ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵ୍ରତମେତତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ଲୈଙ୍ଗଂ ପୁରା ଦେଵୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ବ୍ରତ ଯାହା ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଏହା ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା ପାଶୁପତ ବ୍ରତ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ।

ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ପୁରା ସନତ୍କୁମାରେଣ ପୃଷ୍ଟଃ ଶୈଲାଦିରାଦରାତ୍

ତୁମେ ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲ, ସେପରି ଆମକୁ କୁହ; ପୂର୍ବେ ସନତ୍କୁମାର ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଥିଲେ, ହେ ପାହାଡ଼ର ନାଥ।

ନନ୍ଦୀ ପ୍ରାହ ଵଚସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଵଦାମି ସମାସତଃ ଦେଵୈର୍ଦୈତ୍ଯୈସ୍ ତଥା ସିଦ୍ଧୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣୈଃ

ନନ୍ଦୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହେଁ; ଏହି ବ୍ରତ ଦେବତା, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧଚାରଣମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ—

ମୁନିଭିଶ୍ ଚ ମହାଭାଗୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମନୁତ୍ତମମ୍ ଵ୍ରତଂ ଦ୍ଵାଦଶଲିଙ୍ଗାଖ୍ଯଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍

ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଲିଙ୍ଗ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ, ଯାହା ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି।

ଭୋଗଦଂ ଯୋଗଦଂ ଚୈଵ କାମଦଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଶୁଭମ୍ ଅଵିଯୋଗକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଭଯନାଶନମ୍

ଏହା ଭୋଗ, ଯୋଗ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଶୁଭ ଦେଉଛି; ଏହା ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଭୟ ନାଶ କରେ।

ଷଡଙ୍ଗସହିତାନ୍ ଵେଦାନ୍ ମଥିତ୍ଵା ତେନ ନିର୍ମିତମ୍ ସର୍ଵଦାନୋତ୍ତମଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧାଯୁତାଧିକମ୍

ଷଡଂଗ ସହିତ ବେଦମାନେକୁ ମଥି ଏହି ବ୍ରତ ନିର୍ମିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ।

ସର୍ଵମଙ୍ଗଲଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଶତ୍ରୁଵିନାଶନମ୍ ସଂସାରାର୍ଣଵମଗ୍ନାନାଂ ଜନ୍ତୂନାମପି ମୋକ୍ଷଦମ୍

ଏହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି।

ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିହରଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଜ୍ଵରଵିନାଶନମ୍ ଦେଵୈରନୁଷ୍ଠିତଂ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ତଥା

ଏହି କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରେ; ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏହା କରିଥିଲେ।

କୃତ୍ଵା କନୀଯସଂ ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଚୈତ୍ରମାସାଦି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶିଵଲିଙ୍ଗଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍

ଛୋଟ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚୈତ୍ର ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶିବଲିଙ୍ଗ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

କୃତ୍ଵା ହୈମଂ ଶୁଭଂ ପଦ୍ମଂ କର୍ଣିକାକେସରାନ୍ଵିତମ୍ ନଵରତ୍ନୈଶ୍ ଚ ଖଚିତମ୍ ଅଷ୍ଟପତ୍ରଂ ଯଥାଵିଧି

ଠିକ୍ ଧର୍ମରେ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଓ କେଶର ସହିତ, ନବରତ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ଆଠଟି ପାତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

କର୍ଣିକାଯାଂ ନ୍ଯସେଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ଫାଟିକଂ ପୀଠସଂଯୁତମ୍ ତତ୍ର ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅର୍ଚଯେଦ୍ ବିଲ୍ଵପତ୍ରକୈଃ

କର୍ଣ୍ଣିକା ଭିତରେ ଏକ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠ ରଖି, ତାହାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଲ୍ବପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସିତୈଃ ସହସ୍ରକମଲୈ ରକ୍ତୈର୍ନୀଲୋତ୍ପଲୈରପି ଶ୍ଵେତାର୍କକର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ କରଵୀରୈର୍ବକୈରପି

ସହସ୍ର ଧଳା ପଦ୍ମ, ଲାଲ ଓ ନୀଳ କମଳ, ଧଳା ଅର୍କ ଫୁଲ, କରବୀର ଓ ବକୁଳ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏତୈରନ୍ଯୈର୍ ଯଥାଲାଭଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ତସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତାଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଚୈଵ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈଶ୍ ଚ ମଙ୍ଗଲୈଃ

ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଯେଉଁଠି ମିଳିବ, ତାହା ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଭଳି ଶୁଭ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ନୀରାଜନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିମହେଶ୍ଵରମ୍ ଅଗରୁଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଅଘୋରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ନୀରାଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ରୂପକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗରୁ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚିମେ ସଦ୍ଯମନ୍ତ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯାଂ ଚୈଵ ମନଃଶିଲାମ୍ ଉତ୍ତରେ ଵାମଦେଵେନ ଚନ୍ଦନଂ ଵାପି ଦାପଯେତ୍

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ମନ:ଶିଳା ଦେବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦନ ବା ଏହା ସମାନ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁରୁଷେଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ହରିତାଲଂ ଚ ପୂର୍ଵତଃ ସିତାଗରୂଦ୍ଭଵଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥା କୃଷ୍ଣାଗରୂଦ୍ଭଵମ୍

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପୁରୁଷ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିତାଳ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଧଳା ଅଗରୁ ଓ କଳା ଅଗରୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ତଥା ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଧୂପଂ ଚ ସୌଗନ୍ଧିକମନୁତ୍ତମମ୍ ସିତାରଂ ନାମ ଧୂପଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଈଶାଯ ଭକ୍ତିତଃ

ଏହିପରି, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଧୂପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗନ୍ଧି ଓ ସିତାର ନାମକ ଧୂପ ଭକ୍ତି ସହ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ମହାଚରୁର୍ନିଵେଦ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଆଢକାନ୍ନମଥାପି ଵା ଏତଦ୍ ଵଃ କଥିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶିଵଲିଙ୍ଗମହାଵ୍ରତମ୍

ବଡ ଭୋଗ ବା ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ପକା ଚାଉଳ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ପୁଣ୍ୟ ଶିବଲିଙ୍ଗ ମହାବ୍ରତ ତୁମେ ଶୁଣିଲ।

ସର୍ଵମାସେଷୁ ସାମାନ୍ଯଂ ଵିଶେଷୋ ଽପି ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଵୈଶାଖେ ଵଜ୍ରଲିଙ୍ଗଂ ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାରକତଂ ତଥା

ସମସ୍ତ ମାସ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ସାଧାରଣ, କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ଅଛି: ବୈଶାଖରେ ବଜ୍ର ଲିଙ୍ଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମାରକତ ଲିଙ୍ଗ।

ଆଷାଢେ ମୌକ୍ତିକଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଶ୍ରାଵଣେ ନୀଲନିର୍ମିତମ୍ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ଲିଙ୍ଗଂ ପଦ୍ମରାଗମଯଂ ଶୁଭମ୍

ଆଷାଢ଼ରେ ମୁକ୍ତା ଲିଙ୍ଗ, ଶ୍ରାବଣରେ ନୀଳମଣି ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ, ଭାଦ୍ରପଦରେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିର ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ।

ଆଶ୍ଵିନେ ଚୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଗୋମେଦକମଯଂ ଶୁଭମ୍ ପ୍ରଵାଲେନୈଵ କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତଥା ଵୈ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷକେ

ଆଶ୍ୱିନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗୋମେଦକ ମଣିର ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ; କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ପ୍ରବାଳ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ।

ଵୈଡୂର୍ଯନିର୍ମିତଂ ଲିଙ୍ଗଂ ପୁଷ୍ପରାଗେଣ ପୁଷ୍ଯକେ ମାଘେ ଚ ସୂର୍ଯକାନ୍ତେନ ଫାଲ୍ଗୁନେ ସ୍ଫାଟିକେନ ଚ

ପୁଷ୍ୟରେ ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିର ଲିଙ୍ଗ, ମାଘରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ମଣିର ଲିଙ୍ଗ, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗ।

ସର୍ଵମାସେଷୁ କମଲଂ ହୈମମେକଂ ଵିଧୀଯତେ ଅଲାଭେ ରାଜତଂ ଵାପି କେଵଲଂ କମଲଂ ତୁ ଵା

ସମସ୍ତ ମାସରେ ଏକ ସୁନାର ପଦ୍ମ ନିୟମିତ; ଯଦି ଏହା ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ରୂପାର, ନାହିଁ ହେଲେ କେବଳ ପଦ୍ମ ଦେଇବା ଉଚିତ।

ରତ୍ନାନାମ୍ ଅପ୍ଯଲାଭେ ତୁ ହେମ୍ନା ଵା ରାଜତେନ ଵା ରଜତସ୍ଯାପ୍ଯଲାଭେ ତୁ ତାମ୍ରଲୋହେନ କାରଯେତ୍

ଯଦି ମଣି ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ସୁନା କିମ୍ବା ରୂପାରେ ତିଆରି କର; ରୂପା ମିଳିନାହିଁ ହେଲେ ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଧାତୁରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୈଲଂ ଵା ଦାରୁଜଂ ଵାପି ମୃନ୍ମଯଂ ଵା ସଵେଦିକମ୍ ସର୍ଵଗନ୍ଧମଯଂ ଵାପି କ୍ଷଣିକଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

କିମ୍ବା ପାହାଡ଼, କାଠ, ମାଟିରେ ପୀଠ ସହିତ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିପାରିବ।

ହୈମନ୍ତିକେ ମହାଦେଵଂ ଶ୍ରୀପତ୍ତ୍ରେଣୈଵ ପୂଜଯେତ୍ ସର୍ଵମାସେଷୁ କମଲଂ ହୈମମେକମଥାପି ଵା

ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶ୍ରୀପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ମାସରେ ସୁନାର କମଳ ଦେଇଥିଲେ ବା ଏକଟି ମାତ୍ର କମଳ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ।

ରାଜତଂ ଵାପି କମଲଂ ହୈମକର୍ଣିକମୁତ୍ତମମ୍ ରାଜତସ୍ଯାପ୍ଯଭାଵେ ତୁ ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍

ସୁନାର କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ରୌପ୍ୟ କମଳ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଇପାରିବ; ଯଦି ରୌପ୍ୟ ମିଳିନଥାଏ, ତେବେ ବିଲ୍ବପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସହସ୍ରକମଲାଲାଭେ ତଦର୍ଧେନାପି ପୂଜଯେତ୍ ତଦର୍ଧାର୍ଧେନ ଵା ରୁଦ୍ରମ୍ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତେନ ଵା

ହଜାର କମଳ ମିଳିନଥିଲେ, ତାହାର ଅର୍ଧ ଦେଇ ବା ତାହାର ଅର୍ଧର ଅର୍ଧ ଦେଇ ବା ଏକ ଶତ ଆଠ କମଳ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିପାରିବ।

ବିଲ୍ଵପତ୍ରେ ସ୍ଥିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଦେଵୀ ଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା ନୀଲୋତ୍ପଲେ ଽଂବିକା ସାକ୍ଷାଦ୍ ଉତ୍ପଲେ ଷଣ୍ମୁଖଃ ସ୍ଵଯମ୍

ବିଲ୍ବପତ୍ରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି; ନୀଳ କମଳରେ ଆମ୍ବିକା ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସାଧାରଣ କମଳରେ ଷଣ୍ମୁଖ ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି।