ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନଶ୍ଚିତ୍ତବୁଦ୍ଧ୍ଯହଙ୍କାରସଂଜ୍ଞିତମ୍ ତଥା ସର୍ଵମଯଂ ଚୈଵ ଆତ୍ମସ୍ଥା ଖ୍ଯାତିରେଵ ଚ

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ଚିତ୍ତ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଅହଂକାର ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଭିତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମାରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ସଂଯୋଗ ଏଵ ତ୍ରିଵିଧଃ ସୂକ୍ଷ୍ମେଷ୍ଵେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ ପୁନରଷ୍ଟଗୁଣଶ୍ଚାପି ସୂକ୍ଷ୍ମେଷ୍ଵେଵ ଵିଧୀଯତେ

ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହରେ ଏକତା ତିନି ପ୍ରକାରରେ ହୁଏ। ଏଠି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହରେ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ତସ୍ଯ ରୂପଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାହ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଯଥାସ୍ଯ ନିଯମଃ ସ୍ମୃତଃ

ମୁଁ ଏହାର ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯେପରି ଭଗବାନ୍ କହିଛନ୍ତି। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କିପରି ନିୟମିତ ଅଛି, ତାହା ବୁଝାଏ।

ଅଣିମାଦ୍ଯଂ ତଥାଵ୍ଯକ୍ତଂ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ସମୁଦାହୃତମ୍

ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଆରମ୍ଭରୁ ଅପ୍ରକଟ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ତତ୍ ତସ୍ଯ ଭଵତି ପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ଯୋଗିନାଂ ବଲମ୍ ଲଙ୍ଘନଂ ପ୍ଲଵନଂ ଲୋକେ ରୂପମସ୍ଯ ସଦା ଭଵେତ୍

ଏହି ଶକ୍ତି ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହି ଲୋକରେ ଚାଲିବା ଓ ଲାଘବ୍ୟରେ ଉଡ଼ିବା। ଏହା ଏହି ଶକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ।

ଶୀଘ୍ରତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତୁ ପଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମହିମ୍ନା ଚୈଵ ଵନ୍ଦିତମ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ୱରିତ ଗତି ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ମହିତ୍ଵଂ ଚାପି ଲୋକେ ଽସ୍ମିଂସ୍ ତୃତୀଯୋ ଯୋଗ ଉଚ୍ଯତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଯଥେଷ୍ଟଗମନଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଏହି ଲୋକରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ତୃତୀୟ ଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚାହିଲେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବା, ଏହି ଶକ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ।

ପ୍ରାକାମାନ୍ ଵିଷଯାନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତଥାପ୍ରତିହତଃ କ୍ଵଚିତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସୁଖଦୁଃଖଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଅବିରୋଧରେ ଭୋଗବିଷୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଈଶୋ ଭଵତି ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରଵିଭାଗେନ ଯୋଗଵିତ୍ ଵଶ୍ଯାନି ଚାସ୍ଯ ଭୂତାନି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ

ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ରହନ୍ତି।

ଇଚ୍ଛଯା ତସ୍ଯ ରୂପାଣି ଭଵନ୍ତି ନ ଭଵନ୍ତି ଚ ଯତ୍ର କାମାଵସାଯିତ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ

ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ହୁଏ କିମ୍ବା ହୁଏନାହିଁ। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶୋ ରସୋ ଗନ୍ଧୋ ରୂପଂ ଚୈଵ ମନସ୍ ତଥା ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଽସ୍ଯ ଚେଚ୍ଛାତୋ ନ ଭଵନ୍ତି ଯଥେଚ୍ଛଯା

ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରସ, ଗନ୍ଧ, ରୂପ ଏବଂ ମନ—ଏହା ସବୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ କିମ୍ବା ହୁଏନାହିଁ।

ନ ଜାଯତେ ନ ମ୍ରିଯତେ ଛିଦ୍ଯତେ ନ ଚ ଭିଦ୍ଯତେ ନ ଦହ୍ଯତେ ନ ମୁହ୍ଯେତ ଲୀଯତେ ନ ଚ ଲିପ୍ଯତେ

ସେ ଜନ୍ମ ନେନାହାନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ବି ହୁଏନାହିଁ; କେବେ ଚିରିବା କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗିବା ହୁଏନାହିଁ; ଦହିବା ବି ହୁଏନାହିଁ, ଭ୍ରମିତ ହୁଏନାହିଁ; ଲୟ ହୁଏନାହିଁ, ଲାଗି ଯିବା ବି ହୁଏନାହିଁ।

ନ କ୍ଷୀଯତେ ନ କ୍ଷରତି ଖିଦ୍ଯତେ ନ କଦାଚନ କ୍ରିଯତେ ଵା ନ ସର୍ଵତ୍ର ତଥା ଵିକ୍ରିଯତେ ନ ଚ

ସେ କେବେ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ଭାଙ୍ଗିବା ବି ହୁଏନାହିଁ; କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନାହିଁ; କେବେ ତିଆରି ହୁଏନାହିଁ, ସମସ୍ତଠାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନାହିଁ।

ଅଗନ୍ଧରସରୂପସ୍ତୁ ଅସ୍ପର୍ଶଃ ଶବ୍ଦଵର୍ଜିତଃ ଅଵର୍ଣୋ ହ୍ଯସ୍ଵରଶ୍ ଚୈଵ ଅସଵର୍ଣସ୍ତୁ କର୍ହିଚିତ୍

ସେ ଗନ୍ଧ, ରସ ଓ ରୂପ ବିନା; ସ୍ପର୍ଶ ନାହିଁ, ଶବ୍ଦ ନାହିଁ; ରଙ୍ଗ ନାହିଁ, ସ୍ୱର ନାହିଁ, କେବେ କେବେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ବି ନାହିଁ।

ସ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଵିଷଯାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଷଯୈର୍ନ ଚ ଯୁଜ୍ଯତେ ଅଣୁତ୍ଵାତ୍ତୁ ପରଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଅପଵର୍ଗିକଃ

ସେ ବିଷୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିଷୟରେ ବନ୍ଧି ଯାଆନାହାନ୍ତି। ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଥିବାରୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତିଦାୟକ।

ଵ୍ଯାପକସ୍ତ୍ଵପଵର୍ଗାଚ୍ଚ ଵ୍ଯାପକାତ୍ପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ ପୁରୁଷଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଭାଵାତ୍ତୁ ଐଶ୍ଵର୍ଯେ ପରମେ ସ୍ଥିତଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି ଥିବା ଏବଂ ମୋକ୍ଷକୁ ଦେଇଥିବା ଯେଉଁଠି, ସେହି ବ୍ୟାପକକୁ 'ପୁରୁଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେହି ପୁରୁଷ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେବାରୁ, ସେ ପରମ ଶକ୍ତିରେ ବିରାଜ କରେ।

ଗୁଣୋତ୍ତରମଥୈଶ୍ଵର୍ଯେ ସର୍ଵତଃ ସୂକ୍ଷ୍ମମୁଚ୍ଯତେ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଚାପ୍ରତୀଘାତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍

ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ସବୁଠୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ପାଇଁ, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗକୁ ଲାଭ କରାଯାଏ।

ଅପଵର୍ଗଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ ଏଵଂ ପାଶୁପତଂ ଯୋଗଂ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ତାହାଠାରୁ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ, ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ପରମ ପଦକୁ ଲାଭ କରାଯାଏ। ଏଭଳି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପାଶୁପତ ଯୋଗକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଫଲଦଂ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯକାରଣମ୍ ଅଥଵା ଗତଵିଜ୍ଞାନୋ ରାଗାତ୍କର୍ମ ସମାଚରେତ୍

ଏହି ଯୋଗ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ସାମୀପ୍ୟର କାରଣ। କିମ୍ବା, ଯେଉଁଠି ମାର୍ଗର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ରାଗରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ କର୍ମ କରନ୍ତି।

ରାଜସଂ ତାମସଂ ଵାପି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵ ମୁଚ୍ଯତେ ତଥା ସୁକୃତକର୍ମା ତୁ ଫଲଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ସମଶ୍ନୁତେ

ରାଜସିକ କିମ୍ବା ତାମସିକ କର୍ମ ଭୋଗ କରି, ସେଠାରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରାଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ତାହାର ଫଳ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାତ୍ପୁନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମାନୁଷ୍ଯମୁପପଦ୍ଯତେ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ସୌଖ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ସେଠାରୁ ପୁଣି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି, ସେଠାରୁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମ ଏଵ ହି ସେଵେତ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ହି ପରଂ ସୁଖମ୍ ପରିଶ୍ରମୋ ହି ଯଜ୍ଞାନାଂ ମହତାର୍ଥେନ ଵର୍ତତେ

ବ୍ରହ୍ମକୁ ମାତ୍ର ସେବନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ସୁଖ। ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ୍ୟର ଶ୍ରମ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହୁଏ।

ଭୂଯୋ ମୃତ୍ଯୁଵଶଂ ଯାତି ତସ୍ମାନ୍ମୋକ୍ଷଃ ପରଂ ସୁଖମ୍ ଅଥଵା ଧ୍ଯାନସଂଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵପରାଯଣଃ

ପୁଣିଥରେ ମୃତ୍ୟୁର ବଶେ ପଡ଼ିବାକୁ ହୁଏ, ତେଣୁ ମୋକ୍ଷ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ। କିମ୍ବା, ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା।

ନ ତୁ ଚ୍ଯାଵଯିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ମନ୍ଵନ୍ତରଶତୈରପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପୁରୁଷଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵାଖ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍

ଶତଶ ମନ୍ବନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠିକୁ ହଟାଯିବା ଯାଏନାହିଁ। ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ, ଯିଏ 'ବିଶ୍ୱ' ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି।

ଵିଶ୍ଵପାଦଶିରୋଗ୍ରୀଵଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣମ୍ ଵିଶ୍ଵଗନ୍ଧଂ ଵିଶ୍ଵମାଲ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵାଂବରଧରଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ବିଶ୍ୱ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ପାଦ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗ୍ରୀବା; ସେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବିଶ୍ୱର ସୁଗନ୍ଧ, ବିଶ୍ୱର ମାଳା, ବିଶ୍ୱବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଗୋଭିର୍ ମହୀଂ ସଂପତତେ ପତତ୍ରିଣୋ ନୈଵଂ ଭୂଯୋ ଜନଯତ୍ଯେଵମେଵ କଵିଂ ପୁରାଣମ୍ ଅନୁଶାସିତାରଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଚ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ମହତୋ ମହାନ୍ତମ୍

ଗାଁଠି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଭଳି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ଏଭଳି, ସେ ପୁରାତନ ଋଷି, ଶାସକ, ସବୁଠୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସବୁଠୁ ବଡ଼।

ଯୋଗେନ ପଶ୍ଯେନ୍ନ ଚ ଚକ୍ଷୁଷା ପୁନର୍ ନିରିନ୍ଦ୍ରିଯଂ ପୁରୁଷଂ ରୁକ୍ମଵର୍ଣମ୍ ଅଲିଙ୍ଗିନଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ଚେତନଂ ଚ ନିତ୍ଯଂ ସଦା ସର୍ଵଗଂ ସର୍ଵସାରମ୍

ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରିବା, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଚିହ୍ନ ନଥିବା, ଗୁଣ ଶୂନ୍ୟ, ଚେତନ, ନିତ୍ୟ, ସଦା, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତର ସାର।

ଅପାଣିପାଦୋଦରପାର୍ଶ୍ଵଜିହ୍ଵୋ ହ୍ଯତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଵାପି ସୁସୂକ୍ଷ୍ମ ଏକଃ

ହାତ, ପାଦ, ପେଟ, ପାଶ୍ୱ, ଓ ଜିଭ ନଥିବା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର।

ସ ଵେଦ ସର୍ଵଂ ନ ଚ ସର୍ଵଵେଦ୍ଯଂ ତମାହୁରଗ୍ର୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ମହାନ୍ତମ୍

ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ମହାନ୍ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।