ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାଣାଯାମୈଃ ସମାଯୁକ୍ତୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ସୁରପୁଙ୍ଗଵାଃ ଚତୁର୍ଭିଃ ପ୍ରଣଵୈଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣୈଃ

ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରଣବ ଓ ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେ—

ତ୍ରିଭିଶ୍ ଚ ପ୍ରଣଵୈର୍ଦେଵାଃ ପ୍ରାଣାଯାମୈସ୍ତଥାଵିଧୈଃ ଦ୍ଵିଧା ନ୍ଯସ୍ଯ ତଥୌଂକାରଂ ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣଃ

ତିନି ପ୍ରଣବ ଏବଂ ସେପରି ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଓଁକାରକୁ ନିୟୋଜନ କରି, ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକ—

ତତଶ୍ଚୌଂକାରମ୍ ଉଚ୍ଚାର୍ଯ ପ୍ରାଣାପାନୌ ନିଯମ୍ଯ ଚ ଜ୍ଞାନାମୃତେନ ସର୍ଵାଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଆପୂର୍ଯ ପ୍ରଣଵେନ ଚ

ତାପରେ, ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ନିୟମିତ କରି, ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ଓ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୁଣତ୍ରଯଂ ଚତୁର୍ଧାଖ୍ଯମ୍ ଅହଙ୍କାରଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ ତନ୍ମାତ୍ରାଣି ଚ ଭୂତାନି ତଥା ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ

ତିନି ଗୁଣ, ଯାହାକୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଅହଂକାର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ—

କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ସଂଶୋଧ୍ଯ ପୁରୁଷଂ ଯୁଗଲଂ ତଥା ଚିଦାତ୍ମାନଂ ତନୁଂ କୃତ୍ଵା ଚାଗ୍ନିର୍ଭସ୍ମେତି ସଂସ୍ପୃଶେତ୍

କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପୁରୁଷକୁ ଏବଂ ଚେତନାର ଆତ୍ମାକୁ ଦେହ ଭାବେ ଧରି, ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଵାଯୁର୍ଭସ୍ମେତି ଚ ଵ୍ଯୋମ ତଥାମ୍ଭଃ ପୃଥିଵୀ ତଥା ତ୍ରିଯାଯୁଷଂ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଚ ଧୂଲଯେଦ୍ ଭସିତେନ ଯଃ

ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀର ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଦିନ ଓ ରାତିର ତିନି ସମୟରେ ଦେହକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଏ—

ସ ଯୋଗୀ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ ଭଵେନ ପାଶମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ କଥିତଂ ଦେଵସତ୍ତମାଃ

ସେ ଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ପଶୁପତି ବ୍ରତ ଭବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ।

ଏଵଂ ପାଶୁପତଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଲିଙ୍ଗେ ପୁରା ମଯା ଦୃଷ୍ଟେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ମହାତ୍ମନା

ଏଭଳି ପଶୁପତି ବ୍ରତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମୁଁ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଥିଲୁ।

ପଶଵୋ ନୈଵ ଜାଯନ୍ତେ ଵର୍ଷମାତ୍ରେଣ ଦେଵତାଃ ଅସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣାଂ ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ

ଏଭଳି, ଆମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜିଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥାଏ, ହେ ଦେବମାନେ।

ବାହ୍ଯେ ଚାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚୈଵ ମନ୍ଯେ କର୍ତଵ୍ଯମୀଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମମ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ ଚ ଦିଵ୍ଯୈଷା ସୁରସତ୍ତମାଃ

ମୁଁ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଦୁହିଁଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବେ। ଏହି ମୋର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମୁନୀନାଂ ଚ ନ ସଂଦେହସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜଯେଚ୍ଛିଵମ୍ ସା ହାନିସ୍ତନ୍ମହଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ସ ମୋହଃ ସା ଚ ମୂକତା

ମୁନିମାନେ କେବେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅପହାନି, ବଡ଼ ଦୋଷ, ମୃଗତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ମୌନତା।

ଯତ୍କ୍ଷଣଂ ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଵା ଶିଵମେକଂ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ଭଵଭକ୍ତିପରା ଯେ ଚ ଭଵପ୍ରଣତଚେତସଃ

ଯେଉଁ ସମୟରେ କିମ୍ବା କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଲଗି ରହନ୍ତି ଓ ମନ ଭବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରିଛନ୍ତି,

ଭଵସଂସ୍ମରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ନ ତେ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଜନମ୍ ଭଵନାନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଦିଵ୍ଯମାଭରଣଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଲଗି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଶୋଭାବନ୍ତି ଘର, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର, ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ,

ଧନଂ ଵା ତୁଷ୍ଟିପର୍ଯନ୍ତଂ ଶିଵପୂଜାଵିଧେଃ ଫଲମ୍ ଯେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ମହାଭୋଗାନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ରିଦଶାଲଯେ ତେ ଽର୍ଚଯନ୍ତୁ ସଦା କାଲଂ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ତୃପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ ମିଳିବା ହେଉଛି ଶିବପୂଜାର ଫଳ। ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜନ୍ତୁ।

ହତ୍ଵା ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚ ଭୂତାନି ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍

ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେକୁ ମାରି, ଭାଙ୍ଗି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜଳାଇଦେଇ,

ଯଜେଦେକଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ନ ପାପୈଃ ସ ପ୍ରଲିପ୍ଯତେ ଶୈଲଂ ଲିଙ୍ଗଂ ମଦୀଯଂ ହି ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍

ଏକମାତ୍ର ବିଚିତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋର ପାଥର ଲିଙ୍ଗକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜନ୍ତି।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୂର୍ଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟାଭିର୍ ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ଏପରି କହି, ପ୍ରଥମେ ତିନି ଭୁବନର ନାଥ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପଛରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତଦାପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପୂଜଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରମ୍ ସାକ୍ଷାତ୍ପାଶୁପତଂ କୃତ୍ଵା ଭସ୍ମୋଦ୍ଧୂଲିତଵିଗ୍ରହାଃ

ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଧରି, ଦେହକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଲିଙ୍ଗାନି କଲ୍ପଯିତ୍ଵୈଵଂ ସ୍ଵାଧିକାରାନୁରୂପତଃ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଦଦୌ ତେଷାଂ ନିଯୋଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଭୋଃ

ସ୍ୱଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମଯଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପୂଜିତଂ ସଦା ପଦ୍ମରାଗମଯଂ ଶକ୍ରୋ ହୈମଂ ଵିଶ୍ରଵସଃ ସୁତଃ

ନୀଳମଣିର ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ପୂଜନ୍ତି; ପଦ୍ମରାଗର ଲିଙ୍ଗକୁ ଶକ୍ର; ସୁନାର ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁତ୍ର।

ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ ତଥା ରୌପ୍ଯଂ ଵସଵଃ କାନ୍ତିକଂ ଶୁଭମ୍ ଆରକୂଟମଯଂ ଵାଯୁର୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ପାର୍ଥିଵଂ ସଦା

ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ରୌପ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ, ବସୁମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୋଭାବନ୍ତି ଲିଙ୍ଗ, ବାୟୁ ଆରକୁଟ ମଣିର ଲିଙ୍ଗ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ସ୍ଫାଟିକଂ ଵରୁଣୋ ରାଜା ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତାମ୍ରନିର୍ମିତମ୍ ମୌକ୍ତିକଂ ସୋମରାଡ୍ ଧୀମାଂସ୍ ତଥା ଲିଙ୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍

ରାଜା ବରୁଣ କ୍ରିଷ୍ଟଳର ଲିଙ୍ଗ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ତାମ୍ବାର ଲିଙ୍ଗ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁକ୍ତାର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ଅନନ୍ତାଦ୍ଯା ମହାନାଗାଃ ପ୍ରଵାଲକମଯଂ ଶୁଭମ୍ ଦୈତ୍ଯା ହ୍ଯଯୋମଯଂ ଲିଙ୍ଗଂ ରାକ୍ଷସାଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମନଃ

ଅନନ୍ତ ଆଦି ମହାନାଗମାନେ ଶୁଭ୍ର ପ୍ରବାଳ ଲିଙ୍ଗ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଲୋହାର ଲିଙ୍ଗ, ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି।

ତ୍ରୈଲୋହିକଂ ଗୁହ୍ଯକାଶ୍ ଚ ସର୍ଵଲୋହମଯଂ ଗଣାଃ ଚାମୁଣ୍ଡା ସୈକତଂ ସାକ୍ଷାନ୍ ମାତରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ଧାତୁର ଲିଙ୍ଗ, ଗଣମାନେ ସମସ୍ତ ଧାତୁର ଲିଙ୍ଗ, ଚାମୁଣ୍ଡା ସିଧାସଳଖ ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ, ମାତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଦାରୁଜଂ ନୈରୃତିର୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯମୋ ମାରକତଂ ଶୁଭମ୍ ନୀଲାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ରୁଦ୍ରାଃ ଶୁଦ୍ଧଂ ଭସ୍ମମଯଂ ଶୁଭମ୍

ନୈୃତି ଭକ୍ତିଭାବରେ କାଠର ଲିଙ୍ଗ, ଯମ ଶୁଭ୍ର ପନ୍ନାର ଲିଙ୍ଗ, ନୀଳ ଆଦି ରୁଦ୍ରମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଭସ୍ମର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ଲକ୍ଷ୍ମୀଵୃକ୍ଷମଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଗୁହୋ ଵୈ ଗୋମଯାତ୍ମକମ୍ ମୁନଯୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ କୁଶାଗ୍ରମଯମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବୃକ୍ଷର ଲିଙ୍ଗ, ଗୁହା ଗୋବରର ଲିଙ୍ଗ, ମୁନିମାନେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ କୁଶ ଘାସର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି।

ଵାମାଦ୍ଯାଃ ପୁଷ୍ପଲିଙ୍ଗଂ ତୁ ଗନ୍ଧଲିଙ୍ଗଂ ମନୋନ୍ମନୀ ସରସ୍ଵତୀ ଚ ରତ୍ନେନ କୃତଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵାଗ୍ଭଵା

ବାମା ଆଦି ଦେବୀମାନେ ଫୁଲର ଲିଙ୍ଗ, ମନୋନ୍ମନୀ ସୁଗନ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ, ଓ ସରସ୍ୱତୀ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜନ୍ତି, ହେ ବାଣୀପତି।

ଦୁର୍ଗା ହୈମଂ ମହାଦେଵଂ ସଵେଦିକମନୁତ୍ତମମ୍ ଉଗ୍ରା ପିଷ୍ଟମଯଂ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରା ହ୍ଯାଜ୍ଯମଯଂ ଶୁଭମ୍

ଦୁର୍ଗା, ସୁନାର ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ବେଦି ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଚାଉଳର ମାନ୍ଦାରେ ତିଆରି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଘିଅର ନିବେଦନ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ ।

ଵେଦାଃ ସର୍ଵେ ଦଧିମଯଂ ପିଶାଚାଃ ସୀସନିର୍ମିତମ୍ ଲେଭିରେ ଚ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରସାଦାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମ୍

ସମସ୍ତ ବେଦ ଦହିରୁ ତିଆରି, ପିଶାଚମାନେ ସିସାରୁ ତିଆରି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ।