ଧୃତିରେଷା ମଯା ନିଷ୍ଠା ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିଃ କ୍ରିଯା ତଥା ଇଚ୍ଛାଖ୍ଯା ଚ ତଥା ହ୍ଯାଜ୍ଞା ଦ୍ଵେ ଵିଦ୍ଯେ ନ ଚ ସଂଶଯଃ
ଏହି ହେଉଛି ଧୃତି, ମୋର ନିଷ୍ଠା, ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ଓ କ୍ରିୟା; ଏହିପରି ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ—ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ହ୍ଯେଷା ପ୍ରକୃତିର୍ଜୈଵୀ ଵିକୃତିଶ୍ ଚ ଵିଚାରତଃ ଵିକାରୋ ନୈଵ ମାଯୈଷା ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତିଵର୍ଜିତା
ଏହା ପ୍ରକୃତି ନୁହେଁ, ବିକୃତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଜଣାଯାଏ, ଏହି ମାୟା କୌଣସି ବିକାର ନୁହେଁ, ଏହା ସଦ୍-ଅସଦ୍ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ।
ପୁରା ମମାଜ୍ଞା ମଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ସନାତନୀ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରା ମହାଭାଗା ଜଗତାମଭଯପ୍ରଦା
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ମୋର ପଞ୍ଚମୁଖରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥିବା ଏହି ସନାତନ ଆଜ୍ଞା, ଅତି ମହାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରିଥିଲା।
ତାମାଜ୍ଞାଂ ସମ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯାହଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ ଜଗତାଂ ହିତମ୍ ସପ୍ତଵିଂଶତ୍ପ୍ରକାରେଣ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯାନଯା ଶିଵଃ
ମୁଁ ସେଇ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଭାବି, ସେଇ ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ସତେଇଟି ପ୍ରକାରରେ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଲି।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ଵୈ ମୋକ୍ଷପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦାପଶ୍ଯଦ୍ ଭଵାନୀଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେଇ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏପରି କହି, ପରମେଶ୍ୱର ଭବାନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଭଵାନୀ ଚ ତମାଲୋକ୍ଯ ମାଯାମହରଦଵ୍ଯଯା ତେ ମାଯାମଲନିର୍ମୁକ୍ତା ମୁନଯଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଵତୀମ୍
ଭବାନୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅବିନାଶୀ ମାୟାକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ; ମାୟାର ମଳରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରୀତା ବଭୂଵୁର୍ମୁକ୍ତାଶ୍ ଚ ତସ୍ମାଦେଷା ପରା ଗତିଃ ଉମାଶଙ୍କରଯୋର୍ଭେଦୋ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ପରମାର୍ଥତଃ
ସେମାନେ ଖୁସି ଓ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହିପରି ଏହା ହେଉଛି ପରମ ଗତି—ଉମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଦ୍ଵିଧାସୌ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥିତ ଏଵ ନ ସଂଶଯଃ ଯଦା ଵିଦ୍ଵାନସଂଗଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଆଜ୍ଞଯା ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ଏହି ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ରହନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନୀ ଅସଙ୍ଗ ହୁଏ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ।
ତଦା ମୁକ୍ତିଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ନାନ୍ଯଥା କର୍ମକୋଟିଭିଃ କ୍ରମୋ ଽଵିଵକ୍ଷିତୋ ଭୂତଵିଵୃଦ୍ଧଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ସେତେବେଳେ, ମୁକ୍ତି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ମିଳେ—ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ କ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରସାଦେନ କ୍ଷଣାନ୍ମୁକ୍ତିଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞୈଷା ନ ସଂଶଯଃ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଜାଯମାନୋ ଵା ବାଲୋ ଵା ତରୁଣୋ ଽପି ଵା
କୃପା ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହି ଅଟୁଟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା; ଗର୍ଭରେ ଥିବା, ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା, ଶିଶୁ କିମ୍ବା ଯୁବକ ଯେହେଉଁଥିବେ।
ଵୃଦ୍ଧୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଅଣ୍ଡଜଶ୍ ଚୋଦ୍ଭିଜ୍ଜୋ ଵାପି ସ୍ଵେଦଜୋ ଵାପି ମୁଚ୍ଯତେ
ବୟସ୍କ ହେଉଛି କିମ୍ବା ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପାରେ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି; ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା, ଅଙ୍କୁରରୁ ବା ବାତାବରଣର ଆର୍ଦ୍ରତାରୁ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇଭଳି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଏଷ ଏଵ ଜଗନ୍ନାଥୋ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷକରଃ ଶିଵଃ
ଦେବଦେବଙ୍କର କୃପା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତର ନାଥ, ଶିବ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତିର କାରଣ।
ଭୂର୍ଭୂଵଃସ୍ଵର୍ମହଶ୍ ଚୈଵ ଜନଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତପଃ ସ୍ଵଯମ୍ ସତ୍ଯଲୋକସ୍ ତଥାଣ୍ଡାନାଂ କୋଟିକୋଟିଶତାନି ଚ
ଭୂଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ, ମହର୍ଲୋକ, ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ, ସତ୍ୟଲୋକ ଏବଂ ଅନେକ କୋଟି ଅଣ୍ଡମାନେ—
ଵିଗ୍ରହଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ତଥାଣ୍ଡାଵରଣାଷ୍ଟକମ୍ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ଦେବଦେବଙ୍କର ରୂପ, ଅଷ୍ଟ ଅଣ୍ଡ ଆବରଣ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ—
ସମୁଦ୍ରେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଵାଯୁସ୍କନ୍ଧେଷୁ ସର୍ଵତଃ ତଥାନ୍ଯେଷୁ ଚ ଲୋକେଷୁ ଵସନ୍ତି ଚ ଚରାଚରାଃ
ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ପବନ ଧାରା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକଗୁଡ଼ିକରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵେ ଭଵାଂଶଜା ନୂନଂ ଗତିସ୍ତ୍ଵେଷାଂ ସ ଏଵ ଵୈ ସର୍ଵୋ ରୁଦ୍ରୋ ନମସ୍ତସ୍ମୈ ପୁରୁଷାଯ ମହାତ୍ମନେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ସମସ୍ତ କିଛି ରୁଦ୍ର; ସେଇ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଵିଶ୍ଵଂ ଭୂତଂ ତଥା ଜାତଂ ବହୁଧା ରୁଦ୍ର ଏଵ ସଃ ରୁଦ୍ରାଜ୍ଞୈଷା ସ୍ଥିତା ଦେଵୀ ହ୍ଯ୍ ଅନଯା ମୁକ୍ତିରଂବିକା
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନେକ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ କିଛି ରୁଦ୍ର ଏକାଇ; ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଦେବୀ ବିଦ୍ୟମାନ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ସେ ଅମ୍ବିକା।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଖେଚରାଃ ସିଦ୍ଧା ଜଜଲ୍ପୁଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ ଯଦାଵଲୋକ୍ଯ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରସାଦାଦନଯାଂବିକା
ଏଭଳି ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ଏହି ଅମ୍ବିକାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସହଯୋଗରେ କଥାହେଲେ।
ତଦା ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସାଯୁଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତେ ଖେଚରାଃ ପ୍ରଭୋଃ
ତାପରେ, ସେଇ ଆକାଶଚାରୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମୀପ୍ୟ ଲାଭ କରି ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାନ୍ତି।
କେନ ଯୋଗେନ ଵୈ ସୂତ ଗୁଣପ୍ରାପ୍ତିଃ ସତାମିହ ଅଣିମାଦିଗୁଣୋପେତା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵେହ ଯୋଗିନଃ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରାତ୍ସୂତ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍
ହେ ସୂତ, କେଉଁ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ଗୁଣ ଲାଭ କରନ୍ତି? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ତୁମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।
ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯୋଗଂ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍ ପଞ୍ଚଧା ସଂସ୍ମରେଦାଦୌ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଚିତ୍ତେ ସନାତନମ୍
ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ଯୋଗ ବିଷୟରେ କହିବି; ଆରମ୍ଭରେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ, ଚିତ୍ତରେ ସନାତନକୁ ଅବସ୍ଥାପିତ କରି।
କଲ୍ପଯେଚ୍ଚାସନଂ ପଦ୍ମଂ ସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିସଂଯୁତମ୍ ଷଡ୍ଵିଂଶଚ୍ଛକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତମ୍ ଅଷ୍ଟଧା ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପଦ୍ମାସନକୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ସହିତ, ଛବିଶି ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅଠ ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ତତଃ ଷୋଡଶଧା ଚୈଵ ପୁନର୍ଦ୍ଵାଦଶଧା ଦ୍ଵିଜାଃ ସ୍ମରେଚ୍ ଚ ତତ୍ ତଥା ମଧ୍ଯେ ଦେଵ୍ଯା ଦେଵମ୍ ଉମାପତିମ୍
ତାପରେ, ଷୋଳ ପ୍ରକାରରେ ଏବଂ ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକାରରେ, ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଉମାପତି ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି।
ଅଷ୍ଟଶକ୍ତିସମାଯୁକ୍ତମ୍ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିମଜଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ତାଭିଶ୍ଚାଷ୍ଟଵିଧା ରୁଦ୍ରାଶ୍ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଵିଧାଃ ପୁନଃ
ଅଠ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ ଅଜ ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅଠ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର ରୁଦ୍ରମାନେ।
ଶକ୍ତଯଶ୍ ଚ ତଥା ସର୍ଵା ଗୁଣାଷ୍ଟକସମନ୍ଵିତାଃ ଏଵଂ ସ୍ମରେତ୍କ୍ରମେଣୈଵ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜ୍ଞାନମନୁତ୍ତମମ୍
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅଠ ପ୍ରକାର ଗୁଣ ସହିତ; ଏଭଳି କ୍ରମକ୍ରମେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଏଵଂ ପାଶୁପତଂ ଯୋଗଂ ମୋକ୍ଷସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକମ୍ ତସ୍ଯାଣିମାଦଯୋ ଵିପ୍ରା ନାନ୍ଯଥା କର୍ମକୋଟିଭିଃ
ଏହିପରି ପାଶୁପତ ଯୋଗ ମୁକ୍ତି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
ତତ୍ରାଷ୍ଟଗୁଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯୋଗିନାଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ ତତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ରମଯୋଗେନ ହ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ଏଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଅଠ ପ୍ରକାର ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କ୍ରମରେ କହାଯାଉଛି, ତୁମେ ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ଅଣିମା ଲଘିମା ଚୈଵ ମହିମା ପ୍ରାପ୍ତିରେଵ ଚ ପ୍ରାକାମ୍ଯଂ ଚୈଵ ସର୍ଵତ୍ର ଈଶିତ୍ଵଂ ଚୈଵ ସର୍ଵତଃ
ଅଣିମା, ଲଘିମା, ମହିମା, ପ୍ରାପ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରାକାମ୍ୟ, ସମସ୍ତଠାରେ ଈଶିତ୍ୱ—
ଵଶିତ୍ଵମଥ ସର୍ଵତ୍ର ଯତ୍ର କାମାଵସାଯିତା ତଚ୍ଚାପି ତ୍ରିଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ସାର୍ଵକାମିକମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ, ସେଠାରେ ସବୁଠାରେ ଶାସନ କରିବା ଶକ୍ତି ଥାଏ। ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରାଉଥିବା ଏହି ଶାସନ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ।
ସାଵଦ୍ଯଂ ନିରଵଦ୍ଯଂ ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚୈଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ ସାଵଦ୍ଯଂ ନାମ ଯତ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚଭୂତାତ୍ମକଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ଶକ୍ତି ତିନି ପ୍ରକାରରେ ମିଳେ—ଦୋଷସହିତ, ଦୋଷରହିତ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ। ଯାହା ପାଞ୍ଚ ଭୂତରେ ଗଠିତ, ସେଠିକୁ ଦୋଷସହିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।