ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵଭୂତପ୍ରସାଦଶ୍ ଚ ମୃତ୍ଯୁକାଲଜଯସ୍ ତଥା ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆହଙ୍କାରିକମୁତ୍ତମମ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟକୁ ଜିତିବା; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତି ଶକ୍ତି, ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଅକାରଣଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିସ୍ ତଥାନୁଗ୍ରହ ଏଵ ଚ ପ୍ରଲଯଶ୍ଚାଧିକାରଶ୍ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତପ୍ରଵର୍ତନମ୍

କୌଣସି କାରଣ ବିନା ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି, ତାହାର କୃପା, ଲୟ, ଅଧିକାର ଓ ଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ।

ଅସାଦୃଶ୍ଯମିଦଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନିର୍ମାଣଂ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ସଂସାରସ୍ଯ ଚ କର୍ତୃତ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମମ୍ ଏତଦ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍

ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକାଶିତ ଶକ୍ତି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ସଂସାରର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ, ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତି।

ଏତାଵତ୍ତତ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଧାନ୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ତଦ୍ଗୁଣଂ ଶକ୍ଯଂ ଵେତ୍ତୁମନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ

ଏହିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ; ଏହାର ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମା ଜାଣିପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵିଦ୍ଯତେ ତତ୍ପରଂ ଶୈଵଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ନାଵଗମ୍ଯତେ ଅସଂଖ୍ଯେଯଗୁଣଂ ଶୁଦ୍ଧଂ କୋ ଜାନୀଯାଚ୍ଛିଵାତ୍ମକମ୍

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈବ ଶକ୍ତି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଶିବଙ୍କର ନିର୍ମଳ, ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?

ଵ୍ଯୁତ୍ଥାନେ ସିଦ୍ଧଯଶ୍ଚୈତା ହ୍ଯ୍ ଉପସର୍ଗାଶ୍ ଚ କୀର୍ତିତାଃ ନିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ତୁ

ଉଦ୍ଭବ ପରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ବାଧା ଆସେ, ସେଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚତମ ବିରାଗ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଦମନ କରିବା ଦରକାର।

ନାଶାତିଶଯତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଷଯେଷୁ ଭଯେଷୁ ଚ ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ତ୍ଯଜେତ୍ସର୍ଵଂ ଵିରକ୍ତ ଇତି କୀର୍ତିତଃ

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ବା ଭୟରେ କୌଣସି ବଡ଼ତ୍ୱ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣି, ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି; ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ବିରକ୍ତ କୁହାଯାଏ।

ଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଂ ପୁରୁଷେ ଖ୍ଯାତଂ ଗୁଣଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ଵୈରାଗ୍ଯେଣୈଵ ସଂତ୍ଯାଜ୍ଯାଃ ସିଦ୍ଧଯଶ୍ଚୌପସର୍ଗିକାଃ

ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଯେଉଁ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ବିରାଗ କୁହାଯାଏ; ବିରାଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ବାଧା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

ଔପସର୍ଗିକମ୍ ଆ ବ୍ରହ୍ମଭୁଵନେଷୁ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ନିରୁଧ୍ଯୈଵ ତ୍ଯଜେତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରସୀଦତି ମହେଶ୍ଵରଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ସବୁକିଛି ଦମନ କରି, ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କଲେ, ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ପ୍ରସନ୍ନେ ଵିମଲା ମୁକ୍ତିର୍ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ଵୈ ଅଥଵାନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଚ ଲୀଲାର୍ଥଂ ଵା ତଦା ମୁନିଃ

ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ମୁକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଉଚ୍ଚତମ ବିରାଗ ଦ୍ୱାରା; କିମ୍ବା କୃପା କିମ୍ବା ଲୀଳା ପାଇଁ ମୁନି ଏହି ଲୋକରେ ରହିପାରନ୍ତି।

ଅନିରୁଧ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟେଦ୍ଯଃ ସୋ ଽପ୍ଯେଵଂ ହି ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ଭୂମିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ହ୍ଯ୍ ଆକାଶେ କ୍ରୀଡତେ ଶ୍ରିଯା

ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଦମନ ନଥାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ଏଭଳି ଖୁସି ହୁଏ; କେବେ କେବେ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶରେ ମହିମାରେ ଖେଳନ୍ତି।

ଉଦ୍ଗିରେଚ୍ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ଵେଦାନ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମାନର୍ଥାନ୍ ସମାସତଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ରୁତେ ତଦର୍ଥେନ ଶ୍ଲୋକବନ୍ଧଂ କରୋତି ସଃ

କେବେ କେବେ ସେ ବେଦ ଓ ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଥ ସଂକ୍ଷେପରେ କହନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଏହି ଅର୍ଥରେ ଶ୍ଲୋକ ରଚନା କରନ୍ତି।

କ୍ଵଚିଦ୍ଦଣ୍ଡକବନ୍ଧଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦ୍ବନ୍ଧଂ ସହସ୍ରଶଃ ମୃଗପକ୍ଷିସମୂହସ୍ଯ ରୁତଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି

କେବେ କେବେ ହଜାର ହଜାର ଗଦ୍ୟ ରଚନା କରନ୍ତି; ପଶୁପକ୍ଷୀ ଦଳର ଡାକ ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯଂ ସ୍ଥାଵରାନ୍ତଂ ଚ ହସ୍ତାମଲକଵଦ୍ଭଵେତ୍ ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଵିଜ୍ଞାନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ କିଛି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହାତର ଆମଳକୀ ଫଳ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଏ କହିବ? ହଜାର ହଜାର ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଅଭ୍ଯାସେନୈଵ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ସ୍ଥିରଂ ଭଵେତ୍

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୃଢ଼ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ତେଜୋରୂପାଣି ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯତି ଯୋଗଵିତ୍ ଦେଵବିମ୍ବାନ୍ଯନେକାନି ଵିମାନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ରୂପ, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ, ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଦେଖନ୍ତି।

ପଶ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଯମାଗ୍ନିଵରୁଣାଦିକାନ୍ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରତାରାଶ୍ ଚ ଭୁଵନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ତାରା ଓ ହଜାର ହଜାର ଜଗତ ଦେଖନ୍ତି।

ପାତାଲତଲସଂସ୍ଥାଶ୍ ଚ ସମାଧିସ୍ଥଃ ସ ପଶ୍ଯତି ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯାପ୍ରଦୀପେନ ସ୍ଵସ୍ଥେନାଚଲନେନ ତୁ

ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ସେ, ପାତାଳ ତଳରେ ଥିବା ଜୀବମାନେକୁ ଦେଖନ୍ତି; ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଓ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ପ୍ରସାଦାମୃତପୂର୍ଣେନ ସତ୍ତ୍ଵପାତ୍ରସ୍ଥିତେନ ତୁ ତମୋ ନିହତ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପଶ୍ଯତି ହ୍ଯାତ୍ମନୀଶ୍ଵରମ୍

କୃପାର ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧର୍ମଶ୍ ଚ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଜ୍ଞାନମେଵ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମପଵର୍ଗଶ୍ ଚ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଧର୍ମ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ନ ଶକ୍ଯୋ ଵିସ୍ତରୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷାଣାମଯୁତୈରପି ଯୋଗେ ପାଶୁପତେ ନିଷ୍ଠା ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଯଦି କହାଯାଏ, ଯୋଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାର ବର୍ଣ୍ଣନ କରିହେବ ନାହିଁ; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଶୁପତ ଯୋଗରେ ଦୃଢ଼ ରୁହିବା ଉଚିତ।

ସତାଂ ଜିତାତ୍ମନାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଂ ଚ ସାଧୂନାମ୍ ଆଚାର୍ଯାଣାଂ ଶିଵାତ୍ମନାମ୍

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ଜିତିଥିବା, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିବସ୍ୱରୂପ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—

ଦଯାଵତାଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ ତଥା ଚୈଵ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ସଂନ୍ଯାସିନାଂ ଵିରକ୍ତାନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵଶଗାତ୍ମନାମ୍

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାଶୀଳ, ତପସ୍ୱୀ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ବିରକ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—

ଦାନିନାଂ ଚୈଵ ଦାନ୍ତାନାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ସତ୍ଯଵାଦିନାମ୍ ଅଲୁବ୍ଧାନାଂ ସଯୋଗାନାଂ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିଵିଦାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦାନଶୀଳ, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିଥିବା, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା, ଲୋଭ ନଥିବା, ଯୋଗରେ ଏକତା ରଖିଥିବା ଏବଂ ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତାଵିରୁଦ୍ଧାନାଂ ପ୍ରସୀଦତି ମହେଶ୍ଵରଃ ସଦିତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶବ୍ଦସ୍ ତଦନ୍ତେ ଯେ ଲଭନ୍ତ୍ଯୁତ

ଯେଉଁମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ସହିତ ବିରୋଧ କରେନାହିଁ, ସେମାନେ ଉପରେ ମହେଶ୍ୱର ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏବଂ ଶେଷରେ ସେମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ସାଯୁଜ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଯାତି ତେନ ସନ୍ତଃ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ଦଶାତ୍ମକେ ଯେ ଵିଷଯେ ସାଧନେ ଚାଷ୍ଟଲକ୍ଷଣେ

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁମାନେ ଦଶ ପ୍ରକାର ଗୁଣ ଓ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ସାଧନା ରଖନ୍ତି—

ନ କ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ତି ନ ହୃଷ୍ଯନ୍ତି ଜିତାତ୍ମାନସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ ସାମାନ୍ଯେଷୁ ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ତଥା ଵୈଶେଷିକେଷୁ ଚ

ସେମାନେ କେବେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କେବେ ଅତି ଖୁସି ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଭଳି ମନେ ପକାଯାନ୍ତି, ସାଧାରଣ ବା ବିଶେଷ ଜିନିଷରେ ମଧ୍ୟ।

ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶୋ ଯସ୍ମାଦ୍ ଯୁକ୍ତାସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ଵର୍ଣାଶ୍ରମେଷୁ ଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗାଦିସୁଖକାରିଣଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ କୁହାଯାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଧର୍ମଜ୍ଞ ଉଚ୍ଯତେ ଵିଦ୍ଯାଯାଃ ସାଧନାତ୍ସାଧୁବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୁରୋର୍ହିତଃ

ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଛି, ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ; ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି, ଭଲ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖେ।