ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ ତଥା ରୌପ୍ଯଂ ଵସଵଃ କାନ୍ତିକଂ ଶୁଭମ୍ ଆରକୂଟମଯଂ ଵାଯୁର୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ପାର୍ଥିଵଂ ସଦା

ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ରୌପ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ, ବସୁମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୋଭାବନ୍ତି ଲିଙ୍ଗ, ବାୟୁ ଆରକୁଟ ମଣିର ଲିଙ୍ଗ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ସ୍ଫାଟିକଂ ଵରୁଣୋ ରାଜା ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତାମ୍ରନିର୍ମିତମ୍ ମୌକ୍ତିକଂ ସୋମରାଡ୍ ଧୀମାଂସ୍ ତଥା ଲିଙ୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍

ରାଜା ବରୁଣ କ୍ରିଷ୍ଟଳର ଲିଙ୍ଗ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ତାମ୍ବାର ଲିଙ୍ଗ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁକ୍ତାର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ଅନନ୍ତାଦ୍ଯା ମହାନାଗାଃ ପ୍ରଵାଲକମଯଂ ଶୁଭମ୍ ଦୈତ୍ଯା ହ୍ଯଯୋମଯଂ ଲିଙ୍ଗଂ ରାକ୍ଷସାଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମନଃ

ଅନନ୍ତ ଆଦି ମହାନାଗମାନେ ଶୁଭ୍ର ପ୍ରବାଳ ଲିଙ୍ଗ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଲୋହାର ଲିଙ୍ଗ, ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି।

ତ୍ରୈଲୋହିକଂ ଗୁହ୍ଯକାଶ୍ ଚ ସର୍ଵଲୋହମଯଂ ଗଣାଃ ଚାମୁଣ୍ଡା ସୈକତଂ ସାକ୍ଷାନ୍ ମାତରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ଧାତୁର ଲିଙ୍ଗ, ଗଣମାନେ ସମସ୍ତ ଧାତୁର ଲିଙ୍ଗ, ଚାମୁଣ୍ଡା ସିଧାସଳଖ ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ, ମାତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଦାରୁଜଂ ନୈରୃତିର୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯମୋ ମାରକତଂ ଶୁଭମ୍ ନୀଲାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ରୁଦ୍ରାଃ ଶୁଦ୍ଧଂ ଭସ୍ମମଯଂ ଶୁଭମ୍

ନୈୃତି ଭକ୍ତିଭାବରେ କାଠର ଲିଙ୍ଗ, ଯମ ଶୁଭ୍ର ପନ୍ନାର ଲିଙ୍ଗ, ନୀଳ ଆଦି ରୁଦ୍ରମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଭସ୍ମର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ଲକ୍ଷ୍ମୀଵୃକ୍ଷମଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଗୁହୋ ଵୈ ଗୋମଯାତ୍ମକମ୍ ମୁନଯୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ କୁଶାଗ୍ରମଯମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବୃକ୍ଷର ଲିଙ୍ଗ, ଗୁହା ଗୋବରର ଲିଙ୍ଗ, ମୁନିମାନେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ କୁଶ ଘାସର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ଵାମାଦ୍ଯାଃ ପୁଷ୍ପଲିଙ୍ଗଂ ତୁ ଗନ୍ଧଲିଙ୍ଗଂ ମନୋନ୍ମନୀ ସରସ୍ଵତୀ ଚ ରତ୍ନେନ କୃତଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵାଗ୍ଭଵା

ବାମା ଆଦି ଦେବୀମାନେ ଫୁଲର ଲିଙ୍ଗ, ମନୋନ୍ମନୀ ସୁଗନ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ, ଓ ସରସ୍ୱତୀ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି, ହେ ବାଣୀପତି।

ଦୁର୍ଗା ହୈମଂ ମହାଦେଵଂ ସଵେଦିକମନୁତ୍ତମମ୍ ଉଗ୍ରା ପିଷ୍ଟମଯଂ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରା ହ୍ଯାଜ୍ଯମଯଂ ଶୁଭମ୍

ଦୁର୍ଗା, ସୁନାର ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ବେଦି ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଚାଉଳର ମାନ୍ଦାରେ ତିଆରି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଘିଅର ନିବେଦନ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ ।

ଵେଦାଃ ସର୍ଵେ ଦଧିମଯଂ ପିଶାଚାଃ ସୀସନିର୍ମିତମ୍ ଲେଭିରେ ଚ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମ୍

ସମସ୍ତ ବେଦ ଦହିରୁ ତିଆରି, ପିଶାଚମାନେ ସିସାରୁ ତିଆରି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଚରାଚରମିଦଂ ଜଗତ୍ ଶିଵଲିଙ୍ଗଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସ୍ଥିତମତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ

ଏଠାରେ ବହୁ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ । ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାୟମାନ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ, ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜି, ଏଠାରେ ଅବିଚଳ ଅଟୁଟ ଅଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଷଡ୍ଵିଧଂ ଲିଙ୍ଗମିତ୍ଯାହୁର୍ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଚ ପ୍ରଭେଦତଃ ତେଷାଂ ଭେଦାଶ୍ଚତୁର୍ଯୁକ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଦିତି ସ୍ମୃତାଃ

ଲିଙ୍ଗକୁ ଛଅ ପ୍ରକାରର ବୋଲାଯାଏ, ତାହା ଉପଯୋଗ କରାଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ । ଏହାର ଚାରି ପ୍ରକାର ଭେଦ ମିଶି ଚୁଉଁଚାଳିଶଟି ପ୍ରକାର ଥାଏ ।

ଶୈଲଜଂ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଦ୍ଧି ସାକ୍ଷାଚ୍ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରତ୍ନଜଂ ତଚ୍ଚ ସପ୍ତଧା ମୁନିସତ୍ତମାଃ

ପ୍ରଥମେ ପାହାଡ଼ରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗକୁ କୁହାଯାଏ, ଏହା ଚାରି ପ୍ରକାରର । ଦ୍ୱିତୀୟ ରତ୍ନରୁ ତିଆରି, ଏହା ସାତ ପ୍ରକାରର, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ତୃତୀଯଂ ଧାତୁଜଂ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଅଷ୍ଟଧା ପରମେଷ୍ଠିନଃ ତୁରୀଯଂ ଦାରୁଜଂ ଲିଙ୍ଗଂ ତତ୍ତୁ ଷୋଡଶଧୋଚ୍ଯତେ

ତୃତୀୟ ଧାତୁରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ, ଏହା ଅଠ ପ୍ରକାରର । ଚତୁର୍ଥ ଦାରୁରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ, ଏହା ଷୋଳ ଧାରଣାର ।

ମୃନ୍ମଯଂ ପଞ୍ଚମଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଦ୍ଵିଧା ଭିନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଷଷ୍ଠଂ ତୁ କ୍ଷଣିକଂ ଲିଙ୍ଗଂ ସପ୍ତଧା ପରିକୀର୍ତିତମ୍

ପଞ୍ଚମ ମାଟିରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ, ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଷଷ୍ଠ କ୍ଷଣିକ ଲିଙ୍ଗ, ସାତ ପ୍ରକାରର ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ଶ୍ରୀପ୍ରଦଂ ରତ୍ନଜଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଶୈଲଜଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଦମ୍ ଧାତୁଜଂ ଧନଦଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଦାରୁଜଂ ଭୋଗସିଦ୍ଧିଦମ୍

ରତ୍ନରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରୀଦାୟକ, ପାହାଡ଼ରୁ ତିଆରି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଧାତୁରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ ସିଧାସଳଖ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ଦାରୁରୁ ତିଆରି ଭୋଗ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ ।

ମୃନ୍ମଯଂ ଚୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରଂ ଶୁଭମ୍ ଶୈଲଜଂ ଚୋତ୍ତମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଧ୍ଯମଂ ଚୈଵ ଧାତୁଜମ୍

ମାଟିରୁ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ । ପାହାଡ଼ରୁ ତିଆରି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଧାତୁରୁ ତିଆରି ମଧ୍ୟମ ବୋଲାଯାଏ ।

ବହୁଧା ଲିଙ୍ଗଭେଦାଶ୍ ଚ ନଵ ଚୈଵ ସମାସତଃ ମୂଲେ ବ୍ରହ୍ମା ତଥା ମଧ୍ଯେ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ

ଲିଙ୍ଗର ବହୁ ପ୍ରକାର ଭେଦ ଅଛି, ସାରାଂଶରେ ନଅ ପ୍ରକାର । ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ତିନି ଜଗତର ନାଥ ।

ରୁଦ୍ରୋପରି ମହାଦେଵଃ ପ୍ରଣଵାଖ୍ଯଃ ସଦାଶିଵଃ ଲିଙ୍ଗଵେଦୀ ମହାଦେଵୀ ତ୍ରିଗୁଣା ତ୍ରିମଯାଂବିକା

ଉପରେ ରୁଦ୍ର, ମହାଦେବ, ପ୍ରଣବ ନାମରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସଦାଶିବ । ଲିଙ୍ଗର ବେଦି ମହାଦେବୀ, ତିନି ଗୁଣର ଅମ୍ବିକା ।

ତଯା ଚ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦେଵୀ ଦେଵଶ୍ ଚ ପୂଜିତୌ ଶୈଲଜଂ ରତ୍ନଜଂ ଵାପି ଧାତୁଜଂ ଵାପି ଦାରୁଜମ୍

ଯିଏ ଏହି ଦେବୀ ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦେବୀ ଓ ଦେବତା ଦୁହିଁଠିକୁ ପୂଜା କରେ, ପାହାଡ଼, ରତ୍ନ, ଧାତୁ କିମ୍ବା କାଠର ଲିଙ୍ଗ ଯେଉଁହେଉ ।

ମୃନ୍ମଯଂ କ୍ଷଣିକଂ ଵାପି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଥାପ୍ଯ ଫଲଂ ଶୁଭମ୍ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାମ୍ଭୋଜଗର୍ଭାଗ୍ନିଯମାମ୍ବୁପଧନେଶ୍ଵରୈଃ

ମାଟି କିମ୍ବା କ୍ଷଣିକ ଲିଙ୍ଗ ଯଦି ଭକ୍ତିରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ, ଦେବତା, କମଳ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ଧନର ନାଥମାନେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ।

ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାହୀନ୍ଦ୍ରୈର୍ ଯକ୍ଷଦାନଵକିନ୍ନରୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭିନିଃସ୍ଵନୈଃ

ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗରାଜ, ଯକ୍ଷ, ଦାନବ, କିନ୍ନରମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ସହିତ ।

ଭୂର୍ଭୂଵଃସ୍ଵର୍ମହର୍ଲୋକାନ୍ କ୍ରମାଦ୍ ଵୈ ଜନତଃ ପରମ୍ ତପଃ ସତ୍ଯଂ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଭାସଯନ୍ ସ୍ଵେନ ତେଜସା

ଭୂ, ଭୁଵ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହର୍ଲୋକ ଆଦିକୁ କ୍ରମେ ଆଲୋକିତ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପଃ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ ।

ଲିଙ୍ଗସ୍ଥାପନସନ୍ମାର୍ଗନିହିତସ୍ଵାଯତାସିନା ଆଶୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମୁଦ୍ଭିଦ୍ଯ ନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ନିର୍ଵିଶଙ୍କଯା

ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନର ଶୁଭ ମାର୍ଗରେ ନିଜକୁ ରଖି, ନିଜ ଦୀର୍ଘ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଭେଦି, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବାହାରିଯାଏ ।

ଶୈଲଜଂ ରତ୍ନଜଂ ଵାପି ଧାତୁଜଂ ଵାପି ଦାରୁଜମ୍ ମୃନ୍ମଯଂ କ୍ଷଣିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥାପଯେତ୍ସକଲଂ ଵପୁଃ

ପାହାଡ଼, ରତ୍ନ, ଧାତୁ, କାଠ, ମାଟି କିମ୍ବା କ୍ଷଣିକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ ।

ଵିଧିନା ଚୈଵ କୃତ୍ଵା ତୁ ସ୍କନ୍ଦୋମାସହିତଂ ଶୁଭମ୍ କୁନ୍ଦଗୋକ୍ଷୀରସଂକାଶଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଯଃ ସ୍ଥାପଯେନ୍ନରଃ

ବିଧିମତେ ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ମାସ ସହିତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯିଏ କୁନ୍ଦ ଓ ଗାଈର ଦୁଧ ପରି ଧଳା ତେଜସ୍ୱୀ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ ।

ନୃଣାଂ ତନୁଂ ସମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥିତୋ ରୁଦ୍ରୋ ନ ସଂଶଯଃ ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ଲଭନ୍ତେ ନିର୍ଵୃତିଂ ନରାଃ

ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ରୁଦ୍ର ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଓ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ପାଆନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ସମ୍ଯଗ୍ଯୁଗଶତୈରପି ଶକ୍ଯତେ ନୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଵୈ ସ୍ଥାପଯେତ୍ ତଥା

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କଥା ମୁଁ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵେଷାମେଵ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଵିଭୋର୍ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁଃ ଶୁଭମ୍ ସକଲଂ ଭାଵନାଯୋଗ୍ଯଂ ଯୋଗିନାମେଵ ନିଷ୍କଲମ୍

ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ରୂପ ଧ୍ୟାନ କରିବାଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ନିରାକାର ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ନିଷ୍କଲୋ ନିର୍ମଲୋ ନିତ୍ଯଃ ସକଲତ୍ଵଂ କଥଂ ଗତଃ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ଯଥା ଶ୍ରୁତମ୍

ସେ ନିରାକାର, ନିର୍ମଳ ଓ ଚିରନ୍ତନ; କିପରି ସେ ସକଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ? ଆମେ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲୁ, ସେପରି ଆମକୁ କହ।