ପ୍ରଣଵଂ ହୃଦଯଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନକାରଃ ଶିର ଉଚ୍ଯତେ ଶିଖା ମକାର ଆଖ୍ଯାତଃ ଶିକାରଃ କଵଚଂ ତଥା
'ପ୍ରଣବ' କୁ ହୃଦୟ, 'ନ' କୁ ମୁଣ୍ଡ, 'ମ' କୁ ଚୂଡ଼ା, 'ଶି' କୁ ଶିଖା ଏବଂ 'କ' କୁ କବଚ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ ।
ଆକାରୋ ନେତ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ତୁ ଯକାରଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ଇତ୍ଥମଙ୍ଗାନି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ତତୋ ଵୈ ବନ୍ଧଯେଦ୍ଦିଶଃ
'ଆ' ଅକ୍ଷର ନୟନ, 'ୟ' ଅସ୍ତ୍ର ବୋଲି ପରିଚିତ । ଏଭଳି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଦିଗକୁ ବନ୍ଧନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଵିଘ୍ନେଶୋ ମାତରୋ ଦୁର୍ଗା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ଦେଵତା ଦିଶଃ ଆଗ୍ନେଯାଦିଷୁ କୋଣେଷୁ ଚତୁର୍ଷ୍ଵପି ଯଥାକ୍ରମମ୍
ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ମାତୃମାନେ, ଦୁର୍ଗା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ଦିଗର ଦେବତାମାନେ — ଆଗ୍ନେୟ ଆଦି ଚାରି କୋଣରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠତର୍ଜନ୍ଯଗ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସୁମୁଖଂ ଶୁଭମ୍ ରକ୍ଷଧ୍ଵମିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ତୁ ନମସ୍କୁର୍ଯାତ୍ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ତରଜନୀର ଟିପ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ ମୁଖ ବିନ୍ୟାସ କରି, 'ରକ୍ଷା କର' ବୋଲି କହି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ ।
ଗଲେ ମଧ୍ଯେ ତଥାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ତର୍ଜନ୍ଯାଦ୍ଯାଙ୍ଗୁଲୀଷୁ ଚ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ କରନ୍ଯାସଂ କୁର୍ଯାଦେଵ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
କଣ୍ଠର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଅଙ୍ଗୁଠିରେ, ତରଜନୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା କରନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ ।
ଏଵଂ ନ୍ଯାସମିମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ଶୁଭମ୍ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵରକ୍ଷାକରଂ ଶିଵମ୍
ଏହିପରି ଏହି ନ୍ୟାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଶୁଭ ଦିଏ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦିଏ, ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ, ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଶିବାମୟ ।
ନ୍ଯସ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରେ ଽଥ ସୁଭଗେ ଶଙ୍କରପ୍ରତିମୋ ଭଵେତ୍ ଜନ୍ମାନ୍ତରକୃତଂ ପାପମ୍ ଅପି ନଶ୍ଯତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ମଣିଷ ଶିବଙ୍କ ପରି ହୋଇଯାଏ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଶୁଦ୍ଧକାଯୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ଜପେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାଚାର୍ଯପ୍ରସାଦତଃ
ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସହିତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କ କୃପା ପାଇଁ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରସଂଗ୍ରହଣଂ ଶୁଭେ ଯଂ ଵିନା ନିଷ୍ଫଲଂ ନିତ୍ଯଂ ଯେନ ଵା ସଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ରମାଳା ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ଶୁଭେ, ଯାହା ବିନା ଦୈନିକ ସାଧନା ଅଫଳ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ସହିତ ସେ ସାଧନା ସଫଳ ହୁଏ।
ଆଜ୍ଞାହୀନଂ କ୍ରିଯାହୀନଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନମ୍ ଅମାନସମ୍ ଆଜ୍ଞପ୍ତଂ ଦକ୍ଷିଣାହୀନଂ ସଦା ଜପ୍ତଂ ଚ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ଆଦେଶ ବିନା, କ୍ରିୟା ବିନା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା, ମନରେ ନିଷ୍ଠା ବିନା, ଶିକ୍ଷା ବିନା, ଦାନ ବିନା ଓ ସବୁବେଳେ ଜପ କରାଯିବା ମନ୍ତ୍ର ଅଫଳ ହୁଏ।
ଆଜ୍ଞାସିଦ୍ଧଂ କ୍ରିଯାସିଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସିଦ୍ଧଂ ସୁମାନସମ୍ ଏଵଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣାସିଦ୍ଧଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ସିଦ୍ଧଂ ଯତସ୍ତତଃ
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଆଦେଶ, କ୍ରିୟା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭଲ ମନ, ଓ ଦାନ ସହିତ କରାଯାଏ, ସେହି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସଫଳ ହୁଏ।
ଉପାଗମ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଵିପ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵେଦିନମ୍ ଜ୍ଞାନିନଂ ସଦ୍ଗୁଣୋପେତଂ ଧ୍ଯାନଯୋଗପରାଯଣମ୍
ଏକ ଗୁରୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ, ଭଲ ଗୁଣ ଥିବା ଓ ଧ୍ୟାନ-ଯୋଗରେ ଲିନ, ସେଠାକୁ ଯାଇବା ଉଚିତ।
ତୋଷଯେତ୍ତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭାଵଶୁଦ୍ଧିସମନ୍ଵିତଃ ଵାଚା ଚ ମନସା ଚୈଵ କାଯେନ ଦ୍ରଵିଣେନ ଚ
ଶୁଦ୍ଧ ଭାବ ସହିତ, ଚେଷ୍ଟା କରି, କଥା, ମନ, ଦେହ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଚାର୍ଯଂ ପୂଜଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଦାତିପ୍ରଯତ୍ନତଃ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥରତ୍ନାନି କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଗୃହାଣି ଚ
ଶିଷ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚେଷ୍ଟା ସହିତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ମଣି, ଜମି, ଓ ଘର ଦାନ କରି।
ଭୂଷଣାନି ଚ ଵାସାଂସି ଧାନ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ଏତାନି ଗୁରଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଭଵେ ସତି
ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସମ୍ଭବ ଥାଏ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଯଦୀଚ୍ଛେତ୍ସିଦ୍ଧିମାତ୍ମନଃ ପଶ୍ଚାନ୍ନିଵେଦଯେଦ୍ଦେଵି ଆତ୍ମାନଂ ସପରିଚ୍ଛଦମ୍
ଯଦି ନିଜ ସିଦ୍ଧି ଚାହାଁନ୍ତି, ଧନରେ କୌଶଳ କିମ୍ବା ଚାଳାକି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପରେ, ହେ ଦେବୀ, ନିଜକୁ ଓ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଯଥାଶକ୍ତି ତ୍ଵଵଞ୍ଚଯନ୍ ଆଦଦୀତ ଗୁରୋର୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚୈଵ କ୍ରମେଣ ତୁ
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ, ଠକେଇ ଛାଡ଼ି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ତୁଷ୍ଟୋ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯଂ ପୂଜିତଂ ଵତ୍ସରୋଷିତମ୍ ଶୁଶ୍ରୂଷୁମ୍ ଅନହଙ୍କାରମ୍ ଉପଵାସକୃଶଂ ଶୁଚିମ୍
ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପୂଜିତ ହୋଇ, ଗୁରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ, ନମ୍ର, ଉପବାସରେ ରହୁଥିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଦେଖି।
ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ତୁ ଶିଷ୍ଯାଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନପି ପୂଜ୍ଯ ଚ ସମୁଦ୍ରତୀରେ ନଦ୍ଯାଂ ଚ ଗୋଷ୍ଠେ ଦେଵାଲଯେ ଽପି ଵା
ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମୁଦ୍ରତଟ, ନଦୀପାର, ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ଦେଉଳରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସେଠି।
ଶୁଚୌ ଦେଶେ ଗୃହେ ଵାପି କାଲେ ସିଦ୍ଧିକରେ ତିଥୌ ନକ୍ଷତ୍ରେ ଶୁଭଯୋଗେ ଚ ସର୍ଵଦା ଦୋଷଵର୍ଜିତେ
ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ, ଘରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠି, ଯେଉଁ ସମୟ, ତିଥି, ନକ୍ଷତ୍ର କିମ୍ବା ଶୁଭ ଯୋଗ ସିଦ୍ଧିକାରୀ, ସବୁବେଳେ ଦୋଷ ଥିବା ନୁହେଁ।
ଅନୁଗୃହ୍ଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଛିଵଜ୍ଞାନମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ସ୍ଵରେଣୋଚ୍ଚାରଯେତ୍ ସମ୍ଯଗ୍ ଏକାନ୍ତେ ଽପି ପ୍ରସନ୍ନଧୀଃ
ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ଶିବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ଉଚିତ, ନିଜ ସ୍ୱରରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏକାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ମନେ।
ଉଚ୍ଚାର୍ଯୋଚ୍ଚାରଯିତ୍ଵା ତୁ ଆଚାର୍ଯଃ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଶିଵଂ ଚାସ୍ତୁ ଶୁଭଂ ଚାସ୍ତୁ ଶୋଭନୋ ଽସ୍ତୁ ପ୍ରିଯୋ ଽସ୍ତ୍ଵିତି
ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇ, 'ଶିବ ଥାଉ, ଶୁଭ ଥାଉ, ଶୋଭା ଥାଉ, ପ୍ରେମ ଥାଉ' ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି।
ଏଵଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚୈଵ ଗୁରୋସ୍ତତଃ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସସଂକଲ୍ପଂ ପୁରଶ୍ଚରଣମେଵ ଚ
ଏଭଳି ଗୁରୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇ, ନିତ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ ଜପ କରିବା ଓ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯମ୍ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରକମ୍ ଅନଶ୍ନଂସ୍ତତ୍ପରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିତ୍ୟ ଏହାକୁ ଏକ ହଜାର ଆଠ ଥର ଜପ କରିବା, ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରି ଏହାରେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଜପେଦକ୍ଷରଲକ୍ଷଂ ଵୈ ଚତୁର୍ଗୁଣିତମାଦରାତ୍ ନକ୍ତାଶୀ ସଂଯମୀ ଯଶ୍ ଚ ପୌରଶ୍ଚରଣିକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯିଏ ଏକ ଲକ୍ଷ ଅକ୍ଷର କିମ୍ବା ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ଅଧିକ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜପ କରେ, ରାତିରେ ଉପବାସ ଓ ସଂଯମ ରହିଥାଏ, ସେ ପୌରଶ୍ଚରଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ପୁରଶ୍ଚରଣଜାପୀ ଵା ଅପି ଵା ନିତ୍ଯଜାପକଃ ଅଚିରାତ୍ସିଦ୍ଧିକାଙ୍କ୍ଷୀ ତୁ ତଯୋରନ୍ଯତରୋ ଭଵେତ୍
ପୌରଶ୍ଚରଣ ଜପ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ଜପ କରୁଥିବା, ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଥାଏ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଯାଏ।
ଯଃ ପୁରଶ୍ଚରଣଂ କୃତ୍ଵା ନିତ୍ଯଜାପୀ ଭଵେନ୍ନରଃ ତସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସମୋ ଲୋକେ ସ ସିଦ୍ଧଃ ସିଦ୍ଧିଦୋ ଵଶୀ
ଯିଏ ପୌରଶ୍ଚରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ନିତ୍ୟ ଜପ କରିଥାଏ, ସେଠାରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେହି ସମାନ ନାହିଁ; ସେ ସିଦ୍ଧ, ସିଦ୍ଧି ଦେଇପାରିବା, ଏବଂ ସଂଯମୀ।
ଆସନଂ ରୁଚିରଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମୌନୀ ଚୈକାଗ୍ରମାନସଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋ ଵାପି ଜପେନ୍ମନ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍
ସୁନ୍ଦର ଆସନ ବିଛାଇ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୌନ ରହି, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଦ୍ଯାନ୍ତଯୋର୍ ଜପସ୍ଯାପି କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣସଂଯମାନ୍ ତଥା ଚାନ୍ତେ ଜପେଦ୍ବୀଜଂ ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶୁଭମ୍
ଜପ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଶୁଭ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ୧୦୮ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ସମାଵୃତ୍ତି ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ସଂସ୍ମରେତ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଣାଯାମ ଉଦାହୃତଃ
ଚାଳିଶି ଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ପ୍ରାଣାୟାମ ବୋଲାଯାଏ।