ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ନାଡ୍ଯାଂ ପ୍ରାଣେ ଚ ଵିଜ୍ଞାନେ ତ୍ଵ୍ ଆନନ୍ଦେ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ହୃଦ୍ଯାକାଶେ ଯ ଏତସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ପରଃ

ନାଡୀ, ପ୍ରାଣ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟର ଆକାଶରେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ପରମେଶ୍ୱର ବସିଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମା ଏକଶ୍ ଚ ଚରତି ତମୁପାସୀତ ମାଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ଅଜରଂ ତମନନ୍ତଂ ଚ ଅଶୋକମମୃତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍

ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରେ; ମୋତେ, ଏହି ଅଜର, ଅନନ୍ତ, ଦୁଃଖରହିତ, ଅମୃତ ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

ଚତୁର୍ଦଶଵିଧେଷ୍ଵେଵ ସଂଚରତ୍ଯେକ ଏଵ ସଃ ଲୀଯନ୍ତେ ତାନି ତତ୍ରୈଵ ଯଦନ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ଚଉଦ ପ୍ରକାର ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକା ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୟ ହୁଏ, କାରଣ ଏଠି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ଏକ ଏଵ ହି ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵେଶସ୍ତ୍ଵେକ ଏଵ ସଃ ଏଷ ସର୍ଵାଧିପୋ ଦେଵସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ସେ ଏକା ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ; ସେ ଏକା ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସକ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଦେବତା, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ।

ଉପାସ୍ଯମାନଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯଃ ସନାତନଃ ଉପାସ୍ଯତି ନ ଚୈଵେହ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ସେ ଚିରକାଳର ସମସ୍ତ ସୁଖର ଉତ୍ସ; କିନ୍ତୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ସୁଖ ପାଇନଥାନ୍ତି।

ଉପାସ୍ଯମାନୋ ଵେଦୈଶ୍ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି ନ ଵୈଷ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଯାସ୍ଯତି ପ୍ରଭୁଃ

ବେଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତଜ୍ଞ ପ୍ରଭୁ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅସ୍ଯୈଵାନ୍ନମିଦଂ ସର୍ଵଂ ନ ସୋ ଽନ୍ନଂ ଭଵତି ସ୍ଵଯମ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନା ରକ୍ଷିତଂ ଚାଦ୍ଯାଦ୍ ଅନ୍ନଭୂତଂ ନ କୁତ୍ରଚିତ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ଅନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ କେବେ ଅନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଯାହା, ତାହା ଖାଇଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରାଣିନାମନ୍ନଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଗ୍ରନ୍ଥିରସ୍ମ୍ଯହମ୍ ପ୍ରଶାସ୍ତା ନଯନଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚାତ୍ମା ସ ଵିଭାଗଶଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଅନ୍ନ, ମୁଁ ଜୀବମାନଙ୍କ ବନ୍ଧନ, ଶାସକ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱଦାନ୍ତା, ପାଞ୍ଚ ଆତ୍ମା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ।

ଅନ୍ନମଯୋ ଽସୌ ଭୂତାତ୍ମା ଚାଦ୍ଯତେ ହ୍ଯନ୍ନମୁଚ୍ଯତେ ପ୍ରାଣମଯଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାତ୍ମା ସଂକଲ୍ପାତ୍ମା ମନୋମଯଃ

ଏହି ଭୂତାତ୍ମା ଅନ୍ନରୁ ଗଠିତ, ତେଣୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପ୍ରାଣମୟ ଆତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମୟ ଆତ୍ମା, ସଙ୍କଳ୍ପମୟ ଆତ୍ମା ଏବଂ ମନୋମୟ ଆତ୍ମା।

କାଲାତ୍ମା ସୋମ ଏଵେହ ଵିଜ୍ଞାନମଯ ଉଚ୍ଯତେ ସଦାନନ୍ଦମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ମହେଶଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ଏଠି ସୋମ ହେଉଛି କାଳର ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନମୟ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ ହୋଇ, ସେ ମହେଶ୍ୱର, ପରମେଶ୍ୱର।

ସୋ ଽହମ୍ ଏଵଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ମଯ୍ଯେଵ ସକଲଂ ସ୍ଥିତମ୍ ପରତନ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେ ଽପି ତଦଭାଵାଦ୍ଵିଚାରତଃ

ମୁଁ ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍; ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଭାବିଲେ ବୁଝିପାରିବ।

ଏକତ୍ଵମପି ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦ୍ଵୈତଂ ତତ୍ର କୁତସ୍ତ୍ଵହୋ ଏଵଂ ନାସ୍ତ୍ଯଥ ମର୍ତ୍ଯଂ ଚ କୁତୋ ଽମୃତମଜୋଦ୍ଭଵଃ

ଏଠି ଏକତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟତା କେଉଁଠୁ ଆସିବ? ଏଭଳି, ମରଣ ନାହିଁ, ତେବେ ଅମୃତତ୍ୱ କିମ୍ବା ଅଜନ୍ମ ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠୁ ହେବ?

ନାନ୍ତଃପ୍ରଜ୍ଞୋ ବହିଃପ୍ରଜ୍ଞୋ ନ ଚୋଭଯଗତସ୍ ତଥା ନ ପ୍ରଜ୍ଞାନଘନସ୍ତ୍ଵେଵଂ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵକଃ

ସେ ନ ଭିତରେ ଜ୍ଞାନୀ, ନ ବାହାରେ ଜ୍ଞାନୀ, ନ ଉଭୟ ଦିଗରେ ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ଜ୍ଞାନର ଦଳ ନୁହଁନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବକ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।

ଵିଦିତଂ ନାସ୍ତି ଵେଦ୍ଯଂ ଚ ନିର୍ଵାଣଂ ପରମାର୍ଥତଃ ନିର୍ଵାଣଂ ଚୈଵ କୈଵଲ୍ଯଂ ନିଃଶ୍ରେଯସମନାମଯମ୍

ଏଠି କିଛି ଜଣା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଜଣିବାକୁ ଅଛି ନାହିଁ; ମୋକ୍ଷ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ। ମୋକ୍ଷ ହେଉଛି ଏକାକୀତ୍ୱ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ, ଦୁଃଖରହିତ।

ଅମୃତଂ ଚାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମା ପରାପରମ୍ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ନିରାଭାସଂ ଜ୍ଞାନଂ ପର୍ଯାଯଵାଚକମ୍

ଅମୃତ, ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମାତ୍ମା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ସାଧାରଣ ଦୁହିଁ, ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଆଭାସ ନାହିଁ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅନେକ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରସନ୍ନଂ ଚ ଯଦେକାଗ୍ରଂ ତଦା ଜ୍ଞାନମିତି ସ୍ମୃତମ୍ ଅଜ୍ଞାନମିତରତ୍ସର୍ଵଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର, ତାକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କିଛି ଅଜ୍ଞାନ—ଏଠି ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଇତ୍ଥଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଗୁରୁସଂପର୍କଜଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ରାଗଦ୍ଵେଷାନୃତକ୍ରୋଧଂ କାମତୃଷ୍ଣାଦିଭିଃ ସଦା

ଏଭଳି ଯେଉଁ ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନ ଗୁରୁଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସଦା ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମିଥ୍ୟା, କ୍ରୋଧ, କାମନା ଓ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ।

ଅପରାମୃଷ୍ଟମଦ୍ଯୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ତ୍ଵିଦମ୍ ଅଜ୍ଞାନମଲପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ପୁରୁଷୋ ମଲିନଃ ସ୍ମୃତଃ

ଏହି ଜିନିଷଟି ମଦର ସ୍ପର୍ଶରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଆଜି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଅଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୂଳ ଅପବିତ୍ରତା, ଏହି କାରଣରୁ ମଣିଷକୁ ଅପବିତ୍ର ମନାଯାଏ।

ତତ୍କ୍ଷଯାଦ୍ଧି ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିର୍ ନାନ୍ଯଥା ଜନ୍ମକୋଟିଭିଃ ଜ୍ଞାନମେକଂ ଵିନା ନାସ୍ତି ପୁଣ୍ଯପାପପରିକ୍ଷଯଃ

ସେଇ ଅଜ୍ଞାନ ନାଶ ହେଲେ ମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନ ବିନା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନମ୍ ଏଵାଭ୍ଯସେତ୍ ତସ୍ମାନ୍ ମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ଜ୍ଞାନାଭ୍ଯାସାଦ୍ଧି ଵୈ ପୁଂସାଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ନିର୍ମଲା

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷର ବୁଦ୍ଧି ନିର୍ମଳ ହୁଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସଦାଭ୍ଯସେଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତନ୍ନିଷ୍ଠସ୍ତତ୍ପରାଯଣଃ ଜ୍ଞାନେନୈକେନ ତୃପ୍ତସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତସଂଗସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ

ସେହିପାଇଁ ସଦା ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ତାହାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତି ରଖି। ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ବାକି ନାହିଁ।

କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଅସ୍ତି ଚେତ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିନ୍ନ ଚ ଇହ ଲୋକେ ପରେ ଚାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ଵୈ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି କରିବା ନାହିଁ। ଯଦି କିଛି ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ କିଛି କରିବା ନାହିଁ।

ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଯତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ ପରମାର୍ଥତଃ ଜ୍ଞାନାଭ୍ଯାସରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵିତ୍ ସ୍ଵଯମ୍

ଯେଉଁଥିରେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଛି, ସେଠିଏ ପରମାର୍ଥରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ। ସେ ସଦା ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ଓ ଜ୍ଞାନର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥକୁ ନିଜେ ଜାଣିଛନ୍ତି।

କର୍ତଵ୍ଯାଭ୍ଯାସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଜ୍ଞାନମେଵାଧିଗଚ୍ଛତି ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଭିମାନୀ ଯସ୍ ତ୍ଯକ୍ତକ୍ରୋଧୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଯିଏ କର୍ମର ଅଭ୍ୟାସକୁ ଛାଡ଼ି ମାତ୍ର ଜ୍ଞାନକୁ ଲାଭ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଅଭିମାନ ରଖି ରୋଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।

ଅନ୍ଯତ୍ର ରମତେ ମୂଢଃ ସୋ ଽଜ୍ଞାନୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ସଂସାରହେତୁରଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରସ୍ତନୁସଂଗ୍ରହଃ

ମୂଢ଼ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟଏଠି ଆନନ୍ଦ ମାନେ—ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସଂସାରର କାରଣ, ଏବଂ ସଂସାର ହେଉଛି ଶରୀର ଗଠନ।

ମୋକ୍ଷହେତୁସ୍ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଅଜ୍ଞାନେ ସତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଯା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ତେଣୁ ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତିର କାରଣ; ମୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ରହିଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରୋଷ ଓ ଏହାଦି ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଥାଏ।

କ୍ରୋଧୋ ହର୍ଷସ୍ ତଥା ଲୋଭୋ ମୋହୋ ଦମ୍ଭୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ହି ତେଷାଂ ଚ ତଦ୍ଵଶାତ୍ତନୁସଂଗ୍ରହଃ

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରୋଷ, ଆନନ୍ଦ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଢଂଗ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ—ଏସବୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଶରୀର ଗଠିତ ହୁଏ।

ଶରୀରେ ସତି ଵୈ କ୍ଲେଶଃ ସୋ ଽଵିଦ୍ଯାଂ ସଂତ୍ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ଅଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯଯା ହିତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ଚ ଯୋଗିନଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶରୀର ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ଅଛି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଯୋଗୀ ନିଜେ ନିଶ୍ଚଳ ରହନ୍ତି।

କ୍ରୋଧାଦ୍ଯା ନାଶମାଯାନ୍ତି ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ତତ୍କ୍ଷଯାଚ୍ଚ ଶରୀରେଣ ନ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ

ରୋଷ ଓ ଏହାଦି ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ହେଲେ, ଶରୀର ସହିତ ପୁଣି ଜଡିତ ହେବା ନାହିଁ।