ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଵେଚନା ଵେଦ୍ଯଂ ବୁଧ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିରୁଚ୍ଯତେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ଵ୍ଯଵହିତେ ଽତୀତେ ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟେ ତ୍ଵନାଗତେ

ବିବେକକୁ ବୁଦ୍ଧି ବୋଲାଯାଏ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବାକୁ ଥିବା କିଛି ବୁଝିପାରାଯାଏ, ତାହାକୁ ବୁଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ—ସେଠାରେ ସେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଲୁଚିଥିବା, ଅତୀତ, ଦୂର ଅଥବା ଆଗାମୀ ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ।

ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତିଭାନୁକ୍ରମେଣ ତୁ ଶ୍ରଵଣାତ୍ସର୍ଵଶବ୍ଦାନାମ୍ ଅପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯୋଗିନଃ

ଯେଉଁଠି ଯେଉଁବେଳେ ହେଉ, ଯୋଗୀଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ପରେ ପରେ ଉଦୟ ହୁଏ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଅସହଜରେ ବୁଝିପାରନ୍ତି।

ହ୍ରସ୍ଵଦୀର୍ଘପ୍ଲୁତାଦୀନାଂ ଗୁହ୍ଯାନାଂ ଶ୍ରଵଣାଦପି ସ୍ପର୍ଶସ୍ଯାଧିଗମୋ ଯସ୍ ତୁ ଵେଦନା ତୂପପାଦିତା

ଛୋଟ, ଲମ୍ବା ଓ ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ ମିଳେ; ଏହାକୁ ଅନୁଭୂତି କୁହାଯାଏ।

ଦର୍ଶନାଦ୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଣାଂ ଦର୍ଶନଂ ଚାପ୍ରଯତ୍ନତଃ ସଂଵିଦ୍ଦିଵ୍ଯରସେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଆସ୍ଵାଦୋ ହ୍ଯପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଅସହଜରେ ଦୃଷ୍ଟି ମିଳେ; ଦିବ୍ୟ ରସର ଜ୍ଞାନରେ, ସେଠାରେ ଅସହଜରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ।

ଵାର୍ତ୍ତା ଚ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନାଂ ତନ୍ମାତ୍ରା ବୁଦ୍ଧିସଂଵିଦା ଵିନ୍ଦନ୍ତେ ଯୋଗିନସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଆବ୍ରହ୍ମଭୁଵନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ବୁଦ୍ଧିର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଯୋଗୀମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର ସ୍ୱରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ହି ଦେହସ୍ଥଂ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗୁଣଂ ସମମ୍ ଔପସର୍ଗିକମ୍ ଏତେଷୁ ଗୁଣେଷୁ ଗୁଣିତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ଜଗତରେ, ଦେହ ଭିତରେ, ଚଉଷଠି ପ୍ରକାରର ଗୁଣ ସମାନ ଭାବେ ଅଛି, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ମିଶିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ସଂତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ସର୍ଵଥା ସର୍ଵମ୍ ଔପସର୍ଗିକମାତ୍ମନଃ ପୈଶାଚେ ପାର୍ଥିଵଂ ଚାପ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପୁରେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ସବୁ ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ବସ୍ତୁକୁ ସଦା ଆତ୍ମା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ପିଶାଚ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳର ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ।

ଯାକ୍ଷେ ତୁ ତୈଜସଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ଶ୍ଵସନାତ୍ମକମ୍ ଐନ୍ଦ୍ରେ ଵ୍ଯୋମାତ୍ମକଂ ସର୍ଵଂ ସୌମ୍ଯେ ଚୈଵ ତୁ ମାନସମ୍

ଯକ୍ଷ ଲୋକରେ ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱ ବିଶେଷ ରହିଛି; ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ, ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସୋମ ଲୋକରେ ମନସିକ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରବଳ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ତ୍ଵହଙ୍କାରଂ ବ୍ରାହ୍ମେ ବୋଧମନୁତ୍ତମମ୍ ଆଦ୍ଯେ ଚାଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଚ ତଥା ଷୋଡଶରୂପକମ୍

ପ୍ରଜାପତି ଲୋକରେ ଅହଂକାର ରହିଛି; ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ; ପ୍ରଥମରେ ଆଠଟି ଓ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଶୋଳଟି ରୂପ ଅଛି।

ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ତୃତୀଯେ ତୁ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଚତୁର୍ଥକେ ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ ପଞ୍ଚମେ ତୁ ଭୂତମାତ୍ରାତ୍ମକଂ ସ୍ମୃତମ୍

ତୃତୀୟରେ ଚବିଶଟି, ଚତୁର୍ଥରେ ବତିଶଟି, ପଞ୍ଚମରେ ଚାଳିଶଟି ଓ ପଞ୍ଚମରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।

ଗନ୍ଧୋ ରସସ୍ ତଥା ରୂପଂ ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶସ୍ତଥୈଵ ଚ ପ୍ରତ୍ଯେକମଷ୍ଟଧା ସିଦ୍ଧଂ ପଞ୍ଚମେ ତଚ୍ଛତକ୍ରତୋଃ

ଗନ୍ଧ, ରସ, ରୂପ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟିଏ ଆଠ ପ୍ରକାରରେ ସିଦ୍ଧ; ପଞ୍ଚମରେ ଏହା ଶତକ୍ରତୁଙ୍କର ସିଦ୍ଧି।

ତଥାଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ ଚ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶତ୍ତଥୈଵ ଚ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗୁଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଲଭତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଏଭଳି ଅଠଚାଳିଶି, ଛଅପଞ୍ଚାଶି ଓ ଚଉଷଠି ପ୍ରକାରର ବ୍ରାହ୍ମ ଗୁଣ ଲଭ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ଔପସର୍ଗିକମ୍ ଆ ବ୍ରହ୍ମ ଭୁଵନେଷୁ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ଲୋକେଷ୍ଵାଲୋକ୍ଯ ଯୋଗେନ ଯୋଗଵିତ୍ପରମଂ ସୁଖମ୍

ସମସ୍ତ ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ବସ୍ତୁକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖି, ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ ପରମ ସୁଖ ପାଉଛନ୍ତି।

ସ୍ଥୂଲତା ହ୍ରସ୍ଵତା ବାଲ୍ଯଂ ଵାର୍ଧକ୍ଯଂ ଯୌଵନଂ ତଥା ନାନାଜାତିସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଚତୁର୍ଭିର୍ ଦେହଧାରଣମ୍

ସ୍ଥୂଳତା, ଛୋଟତା, ଶିଶୁବୟସ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରୂପ—ଏହି ଚାରି ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଧାରଣ ହୁଏ।

ପାର୍ଥିଵାଂଶଂ ଵିନା ନିତ୍ଯଂ ସୁରଭିର୍ ଗନ୍ଧସଂଯୁତଃ ଏତଦଷ୍ଟଗୁଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପାର୍ଥିଵଂ ମହତ୍

ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ ବିନା ସଦା ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଗନ୍ଧରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ଆଠ ପ୍ରକାରର ମହତ୍ତ୍ୱ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି।

ଜଲେ ନିଵସନଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ ଭୂମ୍ଯାମିଵ ଵିନିର୍ଗମଃ ଇଚ୍ଛେଚ୍ଛକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ପାତୁଂ ସମୁଦ୍ରମପି ନାତୁରଃ

ଯେପରି ଜଳରେ ବସି ଭୂମିରେ ବାହାରିପାରିବା, ସେପରି ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଥିଲେ ନିଜେ ଚାହିଲେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପିଇପାରିବେ, କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ।

ଯତ୍ରେଚ୍ଛତି ଜଗତ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଜଲଦର୍ଶନମ୍ ଯଦ୍ଯଦ୍ଵସ୍ତୁ ସମାଦାଯ ଭୋକ୍ତୁମିଚ୍ଛତି କାମତଃ

ଏହି ଜଗତରେ ସେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି ଜଳ ଦେଖନ୍ତି; ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ନେଇ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଇଚ୍ଛାମତେ ସେଉଁଠି ନେଇପାରନ୍ତି।

ତତ୍ତଦ୍ରସାନ୍ଵିତଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରଯାଣାଂ ଦେହଧାରଣମ୍ ଭାଣ୍ଡଂ ଵିନାଥ ହସ୍ତେନ ଜଲପିଣ୍ଡସ୍ଯ ଧାରଣମ୍

ସେମାନଙ୍କର ତିନିଟି ଦେହ, ନିଜ-ନିଜ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଣ୍ଡା ବିନା ହାତରେ ପାଣି ଧରିବା ପରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ରଖିବା ଅତି କଷ୍ଟକର ହୁଏ।

ଅଵ୍ରଣତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ ଏତତ୍ ଷୋଡଶକଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆପ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍

ଦେହର ଅଘାତ ନହେବା ଅବସ୍ଥା, ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ଏହି ଛଉଦଶ ପ୍ରକାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦେହାଦଗ୍ନିଵିନିର୍ମାଣଂ ତତ୍ତାପଭଯଵର୍ଜିତମ୍ ଲୋକଂ ଦଗ୍ଧମପୀହାନ୍ଯଦ୍ ଅଦଗ୍ଧଂ ସ୍ଵଵିଧାନତଃ

ଅଗ୍ନିରୁ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ତାହାରେ ତାପ କିମ୍ବା ଭୟ ନାହିଁ; ଏହି ପୃଥିବୀ ଜଳିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ନିଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅଅନ୍ୟ ଏକ ଅଜଳା ରହିଯାଏ।

ଜଲମଧ୍ଯେ ହୁତଵହଂ ଚାଧାଯ ପରିରକ୍ଷଣମ୍ ଅଗ୍ନିନିଗ୍ରହଣଂ ହସ୍ତେ ସ୍ମୃତିମାତ୍ରେଣ ଚାଗମଃ

ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରଖିଲେ, ତାହା ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ; ହାତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ଆଣିବା, ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ।

ଭସ୍ମୀଭୂତଵିନିର୍ମାଣଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ସକାମତଃ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ରୂପଵିନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଵିନା ତୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ ଆତ୍ମନଃ

ପୂର୍ବବତ୍ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭସ୍ମ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ରୂପ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ନଥିଲେ, ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଵିଂଶାତ୍ମକଂ ହ୍ଯେତତ୍ ତୈଜସଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ ମନୋଗତିତ୍ଵଂ ଭୂତାନାମ୍ ଅନ୍ତର୍ନିଵସନଂ ତଥା

ମୁନିମାନେ, ଏହି ଚବିଶି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୈଜସ ଶକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ; ଏହା ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନର ଗତି ଓ ଭିତରେ ବସିବାକୁ ଦେଖାଏ।

ପର୍ଵତାଦିମହାଭାରସ୍କନ୍ଧେନୋଦ୍ଵହନଂ ପୁନଃ ଲଘୁତ୍ଵଂ ଚ ଗୁରୁତ୍ଵଂ ଚ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଵାଯୁଧାରଣମ୍

ପୁଣି, ପାହାଡ଼ ଓ ଏପରି ଭାରୀ ଜିନିଷ ଉଠାଇବା, ହାଲୁକା ଓ ଭାରୀ ହେବା, ଏହା ସବୁ ହାତ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଧାରଣ କରିବା ଶକ୍ତି।

ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରନିଘାତେନ ଭୂମେଃ ସର୍ଵତ୍ର କଂପନମ୍ ଏକେନ ଦେହନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଵାତୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ସ୍ମୃତଂ ବୁଧୈଃ

ଆଉଠି ଆଙ୍ଗୁଳି ଟିପିଲେ, ପୃଥିବୀ ସମଗ୍ରେ କମ୍ପନ ହୁଏ; ଏକ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ବାୟୁ ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ଛାଯାଵିହୀନନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ଆକାଶଗମନଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍

ଛାୟା ବିନା ସୃଷ୍ଟି ହେବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା, ସବୁବେଳେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ରହିବା।

ଦୂରେ ଚ ଶବ୍ଦଗ୍ରହଣଂ ସର୍ଵଶବ୍ଦାଵଗାହନମ୍ ତନ୍ମାତ୍ରଲିଙ୍ଗଗ୍ରହଣଂ ସର୍ଵପ୍ରାଣିନିଦର୍ଶନମ୍

ଦୂରରୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବା, ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ବିଲୀନ ହେବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଧରିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା।

ଐନ୍ଦ୍ରମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତମ୍ ଏତୈରୁକ୍ତଃ ପୁରାତନଃ ଯଥାକାମୋପଲବ୍ଧିଶ୍ ଚ ଯଥାକାମଵିନିର୍ଗମଃ

ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପୁରାତନ ଜଣେ ଏପରି ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବିଦାୟ ହୁଏ।

ସର୍ଵତ୍ରାଭିଭଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯନିଦର୍ଶନମ୍ କାମାନୁରୂପନିର୍ମାଣଂ ଵଶିତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍

ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଜିନିଷ ଦେଖିବା, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସୃଷ୍ଟି, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ପ୍ରିୟ ରୂପ ଦେଖାଯିବା।