ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପଦ୍ମକିଞ୍ଜଲ୍କସଂକାଶୈର୍ ଅଂଶୁକୈରତିଶୋଭନାଃ ଵଲଯୈର୍ନୂପୁରୈର୍ହାରୈଶ୍ ଛତ୍ରୈଶ୍ଚିତ୍ରୈସ୍ତଥାଂଶୁକୈଃ

ପଦ୍ମର ରେଶମ ପରି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଚୂଡ଼ାମଣି, ନୂପୁର, ହାର, ଚିତ୍ର ଛତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ସେମାନେ ଅତି ଶୋଭାମାନ ଥିଲେ।

ଭୂଷିତା ଭୂଷିତୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ମଣ୍ଡିତା ମଣ୍ଡନପ୍ରିଯାଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଵୃନ୍ଦଂ ସୁରସୁନ୍ଦରୀଣାଂ ଗଣେଶ୍ଵରାଣାଂ ସୁରସୁନ୍ଦରୀଣାମ୍ ଜଗ୍ମୁର୍ଗଣେଶସ୍ଯ ପୁରଂ ସୁରେଶାଃ ପୁରଦ୍ଵିଷଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଶ୍ ଚ

ବହୁତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଶୃଙ୍ଗାର ପ୍ରେମୀ ଏହି ସୁରସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଗଣପତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତସ୍ଥୁଃ ସୁରସିଦ୍ଧସଂଘାଃ ପୁରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ପୁରୁହୂତପୂର୍ଵାଃ ଭଵସ୍ଯ ବାଲାର୍କସହସ୍ରଵର୍ଣଂ ଵିମାନମାଦ୍ଯଂ ପରମେଶ୍ଵରସ୍ଯ

ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ପୁରୁହୂତ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହଲକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ହଜାର ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

ଅଥ ତସ୍ଯ ଵିମାନସ୍ଯ ଦ୍ଵାରି ସଂସ୍ଥଂ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ନନ୍ଦିନଂ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ

ତାପରେ ସେହି ମହଲର ଦ୍ୱାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦିନକୁ ଦଢ଼ି ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଗଣପତିଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନ୍ଦିନଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁର୍ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ଜଯେତି ଦେଵାସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋ ଽପ୍ଯାହ ଚ ଗଣେଶ୍ଵରଃ

ନନ୍ଦିନକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିର ନମାଇ ଗଣପତିଙ୍କୁ 'ଜୟ' ବୋଲି କହିଲେ। ତାପରେ ଗଣପତି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଭୋ ଭୋ ଦେଵା ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵେ ନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷାଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସର୍ଵଲୋକେଶା ଵକ୍ତୁମର୍ହଥ ସୁଵ୍ରତାଃ

'ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ପାପରହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାୟକ, ଏଠାକୁ ଆସିଛ। ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହ।'

ତମାହୁର୍ଵରଦଂ ଦେଵଂ ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭମ୍ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ଦର୍ଶଯାସ୍ମାନ୍ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମକୁ ଦୟାକରି ଦାନଦାତା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯିଏ ହାତୀର ମୁଖ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆମେ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।'

ପୁରା ପୁରତ୍ରଯଂ ଦଗ୍ଧୁଂ ପଶୁତ୍ଵଂ ପରିଭାଷିତମ୍ ଶଙ୍କିତାଶ୍ ଚ ଵଯଂ ତତ୍ର ପଶୁତ୍ଵଂ ପ୍ରତି ସୁଵ୍ରତ

'ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ତିନିଟି ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଉଥିଲା, ତେବେ ଆମକୁ "ପଶୁ" ବୋଲାଯାଇଥିଲା। ଏହି କଥା ନେଇ ଆମେ ଚିନ୍ତିତ।'

ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଭଵେନ ପରମେଷ୍ଠିନା ଵ୍ରତେନାନେନ ଭୂତେଶ ପଶୁତ୍ଵଂ ନୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ

'ଭବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଶୁପତି ବ୍ରତ କହାଯାଇଛି। ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ହେ ଭୂତନାଥ, ପଶୁତ୍ୱ କେବେ ରହିନଥାଏ।'

ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷଂ ଵା ମାସଦ୍ଵାଦଶକଂ ତୁ ଵା ଦିନଦ୍ଵାଦଶକଂ ଵାପି କୃତ୍ଵା ତଦ୍ ଵ୍ରତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତକୁ ଯଦି କେହି ବାରହ ବର୍ଷ, ବା ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ, କିମ୍ବା ବାରହ ଦିନ ଯାଏଁ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରେ—

ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ପଶଵଃ ସର୍ଵେ ପଶୁପାଶୈର୍ଭଵସ୍ଯ ତୁ ଦର୍ଶଯାମାସ ତାନ୍ଦେଵାନ୍ ନାରାଯଣପୁରୋଗମାନ୍

ତେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସହିତ, ଦେଖିଲେ।

ନନ୍ଦୀ ଶିଲାଦତନଯଃ ସର୍ଵଭୂତଗଣାଗ୍ରଣୀଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵମୀଶାନଂ ସାଂବଂ ସଗଣମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍

ଶିଳାଦଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦୀ, ସାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଅବିନାଶୀ ଈଶାନଙ୍କୁ ଦେଖି—

ପ୍ରଣେମୁସ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରୀତିକଣ୍ଟକିତତ୍ଵଚଃ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଶିତିକଣ୍ଠାଯ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍

ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚମକୁଥିବା ତ୍ୱଚା ସହିତ ମଣ୍ଡି ପଡ଼ିଲେ, ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।

ତସ୍ଥୁସ୍ତଦାଗ୍ରତଃ ଶଂଭୋଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ତତଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଦେଵଦେଵୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନିପୁନି ମଣ୍ଡି ପଡ଼ି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନ୍ୟ ଋଷଭଧ୍ୱଜ—

ଵିଶୋଧ୍ଯ ତେଷାଂ ଦେଵାନାଂ ପଶୁତ୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ଚୈଵ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ସେଇ ଦେବମାନେଙ୍କର ପଶୁତ୍ୱକୁ ଶୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଶିଖାଇଲେ।

ଉପଦିଶ୍ଯ ମୁନୀନାଂ ଚ ସହାସ୍ତେ ଚାଂବଯା ଭଵଃ ତଦାପ୍ରଭୃତି ତେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ପାଶୁପତାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅମ୍ବାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ ଶିଖାଇଲେ; ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାଶୁପତ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଆନ୍ତି।

ପଶୂନାଂ ଚ ପତିର୍ଯସ୍ମାତ୍ ତେଷାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧି ଦେଵତାଃ ତସ୍ମାତ୍ପାଶୁପତାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ ତପସ୍ତେପୁଶ୍ ଚ ତେ ପୁନଃ

ଯେହେତୁ ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବତା, ତେଣୁ ସେମାନେ ପାଶୁପତ ବୋଲି କୁହାଯାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନି ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତତୋ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାନ୍ତେ ମୁକ୍ତପାଶାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଯଯୁର୍ଯଥାଗତଂ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା

ତାପରେ ବାରହ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।

ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପିତାମହମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ପୁରା ସନତ୍କୁମାରେଣ ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାସେନ ଧୀମତା

ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ପୂର୍ବରୁ ପିତାମହଙ୍କ ମୁଖରୁ ସନତ୍କୁମାର ଶୁଣିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଧୀର ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ଯଃ ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛୁଚିର୍ ଵିପ୍ରାଞ୍ ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵା ଶୁଚିର୍ନରଃ ସ ଦେହଭେଦମାସାଦ୍ଯ ପଶୁପାଶୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ଯେ କୌଣସି ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପଢ଼ି ଶୁଣାଏ, କିମ୍ବା ଶୁଚି ହୋଇ ଶୁଣେ, ସେ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଲେ ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଵ୍ରତମେତତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ଲୈଙ୍ଗଂ ପୁରା ଦେଵୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ବ୍ରତ ଯାହା ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଏହା ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା ପାଶୁପତ ବ୍ରତ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ।

ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ପୁରା ସନତ୍କୁମାରେଣ ପୃଷ୍ଟଃ ଶୈଲାଦିରାଦରାତ୍

ତୁମେ ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲ, ସେପରି ଆମକୁ କୁହ; ପୂର୍ବେ ସନତ୍କୁମାର ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଥିଲେ, ହେ ପାହାଡ଼ର ନାଥ।

ନନ୍ଦୀ ପ୍ରାହ ଵଚସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଵଦାମି ସମାସତଃ ଦେଵୈର୍ଦୈତ୍ଯୈସ୍ ତଥା ସିଦ୍ଧୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣୈଃ

ନନ୍ଦୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହେଁ; ଏହି ବ୍ରତ ଦେବତା, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧଚାରଣମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ—

ମୁନିଭିଶ୍ ଚ ମହାଭାଗୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମନୁତ୍ତମମ୍ ଵ୍ରତଂ ଦ୍ଵାଦଶଲିଙ୍ଗାଖ୍ଯଂ ପଶୁପାଶଵିମୋକ୍ଷଣମ୍

ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଲିଙ୍ଗ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ, ଯାହା ପଶୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି।

ଭୋଗଦଂ ଯୋଗଦଂ ଚୈଵ କାମଦଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଶୁଭମ୍ ଅଵିଯୋଗକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଭଯନାଶନମ୍

ଏହା ଭୋଗ, ଯୋଗ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଶୁଭ ଦେଉଛି; ଏହା ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଭୟ ନାଶ କରେ।

ଷଡଙ୍ଗସହିତାନ୍ ଵେଦାନ୍ ମଥିତ୍ଵା ତେନ ନିର୍ମିତମ୍ ସର୍ଵଦାନୋତ୍ତମଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧାଯୁତାଧିକମ୍

ଷଡଂଗ ସହିତ ବେଦମାନେକୁ ମଥି ଏହି ବ୍ରତ ନିର୍ମିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ।

ସର୍ଵମଙ୍ଗଲଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଶତ୍ରୁଵିନାଶନମ୍ ସଂସାରାର୍ଣଵମଗ୍ନାନାଂ ଜନ୍ତୂନାମପି ମୋକ୍ଷଦମ୍

ଏହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି।

ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିହରଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଜ୍ଵରଵିନାଶନମ୍ ଦେଵୈରନୁଷ୍ଠିତଂ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ତଥା

ଏହି କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରେ; ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏହା କରିଥିଲେ।

କୃତ୍ଵା କନୀଯସଂ ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଚୈତ୍ରମାସାଦି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶିଵଲିଙ୍ଗଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍

ଛୋଟ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚୈତ୍ର ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶିବଲିଙ୍ଗ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।