ଵ୍ଯପୋହନସ୍ତଵଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି ଵିଧୂଯ ସର୍ଵପାପାନି ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବିପଦ ଦୂର କରିବା ଶ୍ଲୋକକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
କନ୍ଯାର୍ଥୀ ଲଭତେ କନ୍ଯାଂ ଜଯକାମୋ ଜଯଂ ଲଭେତ୍ ଅର୍ଥକାମୋ ଲଭେଦର୍ଥଂ ପୁତ୍ରକାମୋ ବହୂନ୍ ସୁତାନ୍
ଯିଏ କନ୍ୟା ଚାହାଏ, ସେ କନ୍ୟା ପାଏ; ଯିଏ ଜିତିବାକୁ ଚାହାଏ, ସେ ଜିତିଥାଏ; ଧନ ଆଶା କରିଥିଲେ ଧନ ମିଳେ; ପୁଅ ଚାହିଲେ ବହୁ ପୁଅ ମିଳେ।
ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଵିଦ୍ଯାଂ ଭୋଗାର୍ଥୀ ଭୋଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଯାନ୍ଯାନ୍ପ୍ରାର୍ଥଯତେ କାମାନ୍ ମାନଵଃ ଶ୍ରଵଣାଦିହ
ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ଚାହାଏ, ସେ ଶିକ୍ଷା ପାଏ; ଭୋଗ ଆଶା କରିଥିଲେ ଭୋଗ ମିଳେ; ଏଠାରେ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେସବୁ ମିଳେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଶୀଘ୍ରମାପ୍ନୋତି ଦେଵାନାଂ ଚ ପ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ ପଠ୍ଯମାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତୁ ପଠ୍ଯତେ
ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ଲୋକ କାହାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପଢ଼ାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଶୀଘ୍ର ପାଇଁଥାଏ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ମନେ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ରୋଗା ନ ବାଧନ୍ତେ ଵାତପିତ୍ତାଦିସଂଭଵାଃ ନାକାଲେ ମରଣଂ ତସ୍ଯ ନ ସର୍ପୈରପି ଦଶ୍ଯତେ
ବାତ, ପିତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ରୋଗ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନାହିଁ, ସାପ ମଧ୍ୟ ଦଂଶନ କରିପାରେନାହିଁ।
ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚୈଵ ତୀର୍ଥାନାଂ ଯଜ୍ଞାନାଂ ଚୈଵ ଯତ୍ଫଲମ୍ ଦାନାନାଂ ଚୈଵ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଯଜ୍ଞରେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଦାନ ଓ ବ୍ରତରେ ବିଶେଷ କରି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କୋଟିଗୁଣିତଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଚାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ ଗୋଘ୍ନଶ୍ଚୈଵ କୃତଘ୍ନଶ୍ ଚ ଵୀରହା ବ୍ରହ୍ମହା ଭଵେତ୍
ସେହି ପୁଣ୍ୟ କୋଟି ଗୁଣ ବଢ଼ି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଜପ କଲେ ଲୋକ ପାଏ; ଗୋହତ୍ୟା, କୃତଘ୍ନତା, ବୀର ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଶରଣାଗତଘାତୀ ଚ ମିତ୍ରଵିଶ୍ଵାସଘାତକଃ ଦୁଷ୍ଟଃ ପାପସମାଚାରୋ ମାତୃହା ପିତୃହା ତଥା
ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ମାରିଥିବା, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ପାପ କାମ କରିଥିବା, ମା କିମ୍ବା ବାପାକୁ ମାରିଥିବା—
ଵ୍ଯପୋହ୍ଯ ସର୍ଵପାପାନି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଵ୍ଯପୋହନସ୍ତଵଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତମସ୍ମାଭିର୍ ଆଦରାତ୍ ପ୍ରସଂଗାଲ୍ଲିଙ୍ଗଦାନସ୍ଯ ଵ୍ରତାନ୍ଯପି ଵଦସ୍ଵ ନଃ
ଆମେ ଆଦର ସହିତ ଏହି ପବିତ୍ର ବିପଦ ଦୂର କରିବା ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିଲୁ; ଏବେ ଲିଙ୍ଗ ଦାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।
ଵ୍ରତାନି ଵଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୁଭାନି ମୁନିସତ୍ତମାଃ ନନ୍ଦିନା କଥିତାନୀହ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଯ ଧୀମତେ
ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ କହିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏଠାରେ ନନ୍ଦିନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଜଣେ ଧୀର ମନ୍ତିକୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ।
ତାନି ଵ୍ଯାସାଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଯୁଷ୍ମାକଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯୋରପି
ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହୁଛି; ଦୁଇ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ—
ଵର୍ଷମେକଂ ତୁ ଭୁଞ୍ଜାନୋ ନକ୍ତଂ ଯଃ ପୂଜଯେଚ୍ଛିଵମ୍ ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯିଏ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ରାତିରେ ଖାଇ ଏହି ତିଥିରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ପୃଥିଵୀଂ ଭାଜନଂ କୃତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପର୍ଵସୁ ମାନଵଃ ଅହୋରାତ୍ରେଣ ଚୈକେନ ତ୍ରିରାତ୍ରଫଲମଶ୍ନୁତେ
ପୃଥିବୀକୁ ପାତ୍ର କରି ପର୍ବ ଦିନରେ ଖାଇଲେ, ଏକ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ତିନି ରାତି ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳେ।
ଦ୍ଵଯୋର୍ ମାସସ୍ଯ ପଞ୍ଚମ୍ଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ ପ୍ରତିପଦୋର୍ନରଃ କ୍ଷୀରଧାରାଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାତ୍ ସୋ ଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଦୁଇ ମାସର ପଞ୍ଚମୀ ଓ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ତିଥିରେ ଯିଏ ଦୁଧ ଧାରା ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ତୁ ନକ୍ତେନ ଯାଵତ୍କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶୀ ଭୁଞ୍ଜନ୍ଭୋଗାନଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
କୃଷ୍ଣା ଅଷ୍ଟମୀରୁ କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାତିରେ ଖାଇଲେ, ଭୋଗ ମିଳେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଯୋ ଽବ୍ଦମେକଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ନକ୍ତଂ ପର୍ଵସୁ ପର୍ଵସୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତକ୍ରୋଧଃ ଶିଵଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ
ଯିଏ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରୁହି, କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହେ—
ସଂଵତ୍ସରାନ୍ତେ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ସ ଯାତି ଶାଙ୍କରଂ ଲୋକଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବିଧିମତ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ସେ ଶଂକରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଉପଵାସାତ୍ ପରଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯାତ୍ ପରମ୍ ଅଯାଚିତମ୍ ଅଯାଚିତାତ୍ ପରଂ ନକ୍ତଂ ତସ୍ମାନ୍ ନକ୍ତେନ ଵର୍ତଯେତ୍
ଉପବାସ ଖାଇବାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭିକ୍ଷା ଭଲ, ଭିକ୍ଷା ଖାଇବାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କାହାରିଠାରୁ ମାଗିନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭଲ, ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଖାଇବା ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏହିପରି, ମନୁଷ୍ୟ ରାତିରେ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵୈର୍ଭୁକ୍ତଂ ତୁ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଋଷିଭିସ୍ ତଥା ଅପରାହ୍ଣେ ଚ ପିତୃଭିଃ ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଗୁହ୍ଯକାଦିଭିଃ
ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ଦେବତାମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଋଷିମାନେ, ଅପରାହ୍ନରେ ପିତୃମାନେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଗୁହ୍ୟକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵଵେଲାମତିକ୍ରମ୍ଯ ନକ୍ତଭୋଜନମୁତ୍ତମମ୍ ହଵିଷ୍ଯଭୋଜନଂ ସ୍ନାନଂ ସତ୍ଯମାହାରଲାଘଵମ୍
ସମସ୍ତ ସମୟକୁ ଛାଡ଼ି ରାତିରେ ଖାଇବା ସର୍ବୋତ୍ତମ। ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ, ସ୍ନାନ, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯମଧଃଶଯ୍ଯାଂ ନକ୍ତଭୋଜୀ ସମାଚରେତ୍ ପ୍ରତିମାସଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶିଵଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁମାନେ ରାତିରେ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିମାସରେ ମୁଁ ଶିବଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ପୁଷ୍ଯମାସେ ଚ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ନକ୍ତଭୋଜନମ୍
ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପାପର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁଷ୍ୟ ମାସରେ ଯିଏ ପୂଜା କରି ରାତିରେ ଖାଇଥାଏ—
ସତ୍ଯଵାଦୀ ଜିତକ୍ରୋଧଃ ଶାଲିଗୋଧୂମଗୋରସୈଃ ପକ୍ଷଯୋରଷ୍ଟମୀଂ ଯତ୍ନାଦ୍ ଉପଵାସେନ ଵର୍ତଯେତ୍
ସତ୍ୟ କହି, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ଚାଉଳ, ଗହୁଁ ଓ ଗାଈ ଦୁଧ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ପ୍ରତିପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂମିଶଯ୍ଯାଂ ଚ ମାସାନ୍ତେ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଘୃତାଦିଭିଃ ସ୍ନାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ମହାଦେଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ମାସ ଶେଷରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ଘୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମହାଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ।
ଯାଵକଂ ଚୌଦନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସକ୍ଷୀରଂ ସଘୃତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଭୋଜଯେଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଞ୍ଶିଷ୍ଟାଞ୍ ଜପେଚ୍ଛାନ୍ତିଂ ଵିଶେଷତଃ
ଯବ ଓ ଚାଉଳ ରାନ୍ଧି, ଦୁଧ ଓ ଘୃତ ସହିତ, ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖୁଆଇବା ଓ ବିଶେଷକରି ଶାନ୍ତି ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।
ତଥା ଗୋମିଥୁନଂ ଚୈଵ କପିଲଂ ଵିନିଵେଦଯେତ୍ ଭଵାଯ ଦେଵଦେଵାଯ ଶିଵାଯ ପରମେଷ୍ଠିନେ
ଏହିପରି, ଏକ କପିଳା ଗାଈ ଓ ଛାଣ୍ଡକୁ ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ ଯାତି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଵାହ୍ନେଯଂ ଲୋକମୁତ୍ତମମ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପୁଲାନ୍ ଲୋକାନ୍ ତତ୍ରୈଵ ସ ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବାହ୍ନେୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ବିଶାଳ ଲୋକର ଭୋଗ କରି, ସେଠାରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ମାଘମାସେ ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ ନକ୍ତଭୋଜନମ୍ କୃଶରଂ ଘୃତସଂଯୁକ୍ତଂ ଭୁଞ୍ଜାନଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ମାଘ ମାସରେ ଯିଏ ପୂଜା କରି ରାତିରେ ଖାଏ, ଘୃତ ମିଶା ଖିରି ଭୋଜନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ—
ସୋପଵାସଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଭଵେଦୁଭଯପକ୍ଷଯୋଃ ରୁଦ୍ରାଯ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଘୃତକମ୍ବଲମ୍
ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଘୃତ ଭିଜା କମ୍ବଳ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।