ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିମହେଶ୍ଵରମ୍ ତାରପୌତ୍ରୋ ମହାତେଜାସ୍ ତାରକସ୍ଯ ସୁତୋ ବଲୀ

ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ଛାଡ଼ି, ତାରକଙ୍କର ପୋତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାରକଙ୍କ ପୁଅ ରହିଗଲେ।

ତାରକାକ୍ଷୋ ଽପି ଦିତିଜଃ କମଲାକ୍ଷଶ୍ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଚ ଦୈତ୍ଯେଶଃ ଅନ୍ଯେ ଚାପି ସବାନ୍ଧଵାଃ

ତାରକାକ୍ଷ, ଦିତିଙ୍କ ପୁଅ, କମଳାକ୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହିତ—

ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଂ ମହାଦେଵଂ ମାଯଯା ଚ ହରେଃ ପ୍ରଭୋଃ ସର୍ଵେ ଵିନଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଧ୍ଵସ୍ତାଃ ସ୍ଵପୁରୈଃ ପୁରସଂଭଵୈଃ

ସେମାନେ ମହାଦେବ ଓ ହରିଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଇ, ମାୟାରେ ପଡି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହର ଓ ନିବାସିଙ୍କ ସହିତ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ସଦା ପୂଜନୀଯୋ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିଃ ସଦାଶିଵଃ ଯାଵତ୍ପୂଜା ସୁରେଶାନାଂ ତାଵଦେଵ ସ୍ଥିତିର୍ଯତଃ

ସେହିପାଇଁ ସଦାଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ରୂପକୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଥାଏ।

ପୂଜନୀଯଃ ଶିଵୋ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଦେଵପୁଙ୍ଗଵୈଃ ସର୍ଵଲିଙ୍ଗମଯୋ ଲୋକଃ ସର୍ଵଂ ଲିଙ୍ଗେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ଶିବଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପିଛି, ସବୁକିଛି ଲିଙ୍ଗରେ ନିହିତ।

ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜଯେଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ଯ ଇଚ୍ଛେତ୍ସିଦ୍ଧିମାତ୍ମନଃ ସର୍ଵେ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନାଦେଵ ଦେଵା ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦାନଵାଃ

ଏହିପରି, ଯିଏ ନିଜ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି।

ଯକ୍ଷା ଵିଦ୍ଯାଧରାଃ ସିଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସାଃ ପିଶିତାଶନାଃ ପିତରୋ ମୁନଯଶ୍ଚାପି ପିଶାଚାଃ କିନ୍ନରାଦଯଃ

ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ରାକ୍ଷସ, ମାଂସ ଖାଉଥିବାମାନେ, ପିତୃଗଣ, ଋଷିମାନେ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—

ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତି ସଂସିଦ୍ଧା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ତସ୍ମାଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ଯଜେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯେନ କେନାପି ଵା ସୁରାଃ

ଲିଙ୍ଗ ରୂପକୁ ପୂଜି ଏମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯେ କିଏ ହେଉ, ସେ ସବୁବେଳେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ହେ ଦେବମାନେ।

ପଶଵଶ୍ ଚ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ ପଶୁତ୍ଵଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପାଶୁପତଂ ତତଃ

ଆମେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦାସ। ଦାସତ୍ୱକୁ ଛାଡି, ପଶୁପତିଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ହେବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜନୀଯୋ ମହାଦେଵୋ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିଃ ସନାତନଃ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚୈଵ ଭୂତାନି ପଞ୍ଚଭିଃ ପ୍ରଣଵୈଃ ସମମ୍

ମହାଦେବ, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଲିଙ୍ଗ ରୂପକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରଣବ ସହିତ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରାଣାଯାମୈଃ ସମାଯୁକ୍ତୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ସୁରପୁଙ୍ଗଵାଃ ଚତୁର୍ଭିଃ ପ୍ରଣଵୈଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣୈଃ

ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରଣବ ଓ ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେ—

ତ୍ରିଭିଶ୍ ଚ ପ୍ରଣଵୈର୍ଦେଵାଃ ପ୍ରାଣାଯାମୈସ୍ତଥାଵିଧୈଃ ଦ୍ଵିଧା ନ୍ଯସ୍ଯ ତଥୌଂକାରଂ ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣଃ

ତିନି ପ୍ରଣବ ଏବଂ ସେପରି ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଓଁକାରକୁ ନିୟୋଜନ କରି, ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକ—

ତତଶ୍ଚୌଂକାରମ୍ ଉଚ୍ଚାର୍ଯ ପ୍ରାଣାପାନୌ ନିଯମ୍ଯ ଚ ଜ୍ଞାନାମୃତେନ ସର୍ଵାଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଆପୂର୍ଯ ପ୍ରଣଵେନ ଚ

ତାପରେ, ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ନିୟମିତ କରି, ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ଓ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୁଣତ୍ରଯଂ ଚତୁର୍ଧାଖ୍ଯମ୍ ଅହଙ୍କାରଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ ତନ୍ମାତ୍ରାଣି ଚ ଭୂତାନି ତଥା ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ

ତିନି ଗୁଣ, ଯାହାକୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଅହଂକାର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ—

କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ସଂଶୋଧ୍ଯ ପୁରୁଷଂ ଯୁଗଲଂ ତଥା ଚିଦାତ୍ମାନଂ ତନୁଂ କୃତ୍ଵା ଚାଗ୍ନିର୍ଭସ୍ମେତି ସଂସ୍ପୃଶେତ୍

କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପୁରୁଷକୁ ଏବଂ ଚେତନାର ଆତ୍ମାକୁ ଦେହ ଭାବେ ଧରି, ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଵାଯୁର୍ଭସ୍ମେତି ଚ ଵ୍ଯୋମ ତଥାମ୍ଭଃ ପୃଥିଵୀ ତଥା ତ୍ରିଯାଯୁଷଂ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଚ ଧୂଲଯେଦ୍ ଭସିତେନ ଯଃ

ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀର ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଦିନ ଓ ରାତିର ତିନି ସମୟରେ ଦେହକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଏ—

ସ ଯୋଗୀ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ ଭଵେନ ପାଶମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ କଥିତଂ ଦେଵସତ୍ତମାଃ

ସେ ଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ପଶୁପତି ବ୍ରତ ଭବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ।

ଏଵଂ ପାଶୁପତଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଲିଙ୍ଗେ ପୁରା ମଯା ଦୃଷ୍ଟେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ମହାତ୍ମନା

ଏଭଳି ପଶୁପତି ବ୍ରତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମୁଁ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଥିଲୁ।

ପଶଵୋ ନୈଵ ଜାଯନ୍ତେ ଵର୍ଷମାତ୍ରେଣ ଦେଵତାଃ ଅସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣାଂ ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ

ଏଭଳି, ଆମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜିଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥାଏ, ହେ ଦେବମାନେ।

ବାହ୍ଯେ ଚାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚୈଵ ମନ୍ଯେ କର୍ତଵ୍ଯମୀଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମମ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ ଚ ଦିଵ୍ଯୈଷା ସୁରସତ୍ତମାଃ

ମୁଁ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଦୁହିଁଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବେ। ଏହି ମୋର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମୁନୀନାଂ ଚ ନ ସଂଦେହସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜଯେଚ୍ଛିଵମ୍ ସା ହାନିସ୍ତନ୍ମହଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ସ ମୋହଃ ସା ଚ ମୂକତା

ମୁନିମାନେ କେବେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅପହାନି, ବଡ଼ ଦୋଷ, ମୃଗତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ମୌନତା।

ଯତ୍କ୍ଷଣଂ ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଵା ଶିଵମେକଂ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ଭଵଭକ୍ତିପରା ଯେ ଚ ଭଵପ୍ରଣତଚେତସଃ

ଯେଉଁ ସମୟରେ କିମ୍ବା କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଲଗି ରହନ୍ତି ଓ ମନ ଭବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରିଛନ୍ତି,

ଭଵସଂସ୍ମରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ନ ତେ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଜନମ୍ ଭଵନାନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଦିଵ୍ଯମାଭରଣଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ

ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଲଗି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଶୋଭାବନ୍ତି ଘର, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର, ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ,

ଧନଂ ଵା ତୁଷ୍ଟିପର୍ଯନ୍ତଂ ଶିଵପୂଜାଵିଧେଃ ଫଲମ୍ ଯେ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ମହାଭୋଗାନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତ୍ରିଦଶାଲଯେ ତେ ଽର୍ଚଯନ୍ତୁ ସଦା କାଲଂ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ତୃପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ ମିଳିବା ହେଉଛି ଶିବପୂଜାର ଫଳ। ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜନ୍ତୁ।

ହତ୍ଵା ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚ ଭୂତାନି ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍

ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେକୁ ମାରି, ଭାଙ୍ଗି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜଳାଇଦେଇ,

ଯଜେଦେକଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ନ ପାପୈଃ ସ ପ୍ରଲିପ୍ଯତେ ଶୈଲଂ ଲିଙ୍ଗଂ ମଦୀଯଂ ହି ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍

ଏକମାତ୍ର ବିଚିତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋର ପାଥର ଲିଙ୍ଗକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜନ୍ତି।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୂର୍ଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରମ୍ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାଗ୍ଭିର୍ ଇଷ୍ଟାଭିର୍ ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ଏପରି କହି, ପ୍ରଥମେ ତିନି ଭୁବନର ନାଥ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପଛରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତଦାପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପୂଜଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରମ୍ ସାକ୍ଷାତ୍ପାଶୁପତଂ କୃତ୍ଵା ଭସ୍ମୋଦ୍ଧୂଲିତଵିଗ୍ରହାଃ

ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଧରି, ଦେହକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଲିଙ୍ଗାନି କଲ୍ପଯିତ୍ଵୈଵଂ ସ୍ଵାଧିକାରାନୁରୂପତଃ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଦଦୌ ତେଷାଂ ନିଯୋଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଭୋଃ

ସ୍ୱଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଲେ।