ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ପଶଵଃ ସର୍ଵେ ପଶୁପାଶୈର୍ଭଵସ୍ଯ ତୁ ଦର୍ଶଯାମାସ ତାନ୍ଦେଵାନ୍ ନାରାଯଣପୁରୋଗମାନ୍

ତେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସହିତ, ଦେଖିଲେ।

ନନ୍ଦୀ ଶିଲାଦତନଯଃ ସର୍ଵଭୂତଗଣାଗ୍ରଣୀଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵମୀଶାନଂ ସାଂବଂ ସଗଣମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍

ଶିଳାଦଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦୀ, ସାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଅବିନାଶୀ ଈଶାନଙ୍କୁ ଦେଖି—

ପ୍ରଣେମୁସ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରୀତିକଣ୍ଟକିତତ୍ଵଚଃ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଶିତିକଣ୍ଠାଯ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍

ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚମକୁଥିବା ତ୍ୱଚା ସହିତ ମଣ୍ଡି ପଡ଼ିଲେ, ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।

ତସ୍ଥୁସ୍ତଦାଗ୍ରତଃ ଶଂଭୋଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ତତଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଦେଵଦେଵୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନିପୁନି ମଣ୍ଡି ପଡ଼ି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନ୍ୟ ଋଷଭଧ୍ୱଜ—

ଵିଶୋଧ୍ଯ ତେଷାଂ ଦେଵାନାଂ ପଶୁତ୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ଚୈଵ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ସେଇ ଦେବମାନେଙ୍କର ପଶୁତ୍ୱକୁ ଶୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଶିଖାଇଲେ।

ଉପଦିଶ୍ଯ ମୁନୀନାଂ ଚ ସହାସ୍ତେ ଚାଂବଯା ଭଵଃ ତଦାପ୍ରଭୃତି ତେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ପାଶୁପତାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅମ୍ବାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ ଶିଖାଇଲେ; ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାଶୁପତ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଆନ୍ତି।

ପଶୂନାଂ ଚ ପତିର୍ଯସ୍ମାତ୍ ତେଷାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧି ଦେଵତାଃ ତସ୍ମାତ୍ପାଶୁପତାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ ତପସ୍ତେପୁଶ୍ ଚ ତେ ପୁନଃ

ଯେହେତୁ ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବତା, ତେଣୁ ସେମାନେ ପାଶୁପତ ବୋଲି କୁହାଯାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନି ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତତୋ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାନ୍ତେ ମୁକ୍ତପାଶାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଯଯୁର୍ଯଥାଗତଂ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା

ତାପରେ ବାରହ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।

ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପିତାମହମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ପୁରା ସନତ୍କୁମାରେଣ ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାସେନ ଧୀମତା

ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ପୂର୍ବରୁ ପିତାମହଙ୍କ ମୁଖରୁ ସନତ୍କୁମାର ଶୁଣିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଧୀର ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ଯଃ ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛୁଚିର୍ ଵିପ୍ରାଞ୍ ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵା ଶୁଚିର୍ନରଃ ସ ଦେହଭେଦମାସାଦ୍ଯ ପଶୁପାଶୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ଯେ କୌଣସି ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପଢ଼ି ଶୁଣାଏ, କିମ୍ବା ଶୁଚି ହୋଇ ଶୁଣେ, ସେ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଲେ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଵ୍ରତମେତତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ଲୈଙ୍ଗଂ ପୁରା ଦେଵୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ବ୍ରତ ଯାହା ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଏହା ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା ପାଶୁପତ ବ୍ରତ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ।

ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ପୁରା ସନତ୍କୁମାରେଣ ପୃଷ୍ଟଃ ଶୈଲାଦିରାଦରାତ୍

ତୁମେ ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲ, ସେପରି ଆମକୁ କୁହ; ପୂର୍ବେ ସନତ୍କୁମାର ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଥିଲେ, ହେ ପାହାଡ଼ର ନାଥ।

ନନ୍ଦୀ ପ୍ରାହ ଵଚସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଵଦାମି ସମାସତଃ ଦେଵୈର୍ଦୈତ୍ଯୈସ୍ ତଥା ସିଦ୍ଧୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣୈଃ

ନନ୍ଦୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହେଁ; ଏହି ବ୍ରତ ଦେବତା, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧଚାରଣମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ—

ମୁନିଭିଶ୍ ଚ ମହାଭାଗୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମନୁତ୍ତମମ୍ ଵ୍ରତଂ ଦ୍ଵାଦଶଲିଙ୍ଗାଖ୍ଯଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍

ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଲିଙ୍ଗ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ, ଯାହା ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି।

ଭୋଗଦଂ ଯୋଗଦଂ ଚୈଵ କାମଦଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଶୁଭମ୍ ଅଵିଯୋଗକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଭଯନାଶନମ୍

ଏହା ଭୋଗ, ଯୋଗ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଶୁଭ ଦେଉଛି; ଏହା ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଭୟ ନାଶ କରେ।

ଷଡଙ୍ଗସହିତାନ୍ ଵେଦାନ୍ ମଥିତ୍ଵା ତେନ ନିର୍ମିତମ୍ ସର୍ଵଦାନୋତ୍ତମଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧାଯୁତାଧିକମ୍

ଷଡଂଗ ସହିତ ବେଦମାନେକୁ ମଥି ଏହି ବ୍ରତ ନିର୍ମିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ।

ସର୍ଵମଙ୍ଗଲଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଶତ୍ରୁଵିନାଶନମ୍ ସଂସାରାର୍ଣଵମଗ୍ନାନାଂ ଜନ୍ତୂନାମପି ମୋକ୍ଷଦମ୍

ଏହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି।

ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିହରଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଜ୍ଵରଵିନାଶନମ୍ ଦେଵୈରନୁଷ୍ଠିତଂ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ତଥା

ଏହି କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରେ; ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏହା କରିଥିଲେ।

କୃତ୍ଵା କନୀଯସଂ ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଚୈତ୍ରମାସାଦି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶିଵଲିଙ୍ଗଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍

ଛୋଟ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚୈତ୍ର ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶିବଲିଙ୍ଗ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

କୃତ୍ଵା ହୈମଂ ଶୁଭଂ ପଦ୍ମଂ କର୍ଣିକାକେସରାନ୍ଵିତମ୍ ନଵରତ୍ନୈଶ୍ ଚ ଖଚିତମ୍ ଅଷ୍ଟପତ୍ରଂ ଯଥାଵିଧି

ଠିକ୍ ଧର୍ମରେ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଓ କେଶର ସହିତ, ନବରତ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ଆଠଟି ପାତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

କର୍ଣିକାଯାଂ ନ୍ଯସେଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ଫାଟିକଂ ପୀଠସଂଯୁତମ୍ ତତ୍ର ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅର୍ଚଯେଦ୍ ବିଲ୍ଵପତ୍ରକୈଃ

କର୍ଣ୍ଣିକା ଭିତରେ ଏକ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠ ରଖି, ତାହାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଲ୍ବପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସିତୈଃ ସହସ୍ରକମଲୈ ରକ୍ତୈର୍ନୀଲୋତ୍ପଲୈରପି ଶ୍ଵେତାର୍କକର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ କରଵୀରୈର୍ବକୈରପି

ସହସ୍ର ଧଳା ପଦ୍ମ, ଲାଲ ଓ ନୀଳ କମଳ, ଧଳା ଅର୍କ ଫୁଲ, କରବୀର ଓ ବକୁଳ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏତୈରନ୍ଯୈର୍ ଯଥାଲାଭଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ତସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତାଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଚୈଵ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈଶ୍ ଚ ମଙ୍ଗଲୈଃ

ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଯେଉଁଠି ମିଳିବ, ତାହା ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଭଳି ଶୁଭ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ନୀରାଜନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିମହେଶ୍ଵରମ୍ ଅଗରୁଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଅଘୋରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ନୀରାଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ରୂପକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗରୁ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚିମେ ସଦ୍ଯମନ୍ତ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯାଂ ଚୈଵ ମନଃଶିଲାମ୍ ଉତ୍ତରେ ଵାମଦେଵେନ ଚନ୍ଦନଂ ଵାପି ଦାପଯେତ୍

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ମନ:ଶିଳା ଦେବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦନ ବା ଏହା ସମାନ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁରୁଷେଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ହରିତାଲଂ ଚ ପୂର୍ଵତଃ ସିତାଗରୂଦ୍ଭଵଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥା କୃଷ୍ଣାଗରୂଦ୍ଭଵମ୍

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପୁରୁଷ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିତାଳ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଧଳା ଅଗରୁ ଓ କଳା ଅଗରୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ତଥା ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଧୂପଂ ଚ ସୌଗନ୍ଧିକମନୁତ୍ତମମ୍ ସିତାରଂ ନାମ ଧୂପଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଈଶାଯ ଭକ୍ତିତଃ

ଏହିପରି, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଧୂପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗନ୍ଧି ଓ ସିତାର ନାମକ ଧୂପ ଭକ୍ତି ସହ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ମହାଚରୁର୍ନିଵେଦ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଆଢକାନ୍ନମଥାପି ଵା ଏତଦ୍ ଵଃ କଥିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶିଵଲିଙ୍ଗମହାଵ୍ରତମ୍

ବଡ ଭୋଗ ବା ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ପକା ଚାଉଳ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ପୁଣ୍ୟ ଶିବଲିଙ୍ଗ ମହାବ୍ରତ ତୁମେ ଶୁଣିଲ।

ସର୍ଵମାସେଷୁ ସାମାନ୍ଯଂ ଵିଶେଷୋ ଽପି ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଵୈଶାଖେ ଵଜ୍ରଲିଙ୍ଗଂ ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାରକତଂ ତଥା

ସମସ୍ତ ମାସ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ସାଧାରଣ, କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ଅଛି: ବୈଶାଖରେ ବଜ୍ର ଲିଙ୍ଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମାରକତ ଲିଙ୍ଗ।