ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କ୍ଷୀରସ୍ନାନଂ ତତୋ ଵିପ୍ରାଃ ଶତାଧିକମନୁତ୍ତମମ୍ ଦଧ୍ନା ସହସ୍ରମାଖ୍ଯାତଂ ମଧୁନା ତଚ୍ଛତାଧିକମ୍

ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶତଗୁଣ ଅତିଶୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଦହିରେ ହଜାରଗୁଣ, ମଧୁରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ।

ଘୃତସ୍ନାନେନ ଚାନନ୍ତଂ ଶାର୍କରେ ତଚ୍ଛତାଧିକମ୍ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରସମୀପସ୍ଥାଂ ନଦୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯାଵଗାହ୍ଯ ଚ

ଘୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଚିନିରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ। ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ସମୀପରେ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି ସ୍ନାନ କଲେ।

ତ୍ଯଜେଦ୍ଦେହଂ ଵିହାଯାନ୍ନଂ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରସମୀପସ୍ଥା ନଦ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ ସୁଶୋଭନାଃ

ଏଠାରେ ଉପବାସ ରହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ସମୀପରେ ସମସ୍ତ ନଦୀ ବହୁତ ଶୋଭାବନ୍ତି।

ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ ଚ ଶିଵତୀର୍ଥା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତେଷୁ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତୀର୍ଥେଷୁ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ପୋକରୀ, କୁଆଁ ଓ ତାଳାବକୁ ଶିବତୀର୍ଥ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ। ଏମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀର୍ଥରେ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଭିଃ ପାପୈର୍ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ମାନଵଃ

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତେ ଶିବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଣିଷ।

ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ସକୃନ୍ନରଃ

ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶିବତୀର୍ଥରେ ଏକଥର ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ।

ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଅସ୍ତଂ ଗତେ ତଥା ଚାର୍କେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵଂ ପଦମ୍

ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୂର୍ୟାସ୍ତରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶିବଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ପାପକଞ୍ଚୁକମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ମାନଵଃ ଦ୍ଵିଜାସ୍ ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶିଵତୀର୍ଥେ ସକୃନ୍ନରଃ

ପାପର ଆବରଣ ଛାଡ଼ି, ଯଦି ଜଣେ ମଣିଷ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ—ଦ୍ୱିଜମାନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କଲେ କିମ୍ବା ଜଣେ ମଣିଷ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶିବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ—

ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ପୁରାଥ ସୂକରଃ କଶ୍ଚିତ୍ ଶ୍ଵାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯାତ୍ପଥି

ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବଙ୍କ ସାମୀପ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁରୁଣା କଥା, ଗୋଟିଏ ବେଳେ ଜଣେ ବନ୍ଦର ଏକ କୁକୁରକୁ ଦେଖି ଭୟରେ—

ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଵାରମେକଂ ତୁ ଶିଵତୀର୍ଥେ ଽଵଗାହ୍ଯ ଚ ମୃତଃ ସ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍

ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଶିବତୀର୍ଥର ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାର ଭିତରକୁ ପସିଗଲା ଏବଂ ସେଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା; ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଗଣପତି ପଦବୀ ପାଇଲା।

ଯଃ ପ୍ରାତର୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଶିଵଂ ଲିଙ୍ଗସ୍ଵରୂପିଣମ୍ ପଶ୍ଯେତ୍ସ ଯାତି ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଅଧିକାଂ ଗତିମେଵ ଚ

ଯିଏ ପ୍ରଭାତେ ଦେବମାନ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଦେଖେ, ସେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଚ ମହାଦେଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍ ସାଯାହ୍ନେ ସର୍ଵଯଜ୍ଞାନାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ସାଂଧ୍ୟାବେଳେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ମାନସୈର୍ଵାଚିକୈଃ ପାପୈଃ କାଯିକୈଶ୍ ଚ ମହତ୍ତରୈଃ ତଥୋପପାତକୈଶ୍ଚୈଵ ପାପୈଶ୍ଚୈଵାନୁପାତକୈଃ

ମନ, କଥା ଓ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପ, ବଡ଼ ଅପରାଧ ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ଦୁଷ୍କୃତି—

ସଂକ୍ରମେ ଦେଵମୀଶାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲିଙ୍ଗାକୃତିଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ମାସେନ ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ଶିଵଂ ପଦମ୍

ସଂକ୍ରାନ୍ତିବେଳେ ଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି ଶିବଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଅଯନେ ଚାର୍ଧମାସେନ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଅୟନ ବଦଳିବାବେଳେ, ଅର୍ଧମାସରେ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାୟନରେ, ବା ବିଷୁବେ—ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ—ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣତ୍ରଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯଃ ପ୍ରାସାଦଂ ସମନ୍ତତଃ ସଵ୍ଯାପସଵ୍ଯନ୍ଯାଯେନ ମୃଦୁଗତ୍ଯା ଶୁଚିର୍ନରଃ

ଯିଏ ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା ମଣିଷ ମନ୍ଦିରକୁ ତିନିଥର ସବୁପଟେ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦୁଇପଟେ ମୃଦୁ ପଦେ ପରିକ୍ରମା କରେ—

ପଦେ ପଦେ ଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଵାଚା ଯସ୍ତୁ ଶିଵଂ ନିତ୍ଯଂ ସଂରୌତି ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ସେ ପ୍ରତିଟି ପଦକୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଶିବ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରେ—

ସୋ ଽପି ଯାତି ଶିଵଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କିଂ ପୁନରେଵ ଚ କୃତ୍ଵା ମଣ୍ଡଲକଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଗନ୍ଧଗୋମଯଵାରିଣା

ସେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଆଉ କଣ କହିବାକୁ ଅଛି? ତଦୁପରି, ଗନ୍ଧ ଦୁଧ ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏ ମଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ର ତିଆରି କରି—

ମୁକ୍ତାଫଲମଯୈଶ୍ଚୂର୍ଣୈର୍ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମଯୈସ୍ ତଥା ପଦ୍ମରାଗମଯୈଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଫାଟିକୈଶ୍ ଚ ସୁଶୋଭନୈଃ

ମୁକ୍ତା, ନୀଳମଣି, ପଦ୍ମରାଗ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଫଟିକର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା—

ତଥା ମାରକତୈଶ୍ଚୈଵ ସୌଵର୍ଣୈ ରାଜତୈସ୍ ତଥା ତଦ୍ଵର୍ଣୈର୍ ଲୌକିକୈଶ୍ଚୈଵ ଚୂର୍ଣୈର୍ଵିତ୍ତଵିଵର୍ଜିତୈଃ

ତଥା ମାରକତ, ସୁନା, ଚାଁଦି ଓ ସେମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗର ଚୂର୍ଣ୍ଣ, କିମ୍ବା ଧନ ନଥିବା ସାଧାରଣ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା—

ଆଲିଖ୍ଯ କମଲଂ ଭଦ୍ରଂ ଦଶହସ୍ତପ୍ରମାଣତଃ ସକର୍ଣିକଂ ମହାଭାଗା ମହାଦେଵସମୀପତଃ

ଦଶ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି, ମହାଦେବଙ୍କ ସମୀପରେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ—

ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ନଵଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତମ୍ ପଞ୍ଚଭିଶ୍ଚ ତଥା ଷଡ୍ଭିର୍ ଅଷ୍ଟାଭିଶ୍ଚେଷ୍ଟଦଂ ପରମ୍

ସେଠାରେ ନବଶକ୍ତି ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପାଞ୍ଚ, ଛଅ କିମ୍ବା ଅଠ ଶକ୍ତି ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ମଦାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି—

ପୁନରଷ୍ଟାଭିର୍ ଈଶାନଂ ଦଶାରେ ଦଶଭିସ୍ ତଥା ପୁନର୍ବାହ୍ଯେ ଚ ଦଶଭିଃ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ

ପୁନି ଅଠଟି ଦ୍ୱାରା ଈଶାନଙ୍କୁ, ଦଶଟି ଦ୍ୱାରା ଦଶାରକୁ, ଏବଂ ପୁନି ବାହାରେ ଦଶଟି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଓ ନମସ୍କାର କରି—

ନିଵେଦ୍ଯ ଦେଵଦେଵାଯ କ୍ଷିତିଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ ଶାଲିପିଷ୍ଟାଦିଭିର୍ ଵାପି ପଦ୍ମମାଲିଖ୍ଯ ନିର୍ଧନଃ

ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଭୂମିଦାନର ଫଳ ପାଏ; କିମ୍ବା ଚାଉଳ ଚୂଣ୍ଣ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି, ଦରିଦ୍ର ମଣିଷ ମଧ୍ୟ—

ପୂର୍ଵୋକ୍ତମଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଦ୍ଵାଦଶାରଂ ତଥାଲିଖ୍ଯ ମଣ୍ଡଲଂ ପଦମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶାର ମଣ୍ଡଳ ଅଙ୍କନ କରି, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ରତ୍ନଚୂର୍ଣାଦିଭିଶ୍ଚୂର୍ଣୈସ୍ ତଥା ଦ୍ଵାଦଶମୂର୍ତିଭିଃ ମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ଚ ମଧ୍ଯେ ତୁ ଭାସ୍କରଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍

ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ, ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ବସାଇ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଗ୍ରହୈଶ୍ ଚ ସଂଵୃତଂ ଵାପି ସୂର୍ଯସାଯୁଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଏଵଂ ପ୍ରାକୃତମ୍ ଅପ୍ଯାର୍ଥ୍ଯାଂ ଷଡସ୍ରଂ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ଚ

ଗ୍ରହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରୁ ଘେରିବା କିମ୍ବା ନ ଘେରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି କରିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକତା ମିଳେ; ଏଭଳି ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମତ ଷଡ଼କୋଣ ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ମଧ୍ଯଦେଶେ ଚ ଦେଵେଶୀଂ ପ୍ରକୃତିଂ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣୀମ୍ ଦକ୍ଷିଣେ ସତ୍ତ୍ଵମୂର୍ତିଂ ଚ ଵାମତଶ୍ ଚ ରଜୋଗୁଣମ୍

ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପା ଦେବୀଙ୍କୁ ବସାଇବା, ଡାହାଣ ପଟେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଆକୃତି ଏବଂ ବାମ ପଟେ ରଜୋଗୁଣକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ରତସ୍ତୁ ତମୋମୂର୍ତିଂ ମଧ୍ଯେ ଦେଵୀଂ ତଥାଂବିକାମ୍ ପଞ୍ଚଭୂତାନି ତନ୍ମାତ୍ରାପଞ୍ଚକଂ ଚୈଵ ଦକ୍ଷିଣେ

ଆଗରେ ତମୋଗୁଣର ଆକୃତି, ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ, ଏବଂ ଡାହାଣ ପଟେ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ପାଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରାକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।