୍ନାଶ୍ଚ ଯାତନାସ୍ଥାନମ୍ ଆଗତାଃ

ଯେପରି ଜଳ ଛିଣ୍ଡାଯିଲେ ମିଶିଯାଏ, ସେପରି କଟାଯାଇଥିବା ଓ ଭାଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ଲୋକେ ଯାତନା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ଏଵଂ ଜୀଵାସ୍ତୁ ତୈଃ ପାପୈସ୍ ତପ୍ଯମାନାଃ ସ୍ଵଯଂକୃତୈଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁଃ କର୍ମଭିଃ ଶେଷୈର୍ ଦୁଃଖଂ ଵା ଯଦି ଵେତରତ୍

ଏପରି, ନିଜ କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ଜୀବମାନେ, ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଏକେନୈଵ ତୁ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୈ ଜନମ୍ ଏକେନୈଵ ତୁ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ସୁକୃତମାଚରେତ୍

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡି ଏକାକି ଯିବାକୁ ପଡେ; ଏକାକି ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡେ, ତେଣୁ ଭଲ କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ନ ହ୍ଯେନଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ କଶ୍ଚିଦ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଅନୁଗଚ୍ଛତି ଯଦନେନ କୃତଂ କର୍ମ ତଦେନମନୁଗଚ୍ଛତି

ଯେଉଁଠାରେ ଯାଉଛି, କେହି ସାଙ୍ଗ ଯାଉନାହାନ୍ତି; ଯେ କର୍ମ କରିଛି, ସେଇ କର୍ମ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଏ।

ତେ ନିତ୍ଯଂ ଯମଵିଷଯେଷୁ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ କ୍ରୋଶନ୍ତଃ ସତତମନିଷ୍ଟସଂପ୍ରଯୋଗୈଃ ଶୁଷ୍ଯନ୍ତେ ପରିଗତଵେଦନାଃ ଶରୀରା ବହ୍ଵୀଭିଃ ସୁଭୃଶମନନ୍ତଯାତନାଭିଃ

ସେମାନେ ଯମର ଅଞ୍ଚଳରେ ସଦା ବ୍ୟସ୍ତ ରହି, ଅନବରତ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି; ଅପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗରେ ଅନୁବାଦ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶେଷ ନଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଶୁଖିଯାଏ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଦନାରେ ଘେରାଯାଏ।

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଯଦଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ନିଷେଵତେ ତଦଭ୍ଯାସୋ ହରତ୍ଯେନଂ ତସ୍ମାତ୍କଲ୍ଯାଣମାଚରେତ୍

ମଣିଷ ଯାହା କାମରେ, ମନରେ କିମ୍ବା କଥାରେ ବାରମ୍ବାର କରେ, ସେଇ ଅଭ୍ୟାସ ତାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ; ତେଣୁ ସଦା ଭଲ କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନାଦିମାନ୍ପ୍ରବନ୍ଧଃ ସ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଵକର୍ମଣି ଦେହିନଃ ସଂସାରଂ ତାମସଂ ଘୋରଂ ଷଡ୍ଵିଧଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ

ଦେହୀର ପୂର୍ବ କର୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଜନ୍ମର ଶୃଙ୍ଖଳାର କେବେ ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ; ଏହା ଘୋର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ସଂସାରରେ ଛଅ ପ୍ରକାରର ଆକାର ନେଇଥାଏ।

ମାନୁଷ୍ଯାତ୍ପଶୁଭାଵଶ୍ ଚ ପଶୁଭାଵାନ୍ ମୃଗୋ ଭଵେତ୍ ମୃଗତ୍ଵାତ୍ପକ୍ଷିଭାଵଶ୍ ଚ ତସ୍ମାଚ୍ଚୈଵ ସରୀସୃପଃ

ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ପଶୁ ହେବାକୁ ପଡ଼େ; ପଶୁ ହେଲେ ପୁଣି ମୃଗ ହୁଏ; ମୃଗ ହେଲେ ପକ୍ଷୀ ହୁଏ; ପକ୍ଷୀରୁ ପୁଣି ସରୀସୃପ ହୁଏ।

ସରୀସୃପତ୍ଵାଦ୍ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈ ସ୍ଥାଵରତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ସ୍ଥାଵରତ୍ଵେ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ଯାଵଦ୍ ଉନ୍ମିଲତେ ଜନଃ

ସରୀସୃପ ହେବା ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜଡ଼ ଜୀବର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଜଡ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ପୁଣି ନୂତନ ଜନ୍ମ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ରହିଥାଏ।

କୁଲାଲଚକ୍ରଵଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତସ୍ ତତ୍ରୈଵ ପରିଵର୍ତତେ ଇତ୍ଯେଵଂ ହି ମନୁଷ୍ଯାଦିଃ ସଂସାରଃ ସ୍ଥାଵରାନ୍ତିକଃ

କୁମ୍ଭାରଙ୍କ ଚକ୍ର ଭଳି ଏହି ସଂସାର ଘୂରୁଛି; ମଣିଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚକ୍ର ସଦା ଘୂରିଯାଏ।

ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତାମସୋ ନାମ ତତ୍ରୈଵ ପରିଵର୍ତତେ ସାତ୍ତ୍ଵିକଶ୍ଚାପି ସଂସାରୋ ବ୍ରହ୍ମାଦିଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ

ଏହି ଚକ୍ରକୁ 'ତାମସିକ' ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଘୂରୁଛି। ସତ୍ତ୍ୱିକ ସଂସାର ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ।

ପିଶାଚାନ୍ତଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନେଷୁ ଦେହିନାମ୍ ବ୍ରାହ୍ମେ ତୁ କେଵଲଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଥାଵରେ କେଵଲଂ ତମଃ

ଯେଉଁ ସଂସାର ପିଶାଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦେହୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଆଦି ଥାଏ; ବ୍ରହ୍ମର ଅବସ୍ଥାରେ କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ ରହିଥାଏ, ଜଡ଼ ଅବସ୍ଥାରେ କେବଳ ତମସ୍।