ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୁକ୍ତଯେ ଅଶକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାସାଦଂ କର୍ତୁମୁତ୍ତମମ୍

ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯଦି ଉତ୍ତମ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ—

ସଂମାର୍ଜନାଦିଭିର୍ ଵାପି ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ସଂମାର୍ଜନଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ ମାର୍ଜନ୍ଯା ମୃଦୁସୂକ୍ଷ୍ମଯା

ସେ ଜଣେ ଝାଡୁ ଦେବା ଓ ଏହାପରି କାମ କରି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ। ଯେଉଁମାନେ ମୃଦୁ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଝାଡୁ ଦେଇ ମନ୍ଦିର ସଫା କରନ୍ତି—

ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ମାସେନ ଲଭ୍ଯତେ ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରପୂତେନ ଗନ୍ଧଗୋମଯଵାରିଣା

ସେ ଏକ ମାସରେ ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବସ୍ତ୍ରରେ ଛାଣିଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ଗୋମୟ ଜଳ ଦେଇ ଯଥାଯଥ ଲେପନ କରନ୍ତି—

ଆଲେପନଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵର୍ଷଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଲଭେତ୍ ଅର୍ଧକ୍ରୋଶଂ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ଶିଵଲିଙ୍ଗାତ୍ସମନ୍ତତଃ

ସେ ବର୍ଷର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରର ମାପ ହୁଏ—

ଯସ୍ ତ୍ଯଜେଦ୍ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍ ପ୍ରାଣାଞ୍ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯ ମାନଂ ହି ତଥା ବାଣସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଯେଉଁମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ ହୁଏ ଏମିତି ପ୍ରାଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁ ଓ ବାଣଙ୍କ ମାପ ଏପରି, ହେ ସୁବ୍ରତମାନେ—

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ତଦର୍ଧଂ ସ୍ଯାତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଆର୍ଷେ ଚ ତଦର୍ଧକମ୍ ମାନୁଷେ ଚ ତଦର୍ଧଂ ସ୍ଯାତ୍ କ୍ଷେତ୍ରମାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁରେ ସେଇ ମାପ ହୁଏ; ଆର୍ଷରେ ତାହାର ଅର୍ଧ; ମାନବରେ ତାହାର ଅର୍ଧ—ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷେତ୍ରର ମାପ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଏଵଂ ଯତୀନାମାଵାସେ କ୍ଷେତ୍ରମାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ରୁଦ୍ରାଵତାରେ ଚାଦ୍ଯଂ ଯଚ୍ ଛିଷ୍ଯେ ଚୈଵ ପ୍ରଶିଷ୍ଯକେ

ଏପରି ଭାବେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମାପ ଯତିମାନେ ରହୁଥିବା ଆଶ୍ରମରେ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଅବତାରରେ ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

ନରାଵତାରେ ତଚ୍ଛିଷ୍ଯେ ତଚ୍ଛିଷ୍ଯେ ଚ ପ୍ରଶିଷ୍ଯକେ ଶ୍ରୀପର୍ଵତେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ତସ୍ଯ ପ୍ରାନ୍ତେ ଚ ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ

ମନୁଷ୍ୟ ଅବତାରରେ ଶିଷ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି ମାପ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ଏବଂ ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—

ତସ୍ମିନ୍ଵା ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାଞ୍ ଛିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତଥାପ୍ଯେଵମ୍ ଅଵିମୁକ୍ତେ ଵିଶେଷତଃ

ସେଠି କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି କେହି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ବାରାଣସୀରେ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଅବିମୁକ୍ତରେ।

କେଦାରେ ଚ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରଯାଗେ ଚ ଵିଶେଷତଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଯଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ସଂତ୍ଯଜେଦ୍ଯାତି ନିର୍ଵୃତିମ୍

କେଦାର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର, ବିଶେଷକରି ପ୍ରୟାଗ କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯିଏ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ପ୍ରଭାସେ ପୁଷ୍କରେ ଽଵନ୍ତ୍ଯାଂ ତଥା ଚୈଵାମରେଶ୍ଵରେ ଵଣୀଶୈଲାକୁଲେ ଚୈଵ ମୃତୋ ଯାତି ଶିଵାତ୍ମତାମ୍

ପ୍ରଭାସ, ପୁଷ୍କର, ଅବନ୍ତୀ, ଅମରେଶ୍ୱର କିମ୍ବା ବଣୀ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମୃତୋ ଜନ୍ତୁର୍ ନ ଜାତୁ ଜନ୍ତୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ଵିମୁକ୍ତେ ଚ କେଦାରେ ସଂଗମେଶ୍ଵରେ

ବାରାଣସୀରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇ ଜନ୍ତୁ ହୁଏ ନାହିଁ; ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ, ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ କେଦାର କିମ୍ବା ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ।

ଶାଲଙ୍କେ ଵା ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାଂସ୍ ତଥା ଵୈ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ଵରେ ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରେ ଵା ଗୋକର୍ଣେ ଭାସ୍କରେଶେ ଗୁହେଶ୍ଵରେ

ଶାଳଙ୍କ, ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର, ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଭାସ୍କରେଶ୍ୱର କିମ୍ବା ଗୁହେଶ୍ୱରରେ ଯିଏ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭେ ନନ୍ଦୀଶେ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ନିଯମୈଃ ଶୋଷ୍ଯ ଯୋ ଦେହଂ ତ୍ଯଜେତ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ଶିଵସ୍ଯ ତୁ

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ କିମ୍ବା ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରରେ ଯିଏ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଏ; ଶିବଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିୟମ ରେ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରି ତ୍ୟାଗ କଲେ।

ସ ଯାତି ଶିଵତାଂ ଯୋଗୀ ମାନୁଷେ ଦୈଵିକେ ଽପି ଵା ଆର୍ଷେ ଵାପି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ ତଥା ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽପି ଵା

ଏପରି ଯୋଗୀ ମାନବ, ଦେବତା, ଋଷି କିମ୍ବା ମହାମୁନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ସ୍ୱୟଂଭୂରେ ମଧ୍ୟ, ଶିବଙ୍କ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ସ୍ଵଯଂଭୂତେ ତଥା ଦେଵେ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଆଧାଯାଗ୍ନିଂ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ; ଶିବଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି।

ସ୍ଵଦେହପିଣ୍ଡଂ ଜୁହୁଯାଦ୍ ଯଃ ସ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ଯାଵତ୍ତାଵନ୍ନିରାହାରୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ ପରିତ୍ଯଜେତ୍

ଯିଏ ନିଜ ଦେହକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ ଉପବାସ ରହି, ପରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ।

ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଛିତ୍ତ୍ଵା ପାଦଦ୍ଵଯଂ ଚାପି ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ଵସେତ୍ତୁ ଯଃ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଦୁଇଟି ପାଦ ହରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ କରେ।

ସ ଯାତି ଶିଵତାଂ ଚୈଵ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଵେଶସ୍ତଚ୍ଛତାଧିକଃ

ସେ ଶିବଙ୍କ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ। କ୍ଷେତ୍ରର ଦର୍ଶନ କରିବା ପୁଣ୍ୟ, ପ୍ରବେଶ କରିବା ତାହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ପର୍ଶନଂ ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜଲସ୍ନାନମତଃ ପରମ୍

ଏହିପରି, ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବାରେ ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏଠାରେ ଜଳସ୍ନାନ କରିଲେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।

କ୍ଷୀରସ୍ନାନଂ ତତୋ ଵିପ୍ରାଃ ଶତାଧିକମନୁତ୍ତମମ୍ ଦଧ୍ନା ସହସ୍ରମାଖ୍ଯାତଂ ମଧୁନା ତଚ୍ଛତାଧିକମ୍

ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶତଗୁଣ ଅତିଶୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଦହିରେ ହଜାରଗୁଣ, ମଧୁରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ।

ଘୃତସ୍ନାନେନ ଚାନନ୍ତଂ ଶାର୍କରେ ତଚ୍ଛତାଧିକମ୍ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରସମୀପସ୍ଥାଂ ନଦୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯାଵଗାହ୍ଯ ଚ

ଘୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଚିନିରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ। ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ସମୀପରେ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି ସ୍ନାନ କଲେ।

ତ୍ଯଜେଦ୍ଦେହଂ ଵିହାଯାନ୍ନଂ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରସମୀପସ୍ଥା ନଦ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ ସୁଶୋଭନାଃ

ଏଠାରେ ଉପବାସ ରହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ସମୀପରେ ସମସ୍ତ ନଦୀ ବହୁତ ଶୋଭାବନ୍ତି।

ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ ଚ ଶିଵତୀର୍ଥା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତେଷୁ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତୀର୍ଥେଷୁ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ପୋକରୀ, କୁଆଁ ଓ ତାଳାବକୁ ଶିବତୀର୍ଥ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ। ଏମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀର୍ଥରେ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଭିଃ ପାପୈର୍ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ମାନଵଃ

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତେ ଶିବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଣିଷ।

ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ସକୃନ୍ନରଃ

ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶିବତୀର୍ଥରେ ଏକଥର ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ।

ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଅସ୍ତଂ ଗତେ ତଥା ଚାର୍କେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛିଵଂ ପଦମ୍

ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୂର୍ୟାସ୍ତରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶିବଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ପାପକଞ୍ଚୁକମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ମାନଵଃ ଦ୍ଵିଜାସ୍ ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶିଵତୀର୍ଥେ ସକୃନ୍ନରଃ

ପାପର ଆବରଣ ଛାଡ଼ି, ଯଦି ଜଣେ ମଣିଷ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ—ଦ୍ୱିଜମାନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କଲେ କିମ୍ବା ଜଣେ ମଣିଷ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶିବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ—

ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ପୁରାଥ ସୂକରଃ କଶ୍ଚିତ୍ ଶ୍ଵାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯାତ୍ପଥି

ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବଙ୍କ ସାମୀପ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁରୁଣା କଥା, ଗୋଟିଏ ବେଳେ ଜଣେ ବନ୍ଦର ଏକ କୁକୁରକୁ ଦେଖି ଭୟରେ—