ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସୋ ଽହମ୍ ଏଵଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ମଯ୍ଯେଵ ସକଲଂ ସ୍ଥିତମ୍ ପରତନ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେ ଽପି ତଦଭାଵାଦ୍ଵିଚାରତଃ

ମୁଁ ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍; ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଭାବିଲେ ବୁଝିପାରିବ।

ଏକତ୍ଵମପି ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦ୍ଵୈତଂ ତତ୍ର କୁତସ୍ତ୍ଵହୋ ଏଵଂ ନାସ୍ତ୍ଯଥ ମର୍ତ୍ଯଂ ଚ କୁତୋ ଽମୃତମଜୋଦ୍ଭଵଃ

ଏଠି ଏକତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟତା କେଉଁଠୁ ଆସିବ? ଏଭଳି, ମରଣ ନାହିଁ, ତେବେ ଅମୃତତ୍ୱ କିମ୍ବା ଅଜନ୍ମ ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠୁ ହେବ?

ନାନ୍ତଃପ୍ରଜ୍ଞୋ ବହିଃପ୍ରଜ୍ଞୋ ନ ଚୋଭଯଗତସ୍ ତଥା ନ ପ୍ରଜ୍ଞାନଘନସ୍ତ୍ଵେଵଂ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵକଃ

ସେ ନ ଭିତରେ ଜ୍ଞାନୀ, ନ ବାହାରେ ଜ୍ଞାନୀ, ନ ଉଭୟ ଦିଗରେ ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ଜ୍ଞାନର ଦଳ ନୁହଁନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବକ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।

ଵିଦିତଂ ନାସ୍ତି ଵେଦ୍ଯଂ ଚ ନିର୍ଵାଣଂ ପରମାର୍ଥତଃ ନିର୍ଵାଣଂ ଚୈଵ କୈଵଲ୍ଯଂ ନିଃଶ୍ରେଯସମନାମଯମ୍

ଏଠି କିଛି ଜଣା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଜଣିବାକୁ ଅଛି ନାହିଁ; ମୋକ୍ଷ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ। ମୋକ୍ଷ ହେଉଛି ଏକାକୀତ୍ୱ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ, ଦୁଃଖରହିତ।

ଅମୃତଂ ଚାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମା ପରାପରମ୍ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ନିରାଭାସଂ ଜ୍ଞାନଂ ପର୍ଯାଯଵାଚକମ୍

ଅମୃତ, ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମାତ୍ମା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ସାଧାରଣ ଦୁହିଁ, ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଆଭାସ ନାହିଁ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅନେକ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରସନ୍ନଂ ଚ ଯଦେକାଗ୍ରଂ ତଦା ଜ୍ଞାନମିତି ସ୍ମୃତମ୍ ଅଜ୍ଞାନମିତରତ୍ସର୍ଵଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର, ତାକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କିଛି ଅଜ୍ଞାନ—ଏଠି ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଇତ୍ଥଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଗୁରୁସଂପର୍କଜଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ରାଗଦ୍ଵେଷାନୃତକ୍ରୋଧଂ କାମତୃଷ୍ଣାଦିଭିଃ ସଦା

ଏଭଳି ଯେଉଁ ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନ ଗୁରୁଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସଦା ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମିଥ୍ୟା, କ୍ରୋଧ, କାମନା ଓ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ।

ଅପରାମୃଷ୍ଟମଦ୍ଯୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ତ୍ଵିଦମ୍ ଅଜ୍ଞାନମଲପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ପୁରୁଷୋ ମଲିନଃ ସ୍ମୃତଃ

ଏହି ଜିନିଷଟି ମଦର ସ୍ପର୍ଶରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଆଜି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଅଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୂଳ ଅପବିତ୍ରତା, ଏହି କାରଣରୁ ମଣିଷକୁ ଅପବିତ୍ର ମନାଯାଏ।

ତତ୍କ୍ଷଯାଦ୍ଧି ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିର୍ ନାନ୍ଯଥା ଜନ୍ମକୋଟିଭିଃ ଜ୍ଞାନମେକଂ ଵିନା ନାସ୍ତି ପୁଣ୍ଯପାପପରିକ୍ଷଯଃ

ସେଇ ଅଜ୍ଞାନ ନାଶ ହେଲେ ମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନ ବିନା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନମ୍ ଏଵାଭ୍ଯସେତ୍ ତସ୍ମାନ୍ ମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ଜ୍ଞାନାଭ୍ଯାସାଦ୍ଧି ଵୈ ପୁଂସାଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ନିର୍ମଲା

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷର ବୁଦ୍ଧି ନିର୍ମଳ ହୁଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସଦାଭ୍ଯସେଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତନ୍ନିଷ୍ଠସ୍ତତ୍ପରାଯଣଃ ଜ୍ଞାନେନୈକେନ ତୃପ୍ତସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତସଂଗସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ

ସେହିପାଇଁ ସଦା ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ତାହାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତି ରଖି। ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ବାକି ନାହିଁ।

କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଅସ୍ତି ଚେତ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିନ୍ନ ଚ ଇହ ଲୋକେ ପରେ ଚାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ଵୈ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି କରିବା ନାହିଁ। ଯଦି କିଛି ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ କିଛି କରିବା ନାହିଁ।

ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଯତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ ପରମାର୍ଥତଃ ଜ୍ଞାନାଭ୍ଯାସରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵିତ୍ ସ୍ଵଯମ୍

ଯେଉଁଥିରେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଛି, ସେଠିଏ ପରମାର୍ଥରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ। ସେ ସଦା ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ଓ ଜ୍ଞାନର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥକୁ ନିଜେ ଜାଣିଛନ୍ତି।

କର୍ତଵ୍ଯାଭ୍ଯାସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଜ୍ଞାନମେଵାଧିଗଚ୍ଛତି ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଭିମାନୀ ଯସ୍ ତ୍ଯକ୍ତକ୍ରୋଧୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଯିଏ କର୍ମର ଅଭ୍ୟାସକୁ ଛାଡ଼ି ମାତ୍ର ଜ୍ଞାନକୁ ଲାଭ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଅଭିମାନ ରଖି ରୋଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।

ଅନ୍ଯତ୍ର ରମତେ ମୂଢଃ ସୋ ଽଜ୍ଞାନୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ସଂସାରହେତୁରଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରସ୍ତନୁସଂଗ୍ରହଃ

ମୂଢ଼ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟଏଠି ଆନନ୍ଦ ମାନେ—ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସଂସାରର କାରଣ, ଏବଂ ସଂସାର ହେଉଛି ଶରୀର ଗଠନ।

ମୋକ୍ଷହେତୁସ୍ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଅଜ୍ଞାନେ ସତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଯା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ତେଣୁ ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତିର କାରଣ; ମୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ରହିଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରୋଷ ଓ ଏହାଦି ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଥାଏ।

କ୍ରୋଧୋ ହର୍ଷସ୍ ତଥା ଲୋଭୋ ମୋହୋ ଦମ୍ଭୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ହି ତେଷାଂ ଚ ତଦ୍ଵଶାତ୍ତନୁସଂଗ୍ରହଃ

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରୋଷ, ଆନନ୍ଦ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଢଂଗ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ—ଏସବୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଶରୀର ଗଠିତ ହୁଏ।

ଶରୀରେ ସତି ଵୈ କ୍ଲେଶଃ ସୋ ଽଵିଦ୍ଯାଂ ସଂତ୍ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ଅଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯଯା ହିତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ଚ ଯୋଗିନଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶରୀର ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ଅଛି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଯୋଗୀ ନିଜେ ନିଶ୍ଚଳ ରହନ୍ତି।

କ୍ରୋଧାଦ୍ଯା ନାଶମାଯାନ୍ତି ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ତତ୍କ୍ଷଯାଚ୍ଚ ଶରୀରେଣ ନ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ

ରୋଷ ଓ ଏହାଦି ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ହେଲେ, ଶରୀର ସହିତ ପୁଣି ଜଡିତ ହେବା ନାହିଁ।

ସ ଏଵ ମୁକ୍ତଃ ସଂସାରାଦ୍ ଦୁଃଖତ୍ରଯଵିଵର୍ଜିତଃ ଏଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିନା ନାସ୍ତି ଧ୍ଯାନଂ ଧ୍ଯାତୁର୍ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ

ଯିଏ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ, ତିନି ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ବିନା ଧ୍ୟାନ ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

ଜ୍ଞାନଂ ଗୁରୋର୍ହି ସଂପର୍କାନ୍ ନ ଵାଚା ପରମାର୍ଥତଃ ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧ୍ଯାତା ଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍

ଯଥାର୍ଥରେ ଜ୍ଞାନ ଗୁରୁଙ୍କ ସଂଗରୁ ମିଳେ, କଥା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଚାରିପ୍ରକାର ବିସ୍ତାରକୁ ଜାଣି, ଧ୍ୟାନୀ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ସହଜାଗନ୍ତୁକଂ ପାପମ୍ ଅସ୍ଥିଵାଗୁଦ୍ଭଵଂ ତଥା ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିର୍ଦହତେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶୁଷ୍କେନ୍ଧନମ୍ ଇଵାନଲଃ

ସହଜ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ପାପ, ଅସ୍ଥି ଓ ମୁଖରୁ ଉପଜିଥିବା ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦହିଦେଉଛି, ଯେପରି ଶୁଖିଲା କାଠକୁ ଅଗ୍ନି ଦହାଏ।

ଜ୍ଞାନାତ୍ପରତରଂ ନାସ୍ତି ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍ ଅଭ୍ଯସେଚ୍ଚ ସଦା ଜ୍ଞାନଂ ସର୍ଵସଂଗଵିଵର୍ଜିତଃ

ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ସଦା ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଞାନିନଃ ସର୍ଵପାପାନି ଜୀର୍ଯନ୍ତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ କ୍ରୀଡନ୍ନପି ନ ଲିପ୍ଯେତ ପାପୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି

ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନଂ ଯଥା ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍ ଧ୍ଯାନଂ ନିର୍ଵିଷଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆଦୌ ସଵିଷଯଂ ତଥା

ଯେପରି ଜ୍ଞାନ, ସେପରି ଧ୍ୟାନ। ତେଣୁ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନକୁ ନିର୍ବିଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ବିଷୟସହିତ ହୁଏ।

ଷଟ୍ପ୍ରକାରଂ ସମଭ୍ଯସ୍ଯ ଚତୁଃଷଡ୍ଦଶଭିସ୍ ତଥା ତଥା ଦ୍ଵାଦଶଧା ଚୈଵ ପୁନଃ ଷୋଡଶଧା କ୍ରମାତ୍

ଅଠଟି ପ୍ରକାରରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଚାରିଟି, ଛଅଟି ଓ ଦଶଟି ପ୍ରକାରରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶଟି ଓ ପରେ ପରେ ଷୋଳଟି ପ୍ରକାରରେ ମଧ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵିଧାଭ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଶୁଦ୍ଧଜାଂବୂନଦାକାରଂ ଵିଧୂମାଙ୍ଗାରସନ୍ନିଭମ୍

ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ଯୋଗୀ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାହାର ଆକୃତି ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପିଗଳିଲା ପରି, ଧୂଆଁ ନଥିବା କୋଇଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ପୀତଂ ରକ୍ତଂ ସିତଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ କୋଟିକୋଟିସମପ୍ରଭମ୍ ଅଥଵା ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରସ୍ଥଂ ଚିତ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ସେ ହଳଦିଆ, ଲାଲ, ସାଦା ଓ କୋଟି କୋଟି ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, କିମ୍ବା ଚେଷ୍ଟା କରି ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନ ସିତଂ ଵାସିତଂ ପୀତଂ ନ ସ୍ମରେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ ଭଵେତ୍ ଅହିଂସକଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଅସ୍ତେଯୀ ସର୍ଵଯତ୍ନତଃ

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିଛି, ସେ ସାଦା, ସୁଗନ୍ଧିତ କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ଅହିଂସକ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚୋରି ରୁଚି ରହିଥାଏ।