ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଜଲମଧ୍ଯେ ହୁତଵହଂ ଚାଧାଯ ପରିରକ୍ଷଣମ୍ ଅଗ୍ନିନିଗ୍ରହଣଂ ହସ୍ତେ ସ୍ମୃତିମାତ୍ରେଣ ଚାଗମଃ

ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରଖିଲେ, ତାହା ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ; ହାତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ଆଣିବା, ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ।

ଭସ୍ମୀଭୂତଵିନିର୍ମାଣଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ସକାମତଃ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ରୂପଵିନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଵିନା ତୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ ଆତ୍ମନଃ

ପୂର୍ବବତ୍ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭସ୍ମ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ରୂପ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ନଥିଲେ, ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଵିଂଶାତ୍ମକଂ ହ୍ଯେତତ୍ ତୈଜସଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ ମନୋଗତିତ୍ଵଂ ଭୂତାନାମ୍ ଅନ୍ତର୍ନିଵସନଂ ତଥା

ମୁନିମାନେ, ଏହି ଚବିଶି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୈଜସ ଶକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ; ଏହା ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନର ଗତି ଓ ଭିତରେ ବସିବାକୁ ଦେଖାଏ।

ପର୍ଵତାଦିମହାଭାରସ୍କନ୍ଧେନୋଦ୍ଵହନଂ ପୁନଃ ଲଘୁତ୍ଵଂ ଚ ଗୁରୁତ୍ଵଂ ଚ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଵାଯୁଧାରଣମ୍

ପୁଣି, ପାହାଡ଼ ଓ ଏପରି ଭାରୀ ଜିନିଷ ଉଠାଇବା, ହାଲୁକା ଓ ଭାରୀ ହେବା, ଏହା ସବୁ ହାତ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଧାରଣ କରିବା ଶକ୍ତି।

ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରନିଘାତେନ ଭୂମେଃ ସର୍ଵତ୍ର କଂପନମ୍ ଏକେନ ଦେହନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଵାତୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ସ୍ମୃତଂ ବୁଧୈଃ

ଆଉଠି ଆଙ୍ଗୁଳି ଟିପିଲେ, ପୃଥିବୀ ସମଗ୍ରେ କମ୍ପନ ହୁଏ; ଏକ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ବାୟୁ ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ଛାଯାଵିହୀନନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ଆକାଶଗମନଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍

ଛାୟା ବିନା ସୃଷ୍ଟି ହେବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା, ସବୁବେଳେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ରହିବା।

ଦୂରେ ଚ ଶବ୍ଦଗ୍ରହଣଂ ସର୍ଵଶବ୍ଦାଵଗାହନମ୍ ତନ୍ମାତ୍ରଲିଙ୍ଗଗ୍ରହଣଂ ସର୍ଵପ୍ରାଣିନିଦର୍ଶନମ୍

ଦୂରରୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବା, ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ବିଲୀନ ହେବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଧରିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା।

ଐନ୍ଦ୍ରମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତମ୍ ଏତୈରୁକ୍ତଃ ପୁରାତନଃ ଯଥାକାମୋପଲବ୍ଧିଶ୍ ଚ ଯଥାକାମଵିନିର୍ଗମଃ

ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପୁରାତନ ଜଣେ ଏପରି ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବିଦାୟ ହୁଏ।

ସର୍ଵତ୍ରାଭିଭଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯନିଦର୍ଶନମ୍ କାମାନୁରୂପନିର୍ମାଣଂ ଵଶିତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍

ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଜିନିଷ ଦେଖିବା, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସୃଷ୍ଟି, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ପ୍ରିୟ ରୂପ ଦେଖାଯିବା।

ସଂସାରଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ମାନସଂ ଗୁଣଲକ୍ଷଣମ୍ ଛେଦନଂ ତାଡନଂ ବନ୍ଧଂ ସଂସାରପରିଵର୍ତନମ୍

ସଂସାର ଦେଖିବା, ମନର ଗୁଣ ଚିହ୍ନ, କାଟିବା, ମାଡ଼ିବା, ବାନ୍ଧିବା, ଏବଂ ସଂସାରର ରୂପାନ୍ତର।

ସର୍ଵଭୂତପ୍ରସାଦଶ୍ ଚ ମୃତ୍ଯୁକାଲଜଯସ୍ ତଥା ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆହଙ୍କାରିକମୁତ୍ତମମ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟକୁ ଜିତିବା; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତି ଶକ୍ତି, ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଅକାରଣଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିସ୍ ତଥାନୁଗ୍ରହ ଏଵ ଚ ପ୍ରଲଯଶ୍ଚାଧିକାରଶ୍ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତପ୍ରଵର୍ତନମ୍

କୌଣସି କାରଣ ବିନା ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି, ତାହାର କୃପା, ଲୟ, ଅଧିକାର ଓ ଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ।

ଅସାଦୃଶ୍ଯମିଦଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନିର୍ମାଣଂ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ସଂସାରସ୍ଯ ଚ କର୍ତୃତ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମମ୍ ଏତଦ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍

ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକାଶିତ ଶକ୍ତି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ସଂସାରର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ, ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତି।

ଏତାଵତ୍ତତ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଧାନ୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ତଦ୍ଗୁଣଂ ଶକ୍ଯଂ ଵେତ୍ତୁମନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ

ଏହିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ; ଏହାର ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମା ଜାଣିପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵିଦ୍ଯତେ ତତ୍ପରଂ ଶୈଵଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ନାଵଗମ୍ଯତେ ଅସଂଖ୍ଯେଯଗୁଣଂ ଶୁଦ୍ଧଂ କୋ ଜାନୀଯାଚ୍ଛିଵାତ୍ମକମ୍

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈବ ଶକ୍ତି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଶିବଙ୍କର ନିର୍ମଳ, ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?

ଵ୍ଯୁତ୍ଥାନେ ସିଦ୍ଧଯଶ୍ଚୈତା ହ୍ଯ୍ ଉପସର୍ଗାଶ୍ ଚ କୀର୍ତିତାଃ ନିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ତୁ

ଉଦ୍ଭବ ପରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ବାଧା ଆସେ, ସେଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚତମ ବିରାଗ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଦମନ କରିବା ଦରକାର।

ନାଶାତିଶଯତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଷଯେଷୁ ଭଯେଷୁ ଚ ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ତ୍ଯଜେତ୍ସର୍ଵଂ ଵିରକ୍ତ ଇତି କୀର୍ତିତଃ

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ବା ଭୟରେ କୌଣସି ବଡ଼ତ୍ୱ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣି, ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି; ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ବିରକ୍ତ କୁହାଯାଏ।

ଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଂ ପୁରୁଷେ ଖ୍ଯାତଂ ଗୁଣଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ଵୈରାଗ୍ଯେଣୈଵ ସଂତ୍ଯାଜ୍ଯାଃ ସିଦ୍ଧଯଶ୍ଚୌପସର୍ଗିକାଃ

ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଯେଉଁ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ବିରାଗ କୁହାଯାଏ; ବିରାଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ବାଧା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

ଔପସର୍ଗିକମ୍ ଆ ବ୍ରହ୍ମଭୁଵନେଷୁ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ନିରୁଧ୍ଯୈଵ ତ୍ଯଜେତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରସୀଦତି ମହେଶ୍ଵରଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ସବୁକିଛି ଦମନ କରି, ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କଲେ, ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ପ୍ରସନ୍ନେ ଵିମଲା ମୁକ୍ତିର୍ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ଵୈ ଅଥଵାନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଚ ଲୀଲାର୍ଥଂ ଵା ତଦା ମୁନିଃ

ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ମୁକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଉଚ୍ଚତମ ବିରାଗ ଦ୍ୱାରା; କିମ୍ବା କୃପା କିମ୍ବା ଲୀଳା ପାଇଁ ମୁନି ଏହି ଲୋକରେ ରହିପାରନ୍ତି।

ଅନିରୁଧ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟେଦ୍ଯଃ ସୋ ଽପ୍ଯେଵଂ ହି ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ଭୂମିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ହ୍ଯ୍ ଆକାଶେ କ୍ରୀଡତେ ଶ୍ରିଯା

ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଦମନ ନଥାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ଏଭଳି ଖୁସି ହୁଏ; କେବେ କେବେ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶରେ ମହିମାରେ ଖେଳନ୍ତି।

ଉଦ୍ଗିରେଚ୍ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ଵେଦାନ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମାନର୍ଥାନ୍ ସମାସତଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ରୁତେ ତଦର୍ଥେନ ଶ୍ଲୋକବନ୍ଧଂ କରୋତି ସଃ

କେବେ କେବେ ସେ ବେଦ ଓ ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଥ ସଂକ୍ଷେପରେ କହନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଏହି ଅର୍ଥରେ ଶ୍ଲୋକ ରଚନା କରନ୍ତି।

କ୍ଵଚିଦ୍ଦଣ୍ଡକବନ୍ଧଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦ୍ବନ୍ଧଂ ସହସ୍ରଶଃ ମୃଗପକ୍ଷିସମୂହସ୍ଯ ରୁତଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି

କେବେ କେବେ ହଜାର ହଜାର ଗଦ୍ୟ ରଚନା କରନ୍ତି; ପଶୁପକ୍ଷୀ ଦଳର ଡାକ ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯଂ ସ୍ଥାଵରାନ୍ତଂ ଚ ହସ୍ତାମଲକଵଦ୍ଭଵେତ୍ ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଵିଜ୍ଞାନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ କିଛି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହାତର ଆମଳକୀ ଫଳ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଏ କହିବ? ହଜାର ହଜାର ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଅଭ୍ଯାସେନୈଵ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ସ୍ଥିରଂ ଭଵେତ୍

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୃଢ଼ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ତେଜୋରୂପାଣି ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯତି ଯୋଗଵିତ୍ ଦେଵବିମ୍ବାନ୍ଯନେକାନି ଵିମାନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ରୂପ, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ, ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଦେଖନ୍ତି।

ପଶ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଯମାଗ୍ନିଵରୁଣାଦିକାନ୍ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରତାରାଶ୍ ଚ ଭୁଵନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ତାରା ଓ ହଜାର ହଜାର ଜଗତ ଦେଖନ୍ତି।

ପାତାଲତଲସଂସ୍ଥାଶ୍ ଚ ସମାଧିସ୍ଥଃ ସ ପଶ୍ଯତି ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯାପ୍ରଦୀପେନ ସ୍ଵସ୍ଥେନାଚଲନେନ ତୁ

ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ସେ, ପାତାଳ ତଳରେ ଥିବା ଜୀବମାନେକୁ ଦେଖନ୍ତି; ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଓ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ପ୍ରସାଦାମୃତପୂର୍ଣେନ ସତ୍ତ୍ଵପାତ୍ରସ୍ଥିତେନ ତୁ ତମୋ ନିହତ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପଶ୍ଯତି ହ୍ଯାତ୍ମନୀଶ୍ଵରମ୍

କୃପାର ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।