ରକ୍ତଶାଲ୍ଯନ୍ନମଧ୍ଵା ଚ ଅଦ୍ଭିଃ ପୂତଂ ଘୃତାଦିଭିଃ ଵୀରାସନୋ ନିଶାର୍ଧଂ ଚ ଗଵାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତଃ
ମଧୁ ଦେଇ ରାକ୍ତ ଚାଉଳ ଭାତ, ପାଣି ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ବୀରାସନରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସି, ଗାଈମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ସ୍ନାପ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଚରୁଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଚ ଶୂଲିନେ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶକ୍ତି ଓ ନୀତି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଚାରୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଯଥାଵିଭଵଵିସ୍ତରମ୍ ଧୂମ୍ରଂ ଗୋମିଥୁନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵାଯୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସେ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସମ୍ପତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଧୂସର ଏକ ଜୋଡ଼ା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ବାୟୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଆଷାଢେ ମାସି ଚାପ୍ଯେଵଂ ନକ୍ତଭୋଜନତତ୍ପରଃ ଭୂରିଖଣ୍ଡାଜ୍ଯସଂମିଶ୍ରଂ ସକ୍ତୁଭିଶ୍ଚୈଵ ଗୋରସମ୍
ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭାବେ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ବହୁତ ଚୁରା ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଗାଈର ଦୁଧ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଘୃତାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ସ୍ନାପ୍ଯ ପୂଜ୍ଯ ଯଥାଵିଧି ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାନ୍ ଵେଦପାରଗାନ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ଘିଅ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନେଂକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋମିଥୁନଂ ଗୌରଂ ଵାରୁଣଂ ଲୋକମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଶ୍ରାଵଣେ ଚ ଦ୍ଵିଜା ମାସେ କୃତ୍ଵା ଵୈ ନକ୍ତଭୋଜନମ୍
ସେ ଗୋରା ଏକ ଜୋଡ଼ା ଗାଈ ଦାନ କରି, ବାରୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହିପରି ଭାବେ ରାତିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍।
କ୍ଷୀରଷଷ୍ଟିକଭକ୍ତେନ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଘୃତାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ସ୍ନାପ୍ଯ ପୂଜ୍ଯ ଯଥାଵିଧି
ଗୋ-ଦୁଧ ଓ ଚାଉଳ ଭାତ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଘିଅ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାନ୍ ଵେଦପାରଗାନ୍ ଶ୍ଵେତାଗ୍ରପାଦଂ ପୌଣ୍ଡ୍ରଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋମିଥୁନଂ ପୁନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନେଂକୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ପୁଣି ଧଳା ପାଦ ଥିବା ପୌଣ୍ଡ୍ର ଏକ ଜୋଡ଼ା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସ ଯାତି ଵାଯୁସାଯୁଜ୍ଯଂ ଵାଯୁଵତ୍ସର୍ଵଗୋ ଭଵେତ୍ ପ୍ରାପ୍ତେ ଭାଦ୍ରପଦେ ମାସେ କୃତ୍ଵୈଵଂ ନକ୍ତଭୋଜନମ୍
ସେ ବାୟୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ପାଏ ଓ ବାୟୁ ପରି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି ହୁଏ; ଭାଦ୍ରପଦ ମାସ ଆସିଲେ, ଏହିପରି ଭାବେ ରାତିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍।
ହୁତଶେଷଂ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍ ଵୃକ୍ଷମୂଲାଶ୍ରିତୋ ଦିଵା ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ଦେଵେଶଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍
ଦିନେ ଗଛ ତଳେ ବସୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ହବିଷ୍ୟ ଅଂଶ ଦେଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ନୀଲସ୍କନ୍ଧଂ ଵୃଷଂ ଗାଂ ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାଵିଧି ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାନ୍
ନୀଳ କଣ୍ଠ ଥିବା ବଳଦ ଏବଂ ଗାଈକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯଥାବିଧି ଦାନ କରି, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍।
ଯକ୍ଷଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଯକ୍ଷରାଜୋ ଭଵେନ୍ନରଃ ତତଶ୍ଚାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି କୃତ୍ଵୈଵଂ ନକ୍ତଭୋଜନମ୍
ସେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜା ହୁଏ; ତାପରେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଏହିପରି ଭାବେ ରାତିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସଘୃତଂ ଶଙ୍କରଂ ପୂଜ୍ଯ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଶିଵଭକ୍ତାନ୍ ସଦା ଶୁଚୀନ୍
ଘିଅ ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରି, ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ଶିବଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍।
ଵୃଷଭଂ ନୀଲଵର୍ଣାଭମ୍ ଉରୋଦେଶସମୁନ୍ନତମ୍ ଗାଂ ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଐଶାନଂ ଲୋକମାପ୍ନୁଯାତ୍
ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ଉଚ୍ଚ ଛାତି ଥିବା ବଳଦ ଏବଂ ଗାଈକୁ ଯଥାଯଥ ଦାନ କଲେ, ଆଇଶାନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କାର୍ତିକେ ଚ ତଥା ମାସେ କୃତ୍ଵା ଵୈ ନକ୍ତଭୋଜନମ୍ କ୍ଷୀରୌଦନେନ ସାଜ୍ଯେନ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଚ ଭଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ରାତିରେ ଖାଇବା ନିୟମ ରଖି, ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ଦେଇ ପକାଇଥିବା ଚାଉଳରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଚ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାପ୍ଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚରୁଂ ପୁନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଯଥାଵିଭଵଵିସ୍ତରମ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁଣିଥରେ ଚାରୁ ଦାନ କରି, ନିଜ ସମ୍ଭଳ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଗୋମିଥୁନଂ ଚୈଵ କାପିଲଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ସୂର୍ଯସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦୁଇଟି କାପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଚ ମାସେ ଽପି କୃତ୍ଵୈଵଂ ନକ୍ତଭୋଜନମ୍ ଯଵାନ୍ନେନ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଆଜ୍ଯକ୍ଷୀରାଦିଭିଃ ସମମ୍
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ମଧ୍ୟ, ଏଭଳି ରାତିରେ ଖାଇବା ନିୟମ ରଖି, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଯବ ଭାତ, ଘିଅ, ଦୁଧ ଓ ଏହାଦି ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଚ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ଶର୍ଵାଯ ଶଂଭଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଦରିଦ୍ରାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶର୍ବ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦରିଦ୍ର ବେଦବିଦ୍ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଗୋମିଥୁନଂ ଚୈଵ ପାଣ୍ଡୁରଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ସୋମଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ସୋମେନ ସହ ମୋଦତେ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଇଟି ସାଫେଦ ଗାଈ ଦାନ କରି, ସୋମ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସୋମଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥାଏ।
ଅହିଂସା ସତ୍ଯମସ୍ତେଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ କ୍ଷମା ଦଯା ତ୍ରିଃସ୍ନାନଂ ଚାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଚ ଭୂଶଯ୍ଯା ନକ୍ତଭୋଜନମ୍
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବାଦି, ଚୋରି ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, କ୍ଷମା, ଦୟା, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ଅଗ୍ନିହୋମ, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ରାତିରେ ଖାଇବା—
ପକ୍ଷଯୋରୁପଵାସଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ
ଏହାସହିତ, ପକ୍ଷ ଦୁଇଟିରେ ଉପବାସ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଉପବାସ କରିବା—
ଇତ୍ଯେତଦଖିଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରତିମାସଂ ଶିଵଵ୍ରତମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ପ୍ରତିମାସରେ ଶିବଙ୍କ ବ୍ରତ ବେଳେ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।
କୁର୍ଯାଦ୍ଵର୍ଷଂ କ୍ରମେଣୈଵ ଵ୍ଯୁତ୍କ୍ରମେଣାପି ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଯୋଗମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି ବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମକ୍ରମେ କିମ୍ବା ବିକ୍ରମରେ କଲେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଉମାମହେଶ୍ଵରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵ୍ରତମୀଶ୍ଵରଭାଷିତମ୍ ନରନାର୍ଯାଦିଜନ୍ତୂନାଂ ହିତାଯ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ଏବେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ରତ, ଯାହା ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି, ପୁରୁଷ, ନାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମମାଵାସ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ ନକ୍ତମବ୍ଦଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ହଵିଷ୍ଯଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭଵମ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉମାମହେଶପ୍ରତିମାଂ ହେମ୍ନା କୃତ୍ଵା ସୁଶୋଭନାମ୍ ରାଜତୀଂ ଵାଥ ଵର୍ଷାନ୍ତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯଥାଵିଧି
ଉମା ଓ ମହେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନୀୟ ପ୍ରତିମା ସୁନା କିମ୍ବା ଚାଁଦିରେ ତିଆରି କରି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ରଥାଦ୍ଯୈର୍ଵାପି ଦେଵେଶଂ ନୀତ୍ଵା ରୁଦ୍ରାଲଯଂ ପ୍ରତି
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଇ, ରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର ମନ୍ଦିରକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵାତିଶଯସଂଯୁକ୍ତୈଶ୍ ଛତ୍ରଚାମରଭୂଷଣୈଃ ନିଵେଦଯେଦ୍ଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ଶିଵାଯ ପରମେଷ୍ଠିନେ
ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଛତା, ଚାମରା ଓ ଭୂଷଣ ସହିତ, ଏହି ବ୍ରତକୁ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯଂ ନାରୀ ଦେଵ୍ଯା ଯଦି ପ୍ରଭୋ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିଯତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ
ଏଭଳି କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଏ; ଯଦି ନାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଦେବୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ। ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ସେ ନିୟମିତ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ହେବା ଉଚିତ।