ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି ନ ଶକ୍ଯଂ କଥିତୁଂ ଦେଵି ତସ୍ମାତ୍ ସଂକ୍ଷେପତଃ ଶୃଣୁ

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।

ପ୍ରଲଯେ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ନଷ୍ଟେ ଦେଵାସୁରେ ଚୈଵ ନଷ୍ଟେ ଚୋରଗରାକ୍ଷସେ

ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେବତା-ଅସୁର ଓ ନାଗ-ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ,

ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତିମାପନ୍ନଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଲଯମେଷ୍ଯତି ଏକୋ ଽହଂ ସଂସ୍ଥିତୋ ଦେଵି ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍

ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରକୃତିରେ ଲୀନ ହେବ ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ; ମୁଁ ଏକା ଅଛି, ହେ ଦେବୀ—କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ।

ତସ୍ମିନ୍ଵେଦାଶ୍ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେ ସ୍ଥିତାଃ ତେ ନାଶଂ ନୈଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ମଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯନୁପାଲିତାଃ

ସେଠାରେ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି; ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ସେଗୁଡିକ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅବହେଳିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।

ଅହମେକୋ ଦ୍ଵିଧାପ୍ଯାସଂ ପ୍ରକୃତ୍ଯାତ୍ମପ୍ରଭେଦତଃ ସ ତୁ ନାରାଯଣଃ ଶେତେ ଦେଵୋ ମାଯାମଯୀଂ ତନୁମ୍

ମୁଁ ଏକାକି ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ଆତ୍ମାର ଭିନ୍ନତାରେ ଦୁଇ ଭାଗ ହେଲି; ସେ ନାରାୟଣ ମାୟାମୟ ଦେହରେ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି।

ଆସ୍ଥାଯ ଯୋଗପର୍ଯଙ୍କଶଯନେ ତୋଯମଧ୍ଯଗଃ ତନ୍ନାଭିପଙ୍କଜାଜ୍ଜାତଃ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଃ ପିତାମହଃ

ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନର ଆସନରେ ଶୟନ କରି, ତାଙ୍କର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସିସୃକ୍ଷମାଣୋ ଲୋକାନ୍ଵୈ ତ୍ରୀନଶକ୍ତୋ ଽସହାଯଵାନ୍ ଦଶ ବ୍ରହ୍ମା ସସର୍ଜାଦୌ ମାନସାନମିତୌଜସଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସହାୟ ନଥିବାରୁ ସେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ଆରମ୍ଭରେ ସେ ଦଶଜଣ ମନସା ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ତେଷାଂ ସୃଷ୍ଟିପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମାଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତାମହଃ ମତ୍ପୁତ୍ରାଣାଂ ମହାଦେଵ ଶକ୍ତିଂ ଦେହି ମହେଶ୍ଵର

ସେମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ: 'ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର, ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ।'

ଇତି ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟଃ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଧରୋ ହ୍ଯହମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାନ୍ପଞ୍ଚମୁଖୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ ପଦ୍ମଯୋନଯେ

ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ, ମୁଁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ହୋଇ, ପଞ୍ଚଟି ମୁହଁରୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି।

ତାନ୍ପଞ୍ଚଵଦନୈର୍ଗୃହ୍ଣନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ଵାଚ୍ଯଵାଚକଭାଵେନ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକପିତାମହ, ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚଟି ମୁହଁରେ ସେମାନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ନାମ ଓ ନାମୀ ର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବୁଝିଲେ।

ଵାଚ୍ଯଃ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୈର୍ଦେଵି ଶିଵସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପୂଜିତଃ ଵାଚକଃ ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଃ ସ୍ଥିତଃ

ହେ ଦେବୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଶିବଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ; ସେଇ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ପରମ ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଯୋଗଂ ଵିଧିନା ଚ ସିଦ୍ଧିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତଥା ପଞ୍ଚମୁଖୋ ମହାତ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ପୁତ୍ରେଷୁ ଜଗଦ୍ଧିତାଯ ମନ୍ତ୍ରଂ ମହାର୍ଥଂ କିଲ ପଞ୍ଚଵର୍ଣମ୍

ଏହାର ଯଥାବିଧି ପ୍ରୟୋଗ ଓ ସିଦ୍ଧି ବୁଝି, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମହାମନ୍ତ୍ର କହିଲେ।

ତେ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରରତ୍ନଂ ତୁ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହାତ୍ ତମାରାଧଯିତୁଂ ଦେଵଂ ପରାତ୍ପରତରଂ ଶିଵମ୍

ସେମାନେ ସେ ମନ୍ତ୍ରରତ୍ନକୁ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ପାଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତତସ୍ତୁତୋଷ ଭଗଵାନ୍ ତ୍ରିମୂର୍ତୀନାଂ ପରଃ ଶିଵଃ ଦତ୍ତଵାନଖିଲଂ ଜ୍ଞାନମ୍ ଅଣିମାଦିଗୁଣାଷ୍ଟକମ୍

ତାପରେ, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅଣିମା ଇତ୍ୟାଦି ଆଠଟି ଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ।

ତେ ଽପି ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵରାନ୍ଵିପ୍ରାସ୍ ତଦାରାଧନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ରମ୍ଯେ ମୁଞ୍ଜଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ

ସେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ପାଇ, ଆଉ ଅଧିକ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ ମୁଞ୍ଜବାନ୍ ନାମକ ପର୍ବତରେ ଗଲେ।

ମତ୍ପ୍ରିଯଃ ସତତଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଦ୍ଭୂତୈଃ ପରିରକ୍ଷିତଃ ତସ୍ଯାଭ୍ଯାଶେ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଲୋକସୃଷ୍ଟିସମୁତ୍ସୁକାଃ

ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍ତ, ଓ ମୋର ଗଣମାନେ ରକ୍ଷିତ; ସେଠି, ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ଆଶାୟରେ, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଵାଯୁଭକ୍ଷାଃ ସମାଚରନ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ତୋ ଽନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଦେଵି ତେ ଋଷଯଃ ପୁରା

ସେ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଦୟା ପାଇବା ଆଶାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି।

ତେଷାଂ ଭକ୍ତିମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାମିଯାମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରମ୍ ଋଷିଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଦୈଵତଂ ଶକ୍ତିବୀଜଵତ୍

ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ସତ୍ୱରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଋଷିଛନ୍ଦସ, ଦେବତା, ଶକ୍ତି ଓ ବୀଜ ସହିତ ପ୍ରକାଶ କଲି।

ନ୍ଯାସଂ ଷଡଙ୍ଗଂ ଦିଗ୍ବନ୍ଧଂ ଵିନିଯୋଗମଶେଷତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନହମାର୍ଯାଣାଂ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା

ମୁଁ ସେ ଆର୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଛଅ ଅଙ୍ଗର ନ୍ୟାସ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ ଓ ସମସ୍ତ ବିନିଯୋଗ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଆଶାୟରେ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଋଷଯସ୍ତେ ତପୋଧନାଃ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵିନିଯୋଗଂ ଚ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତାଃ

ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା ଶୁଣି, ସେ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ବିନିଯୋଗ ଯଥାବିଧି କରିଲେ।

ତନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍ ତଦା ଲୋକାନ୍ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାନ୍ ଵର୍ଣାନ୍ଵର୍ଣଵିଭାଗାଂଶ୍ ଚ ସର୍ଵଧର୍ମାଂଶ୍ ଚ ଶୋଭନାନ୍

ସେଇ ମହିମାରେ, ସେ ସମୟରେ ଦେବ, ଅସୁର, ମାନବ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଚାରିବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାହାର ବିଭାଗ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ପୂର୍ଵକଲ୍ପସମୁଦ୍ଭୂତାଞ୍ ଛ୍ରୁତଵନ୍ତୋ ଯଥା ପୁରା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ଲୋକା ଵେଦା ମହର୍ଷଯଃ

ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବେଦ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ସେପରି ଏହି ପାଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶୁଣିଥିଲେ ।

ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତା ଧର୍ମା ଦେଵାଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ ତଦ୍ ଇଦାନୀଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ଚାଵହିତାଖିଲମ୍

ଅମର ଧର୍ମ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସ୍ଥିର ଅଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ସବୁ ବିଷୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଶୁଣ ।

ଅଲ୍ପାକ୍ଷରଂ ମହାର୍ଥଂ ଚ ଵେଦସାରଂ ଵିମୁକ୍ତିଦମ୍ ଆଜ୍ଞାସିଦ୍ଧମସଂଦିଗ୍ଧଂ ଵାକ୍ଯମେତଚ୍ଛିଵାତ୍ମକମ୍

ଏହି କଥା ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ରହିଛି; ଏହା ବେଦର ସାର, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଆଦେଶ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ, ସନ୍ଦେହ ରହିତ ଓ ଶିବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ।

ନାନାସିଦ୍ଧିଯୁତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଲୋକଚିତ୍ତାନୁରଞ୍ଜକମ୍ ସୁନିଶ୍ଚିତାର୍ଥଂ ଗଂଭୀରଂ ଵାକ୍ଯଂ ମେ ପାରମେଶ୍ଵରମ୍

ଏହି ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାକ୍ୟ ଅନେକ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଦିବ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଅର୍ଥ ଓ ଗଭୀରତା ଥିବା ।

ମନ୍ତ୍ରଂ ମୁଖସୁଖୋଚ୍ଚାର୍ଯମ୍ ଅଶେଷାର୍ଥପ୍ରସାଧକମ୍ ତଦ୍ବୀଜଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାଂ ମନ୍ତ୍ରମାଦ୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ସହଜରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇଥାଏ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ; ଏହା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ବୀଜ, ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଓ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମଂ ମହାର୍ଥଂ ଚ ଜ୍ଞେଯଂ ତଦ୍ଵଟବୀଜଵତ୍ ଵେଦଃ ସ ତ୍ରିଗୁଣାତୀତଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵକୃତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଟବୃକ୍ଷର ବୀଜ ପରି ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ; ସେଇ ବେଦ ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ, ସମସ୍ତ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ନାୟକ ।

ଓମିତ୍ଯେକାକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଥିତଃ ସର୍ଵଗତଃ ଶିଵଃ ମନ୍ତ୍ରେ ଷଡକ୍ଷରେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରତନୁଃ ଶିଵଃ

‘ଓଁ’ ଏକ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଶିବ, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ; ଷଡଅକ୍ଷରୀ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମନ୍ତ୍ରରେ, ପାଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ରୂପରେ ଶିବ ବିରାଜିତ ।

ଵାଚ୍ଯଵାଚକଭାଵେନ ସ୍ଥିତଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵଭାଵତଃ ଵାଚ୍ଯଃ ଶିଵଃ ପ୍ରମେଯତ୍ଵାନ୍ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତଦ୍ଵାଚକଃ ସ୍ମୃତଃ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ଓ ଶବ୍ଦ ଦୁହିଁରେ ନିଜେ ଅବସ୍ଥିତ; ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ସିଧାସଳଖ; ଶିବ ଅର୍ଥ ହେଉଛନ୍ତି କାରଣ ସେ ଜ୍ଞାନର ବିଷୟ, ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ତାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ।