ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସାଧ୍ଯେ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ହି ଗୁରୌ ଜ୍ଞାନାଚାରଶିଵାଦିଷୁ ଵିପର୍ଯଯଜ୍ଞାନମିତି ଭ୍ରାନ୍ତିଦର୍ଶନମ୍ ଉଚ୍ଯତେ

ମନ ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ, ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ କିମ୍ବା ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ଲଗିଥାଏ, ତେବେ ଭ୍ରମିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦର୍ଶନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅନାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନମ୍ ଅଜ୍ଞାନାତ୍ତସ୍ଯ ସଂନିଧୌ ଦୁଃଖମାଧ୍ଯାତ୍ମିକଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ଚୈଵାଧିଭୌତିକମ୍

ଅନ୍ୟରେ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବିବା, ଅଜ୍ଞାନରୁ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘଟେ, ଏହାକୁ ଆନ୍ତରିକ ଦୁଃଖ କୁହାଯାଏ; ଏଭଳି ବାହ୍ୟ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଆଧିଦୈଵିକମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ସହଜଂ ପୁନଃ ଇଚ୍ଛାଵିଘାତାତ୍ସଂକ୍ଷୋଭଶ୍ ଚେତସସ୍ତଦୁଦାହୃତମ୍

ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଦୁଃଖକୁ ତୃତୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ତିନିଟି ସ୍ୱାଭାବିକ; ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ବାଧା ଆସିଲେ ମନର ଅସ୍ଥିରତା ହୁଏ।

ଦୌର୍ମନସ୍ଯଂ ନିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ତୁ ତମସା ରଜସା ଚୈଵ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଦୁର୍ମନଃ ସ୍ମୃତମ୍

ମନମନ୍ତାକୁ ଉଚ୍ଚତମ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରିବା ଉଚିତ; ତମ ଓ ରଜ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ମନମନ୍ତାକୁ ଦୁର୍ମନସ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତଦା ମନସି ସଂଜାତଂ ଦୌର୍ମନସ୍ଯମିତି ସ୍ମୃତମ୍ ହଠାତ୍ସ୍ଵୀକରଣଂ କୃତ୍ଵା ଯୋଗ୍ଯାଯୋଗ୍ଯଵିଵେକତଃ

ମନରେ ଯେତେବେଳେ ମନମନ୍ତା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏହାକୁ ଦୁର୍ମନସ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯୋଗ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ ବିଚାର ଛାଡି ଜୋର କରି କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବା।

ଵିଷଯେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ଜନ୍ତୋର୍ଵିଷଯଲୋଲତା ଅନ୍ତରାଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଯୋଗସ୍ଯୈତେ ହି ଯୋଗିନାମ୍

ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟରେ ଜୀବର ଲୋଭ ଯୋଗର ବାଧା ବୋଲି ପରିଚିତ; ଏହିମାନେ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗର ବାଧା।

ଅତ୍ଯନ୍ତୋତ୍ସାହଯୁକ୍ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯନ୍ତି ନ ଚ ସଂଶଯଃ ପ୍ରନଷ୍ଟେଷ୍ଵନ୍ତରାଯେଷୁ ଦ୍ଵିଜାଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧି ଯୋଗିନଃ

ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ସାହ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ବାଧାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବାଧା ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଯୋଗୀ ପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ।

ଉପସର୍ଗାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ସର୍ଵେ ତେ ଽସିଦ୍ଧିସୂଚକାଃ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଥମା ସିଦ୍ଧିର୍ ଦ୍ଵିତୀଯା ଶ୍ରଵଣା ସ୍ମୃତା

ସମସ୍ତ ବିକାର ଆସେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସିଦ୍ଧିର ଚିହ୍ନ; ପ୍ରଥମ ସିଦ୍ଧି ହେଉଛି ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଶ୍ରବଣ।

ଵାର୍ତ୍ତା ତୃତୀଯା ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତୁରୀଯା ଚେହ ଦର୍ଶନା ଆସ୍ଵାଦା ପଞ୍ଚମୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵେଦନା ଷଷ୍ଠିକା ସ୍ମୃତା

ତୃତୀୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂଚନା; ଚତୁର୍ଥ ଏଠାରେ ଦର୍ଶନ; ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ରୁଚି, ଷଷ୍ଠ ହେଉଛି ଅନୁଭୂତି।

ସ୍ଵଲ୍ପଷଟ୍ସିଦ୍ଧିସଂତ୍ଯାଗାତ୍ ସିଦ୍ଧିଦାଃ ସିଦ୍ଧଯୋ ମୁନେଃ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରତିଭାଵୃତିଃ ପ୍ରତିଭାଵ ଇତି ସ୍ଥିତିଃ

ମୁନି ମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେଉଛି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ମିଳେ—ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନର ଉଦୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନର ଅବସ୍ଥା।

ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଵେଚନା ଵେଦ୍ଯଂ ବୁଧ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିରୁଚ୍ଯତେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ଵ୍ଯଵହିତେ ଽତୀତେ ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟେ ତ୍ଵନାଗତେ

ବିବେକକୁ ବୁଦ୍ଧି ବୋଲାଯାଏ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବାକୁ ଥିବା କିଛି ବୁଝିପାରାଯାଏ, ତାହାକୁ ବୁଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ—ସେଠାରେ ସେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଲୁଚିଥିବା, ଅତୀତ, ଦୂର ଅଥବା ଆଗାମୀ ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ।

ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତିଭାନୁକ୍ରମେଣ ତୁ ଶ୍ରଵଣାତ୍ସର୍ଵଶବ୍ଦାନାମ୍ ଅପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯୋଗିନଃ

ଯେଉଁଠି ଯେଉଁବେଳେ ହେଉ, ଯୋଗୀଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ପରେ ପରେ ଉଦୟ ହୁଏ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଅସହଜରେ ବୁଝିପାରନ୍ତି।

ହ୍ରସ୍ଵଦୀର୍ଘପ୍ଲୁତାଦୀନାଂ ଗୁହ୍ଯାନାଂ ଶ୍ରଵଣାଦପି ସ୍ପର୍ଶସ୍ଯାଧିଗମୋ ଯସ୍ ତୁ ଵେଦନା ତୂପପାଦିତା

ଛୋଟ, ଲମ୍ବା ଓ ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ ମିଳେ; ଏହାକୁ ଅନୁଭୂତି କୁହାଯାଏ।

ଦର୍ଶନାଦ୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଣାଂ ଦର୍ଶନଂ ଚାପ୍ରଯତ୍ନତଃ ସଂଵିଦ୍ଦିଵ୍ଯରସେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଆସ୍ଵାଦୋ ହ୍ଯପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଅସହଜରେ ଦୃଷ୍ଟି ମିଳେ; ଦିବ୍ୟ ରସର ଜ୍ଞାନରେ, ସେଠାରେ ଅସହଜରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ।

ଵାର୍ତ୍ତା ଚ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନାଂ ତନ୍ମାତ୍ରା ବୁଦ୍ଧିସଂଵିଦା ଵିନ୍ଦନ୍ତେ ଯୋଗିନସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଆବ୍ରହ୍ମଭୁଵନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ବୁଦ୍ଧିର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଯୋଗୀମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର ସ୍ୱରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ହି ଦେହସ୍ଥଂ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗୁଣଂ ସମମ୍ ଔପସର୍ଗିକମ୍ ଏତେଷୁ ଗୁଣେଷୁ ଗୁଣିତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ଜଗତରେ, ଦେହ ଭିତରେ, ଚଉଷଠି ପ୍ରକାରର ଗୁଣ ସମାନ ଭାବେ ଅଛି, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ମିଶିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ସଂତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ସର୍ଵଥା ସର୍ଵମ୍ ଔପସର୍ଗିକମାତ୍ମନଃ ପୈଶାଚେ ପାର୍ଥିଵଂ ଚାପ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପୁରେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ସବୁ ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ବସ୍ତୁକୁ ସଦା ଆତ୍ମା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ପିଶାଚ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳର ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ।

ଯାକ୍ଷେ ତୁ ତୈଜସଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵେ ଶ୍ଵସନାତ୍ମକମ୍ ଐନ୍ଦ୍ରେ ଵ୍ଯୋମାତ୍ମକଂ ସର୍ଵଂ ସୌମ୍ଯେ ଚୈଵ ତୁ ମାନସମ୍

ଯକ୍ଷ ଲୋକରେ ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱ ବିଶେଷ ରହିଛି; ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ, ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସୋମ ଲୋକରେ ମନସିକ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରବଳ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ତ୍ଵହଙ୍କାରଂ ବ୍ରାହ୍ମେ ବୋଧମନୁତ୍ତମମ୍ ଆଦ୍ଯେ ଚାଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଚ ତଥା ଷୋଡଶରୂପକମ୍

ପ୍ରଜାପତି ଲୋକରେ ଅହଂକାର ରହିଛି; ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ; ପ୍ରଥମରେ ଆଠଟି ଓ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଶୋଳଟି ରୂପ ଅଛି।

ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ତୃତୀଯେ ତୁ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଚତୁର୍ଥକେ ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ ପଞ୍ଚମେ ତୁ ଭୂତମାତ୍ରାତ୍ମକଂ ସ୍ମୃତମ୍

ତୃତୀୟରେ ଚବିଶଟି, ଚତୁର୍ଥରେ ବତିଶଟି, ପଞ୍ଚମରେ ଚାଳିଶଟି ଓ ପଞ୍ଚମରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।

ଗନ୍ଧୋ ରସସ୍ ତଥା ରୂପଂ ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶସ୍ତଥୈଵ ଚ ପ୍ରତ୍ଯେକମଷ୍ଟଧା ସିଦ୍ଧଂ ପଞ୍ଚମେ ତଚ୍ଛତକ୍ରତୋଃ

ଗନ୍ଧ, ରସ, ରୂପ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟିଏ ଆଠ ପ୍ରକାରରେ ସିଦ୍ଧ; ପଞ୍ଚମରେ ଏହା ଶତକ୍ରତୁଙ୍କର ସିଦ୍ଧି।

ତଥାଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ ଚ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶତ୍ତଥୈଵ ଚ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗୁଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଲଭତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଏଭଳି ଅଠଚାଳିଶି, ଛଅପଞ୍ଚାଶି ଓ ଚଉଷଠି ପ୍ରକାରର ବ୍ରାହ୍ମ ଗୁଣ ଲଭ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ଔପସର୍ଗିକମ୍ ଆ ବ୍ରହ୍ମ ଭୁଵନେଷୁ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ଲୋକେଷ୍ଵାଲୋକ୍ଯ ଯୋଗେନ ଯୋଗଵିତ୍ପରମଂ ସୁଖମ୍

ସମସ୍ତ ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ବସ୍ତୁକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖି, ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ ପରମ ସୁଖ ପାଉଛନ୍ତି।

ସ୍ଥୂଲତା ହ୍ରସ୍ଵତା ବାଲ୍ଯଂ ଵାର୍ଧକ୍ଯଂ ଯୌଵନଂ ତଥା ନାନାଜାତିସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଚତୁର୍ଭିର୍ ଦେହଧାରଣମ୍

ସ୍ଥୂଳତା, ଛୋଟତା, ଶିଶୁବୟସ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରୂପ—ଏହି ଚାରି ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଧାରଣ ହୁଏ।

ପାର୍ଥିଵାଂଶଂ ଵିନା ନିତ୍ଯଂ ସୁରଭିର୍ ଗନ୍ଧସଂଯୁତଃ ଏତଦଷ୍ଟଗୁଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପାର୍ଥିଵଂ ମହତ୍

ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ ବିନା ସଦା ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଗନ୍ଧରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ଆଠ ପ୍ରକାରର ମହତ୍ତ୍ୱ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି।

ଜଲେ ନିଵସନଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ ଭୂମ୍ଯାମିଵ ଵିନିର୍ଗମଃ ଇଚ୍ଛେଚ୍ଛକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ପାତୁଂ ସମୁଦ୍ରମପି ନାତୁରଃ

ଯେପରି ଜଳରେ ବସି ଭୂମିରେ ବାହାରିପାରିବା, ସେପରି ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଥିଲେ ନିଜେ ଚାହିଲେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପିଇପାରିବେ, କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ।

ଯତ୍ରେଚ୍ଛତି ଜଗତ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଜଲଦର୍ଶନମ୍ ଯଦ୍ଯଦ୍ଵସ୍ତୁ ସମାଦାଯ ଭୋକ୍ତୁମିଚ୍ଛତି କାମତଃ

ଏହି ଜଗତରେ ସେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି ଜଳ ଦେଖନ୍ତି; ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ନେଇ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଇଚ୍ଛାମତେ ସେଉଁଠି ନେଇପାରନ୍ତି।

ତତ୍ତଦ୍ରସାନ୍ଵିତଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରଯାଣାଂ ଦେହଧାରଣମ୍ ଭାଣ୍ଡଂ ଵିନାଥ ହସ୍ତେନ ଜଲପିଣ୍ଡସ୍ଯ ଧାରଣମ୍

ସେମାନଙ୍କର ତିନିଟି ଦେହ, ନିଜ-ନିଜ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଣ୍ଡା ବିନା ହାତରେ ପାଣି ଧରିବା ପରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ରଖିବା ଅତି କଷ୍ଟକର ହୁଏ।

ଅଵ୍ରଣତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ ଏତତ୍ ଷୋଡଶକଂ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆପ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍

ଦେହର ଅଘାତ ନହେବା ଅବସ୍ଥା, ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ଏହି ଛଉଦଶ ପ୍ରକାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।