ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଂ ହି ପ୍ରଣଵେନୈଵ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚାଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ

ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରଜାପତି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କଲେ, ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ ମିଳେ; ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସକୃଦେଵାପି ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ରୁଦ୍ରଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରମୋଦତେ

ଯଦି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଦେବତା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ।

ସଂଶୋଧ୍ଯ ଚ ଶୁଭଂ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଅମରାସୁରପୂଜିତମ୍ ଜଲୈଃ ପୂତୈସ୍ତଥା ପୀଠେ ଦେଵମାଵାହ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ

ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ ପବିତ୍ର କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ପୀଠରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ଶଙ୍କରମ୍ କଲ୍ପିତେ ଚାସନେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଧର୍ମଜ୍ଞାନମଯେ ଶୁଭେ

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଥିବା ଆସନରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଵୈରାଗ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯସମ୍ପନ୍ନେ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତେ ଓଙ୍କାରପଦ୍ମମଧ୍ଯେ ତୁ ସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିସଂଭଵେ

ଓଁକାରର ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ଯାହା ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବିରାଗ ଓ ଏଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଉଥିବା, ସେଠି ବସାଇବା ଉଚିତ।

ପାଦ୍ଯମାଚମନଂ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରାଯ ଶଂଭଵେ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦିଵ୍ଯତୋଯୈଶ୍ ଚ ଘୃତେନ ପଯସା ତଥା

ପାଦଧୋଆ, ଆଚମନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ରୁଦ୍ର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଜଳ, ଘିଅ ଓ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

ଦଧ୍ନା ଚ ସ୍ନାପଯେଦ୍ରୁଦ୍ରଂ ଶୋଧଯେଚ୍ଚ ଯଥାଵିଧି ତତଃ ଶୁଦ୍ଧାଂବୁନା ସ୍ନାପ୍ଯ ଚନ୍ଦନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ପୂଜଯେତ୍

ଦହିରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ପରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ରୋଚନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପୈଶ୍ ଚ ପୂଜଯେତ୍ ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈରଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ପଦ୍ମୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ ତଥା

ରୋଚନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଳ୍ବ ପତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗୋଲାପ ଓ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ନୀଲୋତ୍ପଲୈଶ୍ ଚ ରାଜୀଵୈର୍ ନଦ୍ଯାଵର୍ତୈଶ୍ ଚ ମଲ୍ଲିକୈଃ ଚମ୍ପକୈର୍ ଜାତିପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ବକୁଲୈଃ କରଵୀରକୈଃ

ନୀଳପଦ୍ମ, ରାଜୀବ, ନଦୀଆବର୍ତ୍ତ, ମଲ୍ଲିକା, ଚମ୍ପକ, ଯାତି ଫୁଲ, ବକୁଳ ଓ କରବୀର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶମୀପୁଷ୍ପୈର୍ ବୃହତ୍ପୁଷ୍ପୈର୍ ଉନ୍ମତ୍ତାଗସ୍ତ୍ଯଜୈରପି ଅପାମାର୍ଗକଦମ୍ବୈଶ୍ ଚ ଭୂଷଣୈରପି ଶୋଭନୈଃ

ଶମୀ ଫୁଲ, ବୃହତ୍ ଫୁଲ, ଅନ୍ମତ୍ତ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଫୁଲ, ଅପାମାର୍ଗ ଓ କଦମ୍ବ ଫୁଲ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଗହନା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦତ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚଵିଧଂ ଧୂପଂ ପାଯସଂ ଚ ନିଵେଦଯେତ୍ ଦଧିଭକ୍ତଂ ଚ ମଧ୍ଵାଜ୍ଯପରିପ୍ଲୁତମତଃ ପରମ୍

ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଧୂପ ଦେଇ, ପାଖରେ ପାୟସ ଓ ଦହିଭାତ, ମଧୁ ଓ ଘିଅରେ ଭିଜାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶୁଦ୍ଧାନ୍ନଂ ଚୈଵ ମୁଦ୍ଗାନ୍ନଂ ଷଡ୍ଵିଧଂ ଚ ନିଵେଦଯେତ୍ ଅଥ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ଵାପି ସଘୃତଂ ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ଶୁଦ୍ଧ ଚାଉଳ ଭାତ, ମୁଗ ଡାଲି ଭାତ ଓ ଛଅ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ୍। ନହେଲେ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଘିଅ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ।

କେଵଲଂ ଚାପି ଶୁଦ୍ଧାନ୍ନମ୍ ଆଢକଂ ତଣ୍ଡୁଲଂ ପଚେତ୍ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚାନ୍ତେ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ ଆଢ଼କା ଶୁଦ୍ଧ ଚାଉଳ ରାନ୍ଧି, ପୂଜା ପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଅନେକଥର ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ଦେଵମୀଶାନଂ ପୁନଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍ ଈଶାନଂ ପୁରୁଷଂ ଚୈଵ ଅଘୋରଂ ଵାମମେଵ ଚ

ପ୍ରଥମେ ଈଶାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପୁନି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହିପରି ଈଶାନ, ପୁରୁଷ, ଅଘୋର ଓ ବାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ସଦ୍ଯୋଜାତଂ ଜପଂଶ୍ଚାପି ପଞ୍ଚଭିଃ ପୂଜଯେଚ୍ଛିଵମ୍ ଅନେନ ଵିଧିନା ଦେଵଃ ପ୍ରସୀଦତି ମହେଶ୍ଵରଃ

ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଉପାୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କଲେ ମହେଶ୍ୱର ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଵୃକ୍ଷାଃ ପୁଷ୍ପାଦିପତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଉପଯୁକ୍ତାଃ ଶିଵାର୍ଚନେ ଗାଵଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଯେଉଁ ଗଛର ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଶିବ ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଗାଈ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ପୂଜଯେଦ୍ଯଃ ଶିଵଂ ରୁଦ୍ରଂ ଶର୍ଵଂ ଭଵମଜଂ ସକୃତ୍ ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶିବ, ରୁଦ୍ର, ଶର୍ବ, ଭବ, ଅଜ ମଧ୍ୟ ଏକଥର ପୂଜା କରେ, ସେ ଶିବ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

ଅର୍ଚିତଂ ପରମେଶାନଂ ଭଵଂ ଶର୍ଵମୁମାପତିମ୍ ସକୃତ୍ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁଠି ପରମେଶ୍ୱର, ଭବ, ଶର୍ବ, କିମ୍ବା ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଏକଥର ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ପୂଜିତଂ ଵା ମହାଦେଵଂ ପୂଜ୍ଯମାନମଥାପି ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଯାତି ଵୈ ମର୍ତ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନ ସଂଶଯଃ

ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା କିମ୍ବା ପୂଜା ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେ ମଣିଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଏ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵାନୁମୋଦଯେଚ୍ଚାପି ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତଦୀପଂ ଚ ସକୃଲ୍ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ

ଶୁଣି ଓ ଅନୁମୋଦନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତି ମିଳେ। ଯିଏ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗର ସାମ୍ନାରେ ଘିଅ ଦୀପ ଦେଇଥାଏ—

ସ ତାଂ ଗତିମ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵାଶ୍ରମୈର୍ ଦୁର୍ଲଭାଂ ସ୍ଥିରାମ୍ ଦୀପଵୃକ୍ଷଂ ପାର୍ଥିଵଂ ଵା ଦାରଵଂ ଵା ଶିଵାଲଯେ

ସେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୃଢ଼ ଗତିକୁ ପାଏ, ଯାହା ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଇନଥାନ୍ତି; ଦୀପ ଦାରୁ, ମାଟି କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଜିନିଷର ହେଉ, ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ଦେଲେ।

ଦତ୍ତ୍ଵା କୁଲଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ ଆଯସଂ ତାମ୍ରଜଂ ଵାପି ରୌପ୍ଯଂ ସୌଵର୍ଣିକଂ ତଥା

ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଏହି ଦାନ କଲେ, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ; ଦୀପ ଲୋହା, ତାମ୍ବା, ଚାଁଦି କିମ୍ବା ସୁନାର ହେଉ।

ଶିଵାଯ ଦୀପଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵିଧିନା ଵାପି ଭକ୍ତିତଃ ସୂର୍ଯାଯୁତସମୈଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୈର୍ ଯାନୈଃ ଶିଵପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ଦୀପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ଯାନରେ ଶିବପୁରକୁ ଯାଏ।

କାର୍ତିକେ ମାସି ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତଦୀପଂ ଶିଵାଗ୍ରତଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯମାନଂ ଵା ପଶ୍ଯେଦ୍ ଵିଧିନା ପରମେଶ୍ଵରମ୍

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘିଅ ଦୀପ ଦେଇଥାଏ କିମ୍ବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା ହେଉଥିବା ଦେଖିଥାଏ—

ସ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଆଵାହନଂ ସୁସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ସ୍ଥାପନଂ ପୂଜନଂ ତଥା

ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ; ଆବାହନ, ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ସ୍ଥାପନ ଓ ପୂଜା ଏହିପରି।

ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରୁଦ୍ରଗାଯତ୍ର୍ଯା ଆସନଂ ପ୍ରଣଵେନ ଵୈ ପଞ୍ଚଭିଃ ସ୍ନପନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵିଶେଷତଃ

ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୋଇଛି; ଏବଂ ପଞ୍ଚବାର ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ବିଶେଷକରି ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନାମରେ।

ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦକ୍ଷିଣେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଣଵେନ ସମର୍ଚଯେତ୍

ଏଭଳି ଦିନେ ଦିନେ ଦେବଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଖରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉତ୍ତରେ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗାଯତ୍ରିଯା ଯଜେତ୍ ଵହ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ପ୍ରଣଵେନ ଚ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ପଞ୍ଚବାର ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ ଯାତି ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍ ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଵିଧିକ୍ରମଃ

ଏଭଳି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଶିବ ସାୟୁଜ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ସଂକ୍ଷେପରେ, ଏହି ହେଉଛି ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା।