ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଆଲିଖ୍ଯ କମଲଂ ଭଦ୍ରଂ ଦଶହସ୍ତପ୍ରମାଣତଃ ସକର୍ଣିକଂ ମହାଭାଗା ମହାଦେଵସମୀପତଃ

ଦଶ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି, ମହାଦେବଙ୍କ ସମୀପରେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ—

ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ନଵଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତମ୍ ପଞ୍ଚଭିଶ୍ଚ ତଥା ଷଡ୍ଭିର୍ ଅଷ୍ଟାଭିଶ୍ଚେଷ୍ଟଦଂ ପରମ୍

ସେଠାରେ ନବଶକ୍ତି ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପାଞ୍ଚ, ଛଅ କିମ୍ବା ଅଠ ଶକ୍ତି ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ମଦାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି—

ପୁନରଷ୍ଟାଭିର୍ ଈଶାନଂ ଦଶାରେ ଦଶଭିସ୍ ତଥା ପୁନର୍ବାହ୍ଯେ ଚ ଦଶଭିଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ

ପୁନି ଅଠଟି ଦ୍ୱାରା ଈଶାନଙ୍କୁ, ଦଶଟି ଦ୍ୱାରା ଦଶାରକୁ, ଏବଂ ପୁନି ବାହାରେ ଦଶଟି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଓ ନମସ୍କାର କରି—

ନିଵେଦ୍ଯ ଦେଵଦେଵାଯ କ୍ଷିତିଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ ଶାଲିପିଷ୍ଟାଦିଭିର୍ ଵାପି ପଦ୍ମମାଲିଖ୍ଯ ନିର୍ଧନଃ

ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଭୂମିଦାନର ଫଳ ପାଏ; କିମ୍ବା ଚାଉଳ ଚୂଣ୍ଣ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି, ଦରିଦ୍ର ମଣିଷ ମଧ୍ୟ—

ପୂର୍ଵୋକ୍ତମଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଦ୍ଵାଦଶାରଂ ତଥାଲିଖ୍ଯ ମଣ୍ଡଲଂ ପଦମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶାର ମଣ୍ଡଳ ଅଙ୍କନ କରି, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ରତ୍ନଚୂର୍ଣାଦିଭିଶ୍ଚୂର୍ଣୈସ୍ ତଥା ଦ୍ଵାଦଶମୂର୍ତିଭିଃ ମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ଚ ମଧ୍ଯେ ତୁ ଭାସ୍କରଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍

ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ, ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ବସାଇ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଗ୍ରହୈଶ୍ ଚ ସଂଵୃତଂ ଵାପି ସୂର୍ଯସାଯୁଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଏଵଂ ପ୍ରାକୃତମ୍ ଅପ୍ଯାର୍ଥ୍ଯାଂ ଷଡସ୍ରଂ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ଚ

ଗ୍ରହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରୁ ଘେରିବା କିମ୍ବା ନ ଘେରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି କରିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକତା ମିଳେ; ଏଭଳି ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମତ ଷଡ଼କୋଣ ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ମଧ୍ଯଦେଶେ ଚ ଦେଵେଶୀଂ ପ୍ରକୃତିଂ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣୀମ୍ ଦକ୍ଷିଣେ ସତ୍ତ୍ଵମୂର୍ତିଂ ଚ ଵାମତଶ୍ ଚ ରଜୋଗୁଣମ୍

ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପା ଦେବୀଙ୍କୁ ବସାଇବା, ଡାହାଣ ପଟେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଆକୃତି ଏବଂ ବାମ ପଟେ ରଜୋଗୁଣକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ରତସ୍ତୁ ତମୋମୂର୍ତିଂ ମଧ୍ଯେ ଦେଵୀଂ ତଥାଂବିକାମ୍ ପଞ୍ଚଭୂତାନି ତନ୍ମାତ୍ରାପଞ୍ଚକଂ ଚୈଵ ଦକ୍ଷିଣେ

ଆଗରେ ତମୋଗୁଣର ଆକୃତି, ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ, ଏବଂ ଡାହାଣ ପଟେ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ପାଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରାକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।

କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପଞ୍ଚୈଵ ତଥା ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ଉତ୍ତରେ ଵିଧିଵତ୍ପୂଜ୍ଯ ଷଡସ୍ରେ ଚୈଵ ପୂଜଯେତ୍

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପଞ୍ଚ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପଞ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା; ଏଭଳି ଷଡ଼କୋଣ ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆତ୍ମାନଂ ଚାନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ଯୁଗଲଂ ବୁଦ୍ଧିମେଵ ଚ ଅହଙ୍କାରଂ ଚ ମହତା ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍

ଆତ୍ମା, ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ଯୁଗଳ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର ଏବଂ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଏଵଂ ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାକୃତଂ ମଣ୍ଡଲଂ ପରମ୍ ଅତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସାଧନମ୍

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ମଣ୍ଡଳ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଲି; ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଉପାୟ କହିବି।

ଗୋଚର୍ମମାତ୍ରମାଲିଖ୍ଯ ମଣ୍ଡଲଂ ଗୋମଯେନ ତୁ ଚତୁରଶ୍ରଂ ଵିଧାନେନ ଚାଦ୍ଭିର୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍

ଗାଈର ଚର୍ମ ପରିମାଣର ଏକ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମଣ୍ଡଳ ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା ଆଙ୍କି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ଛିଟି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିବେ।

ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଵିତାନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଛତ୍ରୈର୍ ଵାପି ମନୋରମୈଃ ବୁଦ୍ବୁଦୈରର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ ଚ ହୈମୈରଶ୍ଵତ୍ଥପତ୍ରକୈଃ

ସେଠାରେ ଛାତା, ଶୋଭାମୟ ଛତ୍ର, ବୁଦ୍ବୁଦ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୁନା ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।

ସିତୈର୍ଵିକସିତୈଃ ପଦ୍ମୈ ରକ୍ତୈର୍ ନୀଲୋତ୍ପଲୈସ୍ ତଥା ମୁକ୍ତାଦାମୈର୍ ଵିତାନାନ୍ତେ ଲମ୍ବିତସ୍ତୁ ସିତୈର୍ଧ୍ଵଜୈଃ

ଧଳା ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ, ଲାଲ ଓ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଛତ୍ରର ଧାରରେ, ଏବଂ ଝୁଲିଥିବା ଧଳା ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା କରିବା ଉଚିତ।

ସିତମୃତ୍ପାତ୍ରକୈଶ୍ଚୈଵ ସୁଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭକୈଃ ଫଲପଲ୍ଲଵମାଲାଭିର୍ ଵୈଜଯନ୍ତୀଭିର୍ ଅଂଶୁକୈଃ

ଧଳା ମାଟିର ପାତ୍ର, ମସୃଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ଫଳ ଓ କୋହଳି ମାଳା, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଦୀପମାଲାଭିର୍ ଧୂପୈଃ ପଞ୍ଚଵିଧୈସ୍ ତଥା ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଦଲସଂଯୁକ୍ତମ୍ ଆଲିଖେତ୍ପଦ୍ମମୁତ୍ତମମ୍

ପଞ୍ଚାଶଟି ଦୀପମାଳା ଏବଂ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଧୂପ ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚାଶଟି ପତ୍ର ସହିତ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ମ ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ତଦ୍ଵର୍ଣୈସ୍ ତଥା ଚୂର୍ଣୈଃ ଶ୍ଵେତଚୂର୍ଣୈରଥାପି ଵା ଏକହସ୍ତପ୍ରମାଣେନ କୃତ୍ଵା ପଦ୍ମଂ ଵିଧାନତଃ

ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଚୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଧଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ହାତ ଚଉଡ଼ା ପଦ୍ମ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

କର୍ଣିକାଯାଂ ନ୍ଯସେଦ୍ ଦେଵଂ ଦେଵ୍ଯା ଦେଵେଶ୍ଵରଂ ଭଵମ୍ ଵର୍ଣାନି ଚ ନ୍ଯସେତ୍ପତ୍ରେ ରୁଦ୍ରୈଃ ପ୍ରାଗାଦ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍

ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଦେବୀ ସହିତ ଦେବଦେବ ଭବଙ୍କୁ ବସାଇବା, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ରୁଦ୍ର ଓ ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣଵାଦିନମୋ ଽନ୍ତାନି ସର୍ଵଵର୍ଣାନି ସୁଵ୍ରତାଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯୈଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ପ୍ରଣବ ଆରମ୍ଭରୁ 'ନମଃ' ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣମାନେକୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯେତ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ଅକ୍ଷମାଲୋପଵୀତଂ ଚ କୁଣ୍ଡଲଂ ଚ କମଣ୍ଡଲୁମ୍

ସେଠାରେ ପଞ୍ଚାଶଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ କରାଇ, ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷମାଳା, ଉପବୀତ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଆସନଂ ଚ ତଥା ଦଣ୍ଡମ୍ ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଵସ୍ତ୍ରମେଵ ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ତେଷାଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଦେଵଦେଵାଯ ଶଂଭଵେ

ତଥା ତାଙ୍କୁ ଆସନ, ଦଣ୍ଡ, ଉଷ୍ଣୀଷ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପାଇଁ ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରିବା ଉଚିତ।

ମହାଚରୁଂ ନିଵେଦ୍ଯୈଵଂ କୃଷ୍ଣଂ ଗୋମିଥୁନଂ ତଥା ଅନ୍ତେ ଚ ଦେଵଦେଵାଯ ଦାପଯେଚ୍ଚୂର୍ଣମଣ୍ଡଲମ୍

ଏଭଳି ମହାଚରୁ ଓ କଳା ଗୋମାତା ଦମ୍ପତି ଦାନ କରି, ଶେଷରେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯାଗୋପଯୋଗଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଶିଵାଯ ଵିନିଵେଦଯେତ୍ ଓଙ୍କାରାଦ୍ଯଂ ଜପେଦ୍ଧୀମାନ୍ ପ୍ରତିଵର୍ଣମ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍

ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମଗ୍ରୀ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶିବଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ 'ଓଁ' ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵମାଲିଖ୍ଯ ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵମଣ୍ଡଲମୁତ୍ତମମ୍ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ ତଦ୍ଵଦାମି ସମାସତଃ

ଏଭଳି ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡଳ ଅଙ୍କନ କରେ, ସେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହୁଛି।

ସାଙ୍ଗାନ୍ ଵେଦାନ୍ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅଧୀତ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟୋମାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ଶିଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ଯଜ୍ଞ କ୍ରମକ୍ରମେ କରିଛନ୍ତି,

ତତୋ ଵିଶ୍ଵଜିଦନ୍ତୈଶ୍ ଚ ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ତାଦୃଶାନ୍ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ସଦାରଃ ସାଗ୍ନିରେଵ ଚ

ତା'ପରେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଆଦି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ ବନବାସ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ,

ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାଦିକାଃ ସର୍ଵାଃ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯସ୍ଯ କ୍ରିଯା ଦ୍ଵିଜାଃ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାମଧୀତ୍ଯୈଵ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ

ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, କ୍ରମେ କ୍ରମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି।

ଜ୍ଞାନେନ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଯୋଗୀ ଯତ୍କାମମାପ୍ନୁଯାତ୍ ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ସର୍ଵଂ ଵର୍ଣମଣ୍ଡଲଦର୍ଶନାତ୍

ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ଯାହା ଚାହେଁ ସେଠିକି ପାଏ; ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଫଳ ଅକ୍ଷର ମଣ୍ଡଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମିଳେ।